“Saatleri Ayarlama Durağı” Temasında Kazananlar Belli Oldu

Türk Ytong tarafından 22’ncisi düzenlenen Mimari Fikir Yarışması sonuçlandı. Ahmet Hamdi Tanpınar’ın uluslararası ilgi gören ve klasikleşmiş “Saatleri Ayarlama Enstitüsü” romanından ilham alan bu yılki tema, katılımcıları romanda ele alınan zaman, kimlik ve toplum gibi evrensel kavramları bugünün dönüşüm ve kırılmaları içinde yeniden ele almaya davet etti. Ytong 2026 Mimari Fikir Yarışması’nda üç proje eşdeğer ödüle, iki proje ise Jüri Teşvik Ödülü’ne layık görüldü.

İleri ve Geriye Bakmaya Yönelik Eleştirel Bir Durak

Türkiye’de 62 yıldır çağdaş yapılaşmanın ve mimarlık kültürünün destekçisi olan Türk Ytong’un düzenlediği yarışma, alanındaki en uzun soluklu mimari fikir yarışmalarından biri olarak her yıl çağın ilerisindeki konuları eksenine alıyor. Ytong 2026 Mimari Fikir Yarışması‘nın “Saatleri Ayarlama Durağı” teması, katılımcıları mimarlığın zamanla, toplumsal kimlikle ve dönüşüm süreçleriyle kurduğu ilişkiyi sorgulamaya yönlendirdi.

Eşdeğer Ödül: Üç Proje, Kahire Mimarlık Gezisi

Ytong 2026 Mimari Fikir Yarışması’nda üç proje eşdeğer ödüle layık görüldü. Kazanan ekipler, jüri üyeleriyle birlikte mimarlığın kadim merkezlerinden Kahire’de gerçekleştirilecek mimari geziye katılarak kentin tarihi ve çağdaş mimari mirasını yerinde inceleme fırsatı bulacak.

Birinci eşdeğer ödülü “Müphem Zaman” (Belirsiz Zaman) adlı proje ile Yıldız Teknik Üniversitesi’nden mimar ve yüksek lisans öğrencileri Ekin Yıldız ve Bahar Deniz Büyüktaş kazandı.

İkinci eşdeğer ödülü “Dem./” adlı proje ile Manisa Celal Bayar Üniversitesi’nden mimar Yusuf Ali Memişoğlu, Marmara Üniversitesi’nden iç mimar Kadir Veli Tekin ve Manisa Celal Bayar Üniversitesi mimarlık bölümü öğrencisi Zeynep Çağla Kutluel’den oluşan ekip aldı.

Üçüncü eşdeğer ödülü ise “Horror Vacui” adlı proje ile İzmir Ekonomi Üniversitesi’nden mimar Aylin Akay, Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nden mimar ve yüksek lisans öğrencisi Başak Ünver ve Hacettepe Üniversitesi’nden iç mimar ve yüksek lisans öğrencisi Işıl Ceren Tur kazandı.

Jüri Teşvik Ödülü: İki Proje

Ytong 2026 Mimari Fikir Yarışması’nda iki proje, özgün yaklaşımları ve jüri değerlendirmesinde yarattıkları tartışma potansiyeli nedeniyle Jüri Teşvik Ödülü’ne layık görüldü. Şartnamede belirtilen seyahat ödülü kapsamında olmayan Jüri Teşvik Ödülü, imzalı mimarlık kitaplarından oluşuyor.

“Yeraltı Çarkları” adlı proje ile Dokuz Eylül Üniversitesi’nden mimarlık bölümü öğrencileri Mine Yıkar ve Aybüke Aydın ile mimar Şevval Komkeser teşvik ödülüne layık görüldü.

“Sekans: Yedikule Bostanları’nda Aidiyetin Koşulları” adlı proje ile Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nden mimar Ezgisu Kuyumcu ve İstanbul Teknik Üniversitesi’nden mimar Zeynep Merve Özsütçü ikinci teşvik ödülünü aldı.

Jüri

Ytong 2026 Mimari Fikir Yarışması’nın jüri başkanlığını Yeditepe Üniversitesi Rektör Yardımcısı ve Mimarlık Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Ece Ceylan Baba üstlendi. Jürinin diğer üyeleri: Azaksu Mimarlık Kurucu Ortağı Prof. Dr. Adnan Aksu, ODTÜ Mimarlık Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Celal Abdi Güzer, MAS Mimarlık Kurucu Ortağı Derya Tezel ve Atelier Hakan Demirel Kurucusu Hakan Demirel.

Bodrum’daki konutların büyük çoğunluğu yaz aylarına endeksli tatil evleri olarak tasarlanıyor: geniş teraslar, açık havuzlar ve deniz manzarası öne çıkarken kış aylarının gereksinimleri çoğunlukla göz ardı ediliyor. İzmir-Çeşme merkezli BAD-Başak Akkoyunlu Design, Bodrum’un Yahşi Mahallesi’ndeki Casa Pulo ile bu yaygın anlayıştan bilinçli biçimde ayrışıyor. 745 metrekarelik parsel üzerinde, 680 metrekare toplam inşaat alanıyla 2026’da tamamlanan villa, yalnızca yaz için değil yıl boyunca yaşamak üzere tasarlandı. Adını Latince’de “ada” anlamına gelen “pulo” kelimesinden alan yapı, karşısındaki Çelebi Adası’na zarif bir gönderme yaparken, Bodrum’da yıl boyu yaşanabilir villa mimarisinin bütüncül bir örneğini sunuyor.

Çelebi Adası’na Yönelen Yerleşim Kararı

Bodrum’da yıl boyu yaşanabilir villa mimarisinin en kritik kararı, yapının parsele nasıl oturduğudur. Casa Pulo’da deniz cephesi, parsel içinde olabildiğince geniş kullanılacak biçimde yerleştirildi. Salon ve ebeveyn yatak odası Çelebi Adası’nı doğrudan karşılayacak şekilde yönlendirilirken, bu yerleşim kararı hakim kuzey rüzgarının yapı boyunca doğal olarak dolaşmasını sağlayarak tüm mekanlarda çift yönlü bir peyzaj ilişkisi oluşturdu. Böylece iklimsel konfor ve doğayla bütünleşme, tasarımın temel unsurlarından biri haline geldi.

Bu çift yönlü ilişki, yapının sadece manzaraya değil iklime de yanıt verdiğini gösteriyor. Yaz aylarında doğal havalandırma sağlayan kuzey rüzgarı, mekanik soğutma ihtiyacını azaltıyor; kış aylarında ise güney cephesindeki geniş açıklıklar pasif güneş kazanımıyla iç mekanı ısıtıyor.

Topografyayla Bütünleşen Çoklu Giriş

Topografyayla uyumlu biçimde kurgulanan Casa Pulo, farklı kotlardan erişim sağlayan çoklu giriş senaryolarına sahip. Üst yoldan ulaşılan ana giriş, bir kat aşağıda kuzey cephesinde yer alan vestibüle bağlanıyor. Bu tampon giriş holü, özellikle kış aylarında etkili olan kuzey rüzgarını yapıdan uzak tutmak amacıyla tasarlandı. Bodrum’da yıl boyu yaşanabilir villa mimarisinde bu tür iklimsel tampon mekanlar, yapının mevsimler arası performansını doğrudan etkileyen kritik kararlar.

Geniş göçük bahçenin üzerinden geçerek kullanıcıya eve varmadan önce özgün bir mekansal deneyim sunan Casa Pulo’da, vestibülden içeri girildiğinde asansör, merdiven ve manzara aynı anda algılanıyor.

Dikey Bahçe: Bodrum Kattan Gökyüzüne

Asansör ve merdiven boşluğunun önünde konumlanan büyük ölçekli ağaç, bodrum kata kadar devam eden dikey bahçe kurgusunun önemli bir parçası olarak öne çıkıyor. Bu doğal kurgu yalnızca üst kotlarda değil, zemin altında da doğayla ilişkinin sürmesini sağlıyor ve aynı zamanda otoparka doğal ışık taşıyor. Alt kotta araç ve yaya girişleri yeşil bir bantla birbirinden ayrılırken, bodrum kat yaya girişinin üzerinde yer alan dairesel ışıklık gün ışığını ve peyzajı yeraltındaki geçiş alanına taşıyarak doğal bir atmosfer oluşturuyor.

Bodrum’da yıl boyu yaşanabilir villa mimarisinde bu dikey bahçe kararı, yapının en alt kotunu bile yaşanabilir ve doğayla ilişkili bir mekana dönüştürerek kullanılabilir alanı önemli ölçüde zenginleştiriyor.

Üç Bağımsız Süit: Birlikte Ama Ayrı Yaşam

Casa Pulo, birbirinden bağımsız üç süit ve ortak yaşam alanlarından oluşan bir kurgu üzerine inşa edildi. Her süit; yatak odası, banyo, giyinme odası ve oturma alanını bir araya getiren açık planlı bir düzenle tasarlanırken, fonksiyonlar duvarlarla ayrılmak yerine mekansal akış aracılığıyla tanımlandı.

Bodrum katta yer alan büyük çocuk süiti, göçük bahçeye açılan geniş açıklıkları, yüksek tavanı ve bahçeye bakan banyosuyla dikkat çekiyor. Beyaz çıtalı yüzeyler ve özenle seçilmiş mobilyalar mekana dingin ve zarif bir karakter kazandırıyor. Yapıya bitişik olmasına rağmen yalnızca bu bahçeden erişilebilen müzik odası ise piyano ve bateri kullanımı için özel olarak tasarlandı. Yapının en sessiz ve mahrem noktasında konumlanan bu alan, sirkülasyonun doğal bir uzantısı olarak ele alındı.

Ebeveyn kanadında koyu ahşap, pirinç detaylar ve mermer yüzeylerle daha katmanlı ve sofistike bir dil oluşturulurken, çocuk süitlerinin her biri kullanıcılarının kişisel tercihleri doğrultusunda şekillendirildi. Bu farklılaşma, Bodrum’da yıl boyu yaşanabilir villa mimarisinin bireysel karakterlere yer açan esnek bir kurguyla da mümkün olduğunu gösteriyor.

Peyzaj: Yapının Tamamlayıcısı Değil, Kurucu Bileşeni

BAD-Başak Akkoyunlu Design imzalı Casa Pulo’da peyzaj, yapının tamamlayıcı bir unsuru olmanın ötesinde mekansal deneyimin kurucu bileşenlerinden biri olarak değerlendiriliyor. Kütle yerleşiminin sağladığı çift yönlü ilişki sayesinde doğa yalnızca bahçede değil; avlularda, koridorlarda, servis mekanlarının karşısındaki küçük açık alanlarda ve asansör boşluğunda da hissediliyor. İçeriden bakıldığında her pencere farklı bir manzara çerçevesi oluştururken, dış mekanlar da günlük yaşamın ayrılmaz bir parçasına dönüşüyor.

Ön bahçede yer alan havuz, gece kullanılan fiber optik aydınlatmasıyla deniz manzarasına farklı bir katman ekliyor. Terry Filidis Peyzaj Hizmetleri tarafından gerçekleştirilen peyzaj tasarımında ise Bodrum iklimine uyumlu, düşük su tüketimine sahip ancak güçlü karakter taşıyan bitki türleri tercih edilerek sürdürülebilir bir dış mekan kurgusu oluşturuldu.

İklim Stratejisi ve Malzeme Kararları

Casa Pulo, iklim koşullarına verilen teknik yanıtlar açısından da titizlikle ele alındı. Tüm cephelerde ve çatıda yüksek performanslı ısı yalıtımı uygulanırken, çatıya entegre edilen güneş panelleri ve akü sistemi Bodrum’un uzun güneşlenme süresinden maksimum düzeyde yararlanılmasını sağlıyor.

Güney cephesinde manzara ve peyzajla bütünleşen yaşam alanlarında geniş açıklıklar tercih edilirken, kuzey, doğu ve batı cephelerinde daha kontrollü açıklıklar ve sıvalı yüzeyler kullanılarak geleneksel Bodrum mimarisine referans verildi. Tüm cam yüzeylerde güneş ısı kazanımını azaltan özel filtreler kullanılırken, güney cephesinde deniz manzarasının netliğini korumak amacıyla anti-reflektif cam tercih edildi. Bodrum’da yıl boyu yaşanabilir villa mimarisinde bu cepheye özel stratejiler, yapının dört mevsim konforlu kalmasını sağlayan temel kararlar.

Dış cephede silver traverten, dokulu sıva ve doğal ahşap dokusunu plaka formatında yorumlayan kompozit malzeme bir arada kullanıldı. İç mekanda ise zemin kaplamaları kullanım senaryolarına göre farklılaştırıldı: vestibül, asansör holü ve bodrum kat girişlerinde terrazzo plakalar tercih edilirken, diğer yaşam alanlarında parke kullanıldı. Ortak yaşam alanlarında açık meşe ve beton görünümlü seramik yüzeylerin oluşturduğu sıcak ve akıcı atmosfer hakimken, ebeveyn kanadında koyu ahşap, pirinç ve mermer katmanlı bir sofistikasyon kurdu.

BAD-Başak Akkoyunlu Design Hakkında

2013 yılından bu yana İzmir-Çeşme’de faaliyet gösteren BAD-Başak Akkoyunlu Design, mimari tasarım, iç mekan tasarımı ve şantiye kontrolünde bütüncül bir yaklaşım benimsiyor. Her projenin ve konumunun kendine özgü bir ruhu olduğuna inanan stüdyo, mekanların fonksiyonellikten ödün vermeden estetik açısından da en üst düzeyde ve ilham verici olmasını hedefliyor. Casa Pulo, stüdyonun mimari kurgusundan malzeme seçimlerine, peyzaj yaklaşımından iklim odaklı çözümlerine kadar doğayla uyumlu, bütüncül bir yaşam modeli ortaya koyan en güncel projesi.

Işığın mimarideki rolü yeniden düşünülüyor. Kalebodur‘un yeni Translucent ışık geçirgen porselen plaka teknolojisi, kontrollü ışık geçirgenliği ve mahremiyeti bir araya getirerek mimarlar ve tasarımcılar için yeni tasarım olanakları sunuyor. Yalnızca 3 mm kalınlığında ve 100×300 cm büyük ebatta geliştirilen Translucent, ışığı kontrollü biçimde geçirirken doğrudan görüşü engelleyerek yumuşak ve homojen bir aydınlatma etkisi oluşturuyor. Yarı saydam yapısıyla yüzeyi yalnızca bir malzeme olmaktan çıkaran ürün, mekansal deneyimin aktif bir bileşenine dönüşüyor.

Çok Duyulu Bir Lansman Deneyimi

Hope Alkazar’da düzenlenen özel lansmanla tanıtılan Translucent, mimarlık, tasarım, gastronomi ve dijital teknolojilerin buluştuğu çok duyulu bir deneyimle sahneye çıktı. Kale Grubu Başkanı ve CEO’su Zeynep Bodur Okyay ile Kaleseramik Genel Müdürü Timur Karaoğlu’nun ev sahipliğinde gerçekleşen davete mimarlık, tasarım, gastronomi ve iş dünyasından seçkin isimler katıldı.

Lansmanın merkezinde 12 metre uzunluğunda bir Translucent masa yer aldı. Işık geçirgen porselen plakanın yarı saydam dokusu etrafında kurgulanan bu düzen, yüzey kavramını salt malzeme olmaktan çıkarıp algıyı yöneten bir sahne elemanına dönüştürdü. Mekana entegre 3D mapping gösterileri, ışık ve gölge geçişlerini malzemenin yarı saydam doğasıyla uyumlu bir ritme bağladı. AI destekli yönlendirme yaklaşımı ise deneyim akışını katılımcıların bulunduğu noktaya göre zamanlama ve görsel temalarla buluşturarak sezgisel ve kişiselleştirilmiş bir kurgu oluşturdu.

Nörogastronomi: Dokunma Duyusu Öne Çıktı

Gecenin en dikkat çekici bölümü, “el’le Experiences”ın dokunma duyusunu merkeze alan nörogastronomi yaklaşımıyla kurgulanan deneyim oldu. Katılımcılar, lezzeti yalnızca tat alma organlarıyla değil dokunma üzerinden de keşfetti. Işık geçirgen porselen plakanın yüzeyleri eşliğinde dokunma, tat ve ses arasındaki görünmez bağ fark edildi. Çok duyulu deneyim tasarımıyla kurgulanan akşam, hafızada iz bırakan bir anlatıya dönüştü.

Zeynep Bodur Okyay: “Işığı Tasarımın Merkezine Koyan Bir Yenilik”

Okyay, lansmanda Translucent’ın yalnızca bir ürün değil, mekanların ışıkla kurduğu ilişkiyi yeniden tanımlayan bir tasarım felsefesi olduğunu vurguladı. Işık geçirgen porselen plakanın ışığı geçirirken mahremiyeti koruyan, yumuşak ama çarpıcı, minimal ama etkileyici bir etki sunduğunu belirten Okyay, üstün teknolojilerle 3 mm kalınlığında transparan bir porselen plaka ürettiklerini ve hafifliğin hem uygulama kolaylığı hem de estetik zarafeti beraberinde getirdiğini aktardı. Kalebodur’un Türkiye’nin ilk porselen plaka üreticisi olarak 20 yılı aşkın süredir büyük ebatlı üretimde öncülüğünü sürdürdüğünü hatırlatan Okyay, ışık geçirgen porselen plakanın mimarların ve tasarımcıların hayal gücüne sınırsız olanaklar sunduğunu ifade etti.

Uygulama Alanları ve Sürdürülebilirlik

Dünyanın en ince porselen plaka üretim teknolojisiyle hayata geçirilen Translucent, 3 mm kalınlık ve 100×300 cm büyük ebat ölçeğiyle hem hafiflik hem de geniş yüzey avantajı sunuyor. İnce ve hafif yapısı, uygulama kolaylığını ve taşıma verimliliğini artırırken yapı üzerindeki yükü minimum seviyede tutuyor. Porselen malzemenin doğasından gelen düşük su emme oranı, leke tutmazlık, çizilmeye ve darbeye dayanıklılık gibi teknik performans özellikleri, ışık geçirgen porselen plakanın yoğun kullanımlı mekanlarda da uzun ömürlü kalmasını sağlıyor. Hijyenik ve kolay temizlenebilir yüzeyi, özellikle sağlık yapıları ve gıda hizmeti mekanları için ek bir avantaj oluşturuyor.

Translucent’ın yarı saydam yapısı, ışığı kontrollü biçimde geçirirken doğrudan görüşü engelleyerek mahremiyet sağlıyor. Bu özellik, ürünü konut uygulamalarından ticari tasarımlara, ofis bölme duvarlarından butik otel ve restoranlara, spa ve wellness mekanlarından mağaza vitrinlerine ve lobby tasarımlarına kadar geniş bir kullanım alanına taşıyor. Arkadan aydınlatmalı duvar panelleri, mekan bölücüler, asma tavan uygulamaları ve mobilya yüzeyleri gibi yaratıcı kullanım senaryoları da mimarlar ve iç mimarlar için yeni tasarım olanakları açıyor.

Doğal ışığın daha verimli kullanılmasına katkı sağlayan ışık geçirgen porselen plaka, yapay aydınlatma ihtiyacını azaltarak enerji tasarrufunu destekliyor. Türkiye’nin ilk porselen plaka üreticisi olarak 20 yılı aşkın süredir büyük ebatlı üretimde öncülüğünü sürdüren Kalebodur, Translucent ile ışık geçirgen porselen plaka kategorisinde sektöre yeni bir standart getiriyor.

Kumasi Santrali’nin 179 MW’lık İlk Fazının Kombine Çevrimi Tamamlandı 

Aksa Enerji, Gana’daki Kumasi Doğal Gaz Kombine Çevrim Santrali’nin 179 MW kurulu güce sahip ilk fazının kombine çevrimini tamamladı. Ocak ayından beri 130 MW kapasiteyle basit çevrim olarak ticari üretime devam eden santral, gerçekleştirilen teknolojik dönüşümle daha yüksek verimlilik sağlayan kombine çevrim yapısına kavuştu. Böylece şirketin Gana’daki toplam kurulu gücü, Tema Santrali ile birlikte 549 MW’a ulaştı.

8 ülkedeki 14 santral operasyonu ve 3.500 MW üzeri kurulu gücüyle global bir enerji şirketi konumuna ulaşan Aksa Enerji, Afrika’daki büyüme stratejisini yüksek verimli ve uzun vadeli yatırımlarla güçlendirmeyi sürdürüyor.  İki faz halinde yürütülen ve toplamda 350 MW kurulu güce ulaşması planlanan Kumasi Santrali, 20 yıl süreli ABD doları bazlı garantili satış anlaşması kapsamında Aksa Enerji tarafından finanse edilip inşa edilirken, işletme ve bakım faaliyetleri de şirket tarafından yürütülüyor. 

Kumasi Santrali, basit çevrimden kombine çevrime dönüştürülerek daha yüksek verimli bir yapıya kavuştu. Kombine çevrim teknolojisi sayesinde santral, aynı yakıt miktarıyla daha fazla elektrik üreterek Gana’nın ulusal şebekesine daha verimli, güvenilir ve sürdürülebilir enerji sağlayacak.

Gana Operasyonlarında Yerel İstihdam Oranı %64’e Ulaştı

Aksa Enerji, faaliyet gösterdiği ülkelerde yalnızca enerji üretimine değil, yerel ekonomilerin gelişimine ve insan kaynağının güçlendirilmesine de katkı sunuyor. Şirket, Gana’daki operasyonlarında 130’un üzerinde yerel çalışan istihdam ederken, toplam iş gücünün %64’ünü yerel çalışanlar oluşturuyor.

Bugüne kadar 40’ın üzerinde enerji santralini kendi mühendislik ve proje yönetimi kabiliyetiyle inşa edip işleten Aksa Enerji, sahip olduğu teknik bilgi birikimini yerel mühendis ve teknisyenlere aktararak bölgedeki operasyonel kapasitesini güçlendirmeye devam ediyor.

Aksa Enerji CEO’su ve İcra Kurulu Başkanı Naci Ağbal, konuya ilişkin değerlendirmesinde şunları söyledi: 

“Enerji arz güvenliği, ülkelerin kalkınmasını ve yatırım iklimini etkileyen stratejik bir unsur. Aksa Enerji olarak global yatırımlarımıza bu perspektifle bakıyor, faaliyet gösterdiğimiz coğrafyalarda kalıcı değer üreten projeler geliştiriyoruz. Bizim için Afrika’daki operasyonlarımızın amiral gemisi konumunda olan Gana ise bu stratejimizin somut bir yansıması. Halihazırda 2017 yılından bu yana başarıyla işletmeye devam ettiğimiz 370 MW kurulu güçteki Gana Tema Santralimizin ardından, Kumasi Santralimizin de ilk fazını 179 MW kurulu güçle kombine çevrimini tamamladık. Bu yatırımla birlikte Gana’daki toplam kurulu gücümüzü 549 MW’a çıkardık. Kumasi’de daha önce basit çevrimde olan yapıyı kombine çevrime dönüştürerek, aynı kaynakla daha yüksek elektrik üreten, yüksek verimli bir sistemi Gana’nın ulusal şebekesine kazandırdık. Bu başarıda, Gana’daki operasyonlarımızda görev yapan ve istihdamımızın %64’ünü oluşturan 130’u aşkın yerel çalışanımızın emeği çok büyük. Aksa Enerji olarak global varlığımızı, ülkelerin sürdürülebilir kalkınma hedefleriyle uyumlu, uzun soluklu ve karşılıklı değer yaratan yatırımlarla güçlendirmeye devam edeceğiz.”

Aksa Enerji, Afrika başta olmak üzere faaliyet gösterdiği coğrafyalarda enerji arz güvenliğini destekleyen yatırımlarına devam ederken, esnek, hızlı ve verimli üretim modeliyle global enerji dönüşümünde aktif rol üstlenmeyi sürdürüyor.

Büyük ölçekli ulaşım yapılarında sürdürülebilirlik artık yalnızca enerji verimliliğiyle değil; yoğun kullanıma karşı dayanıklılık, bakım sürekliliği ve uzun ömürlü performans üzerinden değerlendiriliyor.

İstanbul Havalimanı, günümüz ulaşım yapılarında mimarlık ile operasyonel performans arasındaki ilişkinin nasıl yeniden tanımlandığını gösteren dikkat çekici örneklerden biri olarak öne çıkıyor. Sürekli hareket, yoğun kullanım ve kesintisiz operasyon gerektiren bu ölçekteki yapılarda sürdürülebilirlik artık yalnızca enerji verimliliğiyle değil; uzun ömürlü dayanıklılık, bakım sürekliliği ve görünmeyen teknik sistemlerin performansı üzerinden değerlendiriliyor.

İstanbul Havalimanı, bugün küresel mobilitenin en yoğun altyapılarından biri olarak; mimarlık, mühendislik ve kamusal ölçeği aynı anda yöneten ulaşım yapıları arasında dikkat çekici bir konumda yer alıyor. Nordic Office, Grimshaw ve Haptic tarafından tasarlanan terminal yapısı ile Pininfarina ve AECOM imzalı hava trafik kontrol kulesi, projeyi yalnızca teknik ölçekte değil; mimari kimlik açısından da farklılaştırıyor.

Yaklaşık 76 km²’lik alan üzerine yayılan proje; terminal yapıları, pistler, teknik altyapılar ve kamusal alan organizasyonlarıyla birlikte günümüz ulaşım mimarlığının ölçeğini yeniden tanımlıyor. Tek çatı altında kurgulanan terminal yapısı ise ulaşım yapılarının artık yalnızca işlevsel altyapılar değil; kentlerin kamusal yüzünü temsil eden yeni nesil mekânlar hâline geldiğini gösteriyor.

Terminal boyunca kurulan geniş açıklıklar, doğal ışık kullanımı ve yolcu akışını yönlendiren mekânsal organizasyon, yapının ölçeğini daha okunabilir ve akışkan hâle getiriyor. Farklı dolaşım katmanlarının aynı yapı içerisinde birlikte çalışması, havalimanını yalnızca bir ulaşım altyapısı olmaktan çıkararak çağdaş bir kamusal çevreye dönüştürüyor. Günümüzde büyük ölçekli ulaşım yapılarında mimari kalite, yalnızca form üzerinden değil; milyonlarca insanın aynı anda hareket ettiği bir sistemi ne kadar akıcı, okunabilir ve sürdürülebilir biçimde yönetebildiği üzerinden de değerlendiriliyor.

İSTANBUL HAVALİMANI, ULAŞIM ALTYAPISINI ÇAĞDAŞ BİR KAMUSAL MEKÂN DENEYİMİNE DÖNÜŞTÜRÜYOR.

Projeye ait hava trafik kontrol kulesi ise mimari kimliği güçlendiren önemli yapılardan biri olarak öne çıkıyor. Uluslararası mimarlık ofisleri arasında gerçekleştirilen yarışma sonucunda seçilen kule, Pininfarina’nın aerodinamik tasarım yaklaşımını Türk kültüründe önemli bir sembol olan lale formuyla bir araya getiriyor. Chicago Athenaeum tarafından verilen International Architecture Award 2016 ödülünü kazanan yapı, altyapı mimarlığının aynı zamanda güçlü bir tasarım dili de üretebileceğini gösteriyor.

Yapının mimari yaklaşımında süreklilik fikri belirleyici rol oynuyor. Günün her saati aktif olan bu ölçekteki bir yapıda malzeme seçimleri, yüzey performansları ve teknik altyapılar yalnızca ilk kullanım anı için değil; uzun vadeli operasyonel dayanıklılık için birlikte ele alınıyor. Bu yaklaşım, sürdürülebilirlik kavramının bugün yalnızca enerji verimliliğiyle değil; bakım döngüsü, kullanım ömrü ve kesintisiz kullanım performansı üzerinden yeniden değerlendirildiğini ortaya koyuyor.

SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK ARTIK YALNIZCA ENERJİ VERMLİLİĞİYLE DEĞİL; DAYANIKLILIK VE OPERASYONEL SÜREKLİLİKLE ÖLÇÜLÜYOR.

Mapei’nin proje kapsamındaki katkısı da tam olarak bu görünmeyen performans katmanında ortaya çıkıyor. Su yalıtımı, kimyasal ankraj sistemleri ve yüzey koruma uygulamaları; yapının uzun vadeli operasyonel sürekliliğini destekleyen görünmeyen teknik altyapının önemli parçalarını oluşturuyor. Yoğun kullanım altında çalışan bu ölçekteki yapılarda teknik sistemler, kullanıcı deneyimini doğrudan etkileyen görünmeyen mimari katmanlara dönüşüyor.

İstanbul Havalimanı, mimarlık ile görünmeyen teknik performansın birlikte çalıştığı güçlü bir kamusal altyapı modeli olarak öne çıkıyor. Uzun ömürlü performans artık bir yapının tamamlandığı anla değil; yıllar boyunca nasıl çalışmayı sürdürdüğüyle ölçülüyor.

GÖRÜNMEYEN PERFORMANSIN ALTYAPISI: MAPEI Teknik Katkıları

Mapei Türkiye, İstanbul Havalimanı projesine 2016 yılında MAPEFIX VE SF, MAPELASTIC ve MAPEGROUT 430 ürünleriyle dahil olmuş; 2017 yılında ise Terminal 1’in farklı bölümlerindeki menhol uygulamaları, ıslak hacimler, su depoları ve kimyasal ankraj uygulamalarına yönelik ürün ve sistem çözümleri sunarak projedeki kapsamını genişletmiştir. Projede kullanılan bazı yenilikçi sistemler ise Türkiye’de ilk kez bu proje kapsamında uygulanmıştır.

MAPEFIX VE SF, proje boyunca yoğun olarak gerçekleştirilen donatı ankrajı uygulamalarında tercih edilmiştir. Hızlı kürlenme performansı sayesinde sistem, geleneksel epoksi bazlı ankraj çözümlerine kıyasla şantiye operasyonlarında önemli avantaj sağlamıştır.

Su depolarında kullanılan MAPELASTIC FOUNDATION SYSTEM, beton yüzeylerin hem pozitif hem negatif su basıncına karşı korunmasına katkı sunmuştur. 

Uygulama öncesinde aderansı artırmak amacıyla PRIMER 3296 kullanılırken, son kat koruma için uygulama alanına bağlı olarak MAPECOAT I 24 ve MAPECOAT DW 25 tercih edilmiştir. Boru giriş-çıkış noktalarının su yalıtımında ise MAPEPROOF SWELL sistemi uygulanmıştır.

PININFARINA ve AECOM tarafından tasarlanan hava trafik kontrol kulesinde, su yalıtımı için AQUAFLEX ROOF PREMIUM tercih edilmiştir. Düz ve eğimli yüzeylerde uygulanabilen sistem, düzensiz yüzey koşullarına uyum sağlayabilmesi nedeniyle projede öne çıkan çözümlerden biri olmuştur. MAPECOAT I 600 W aderans artırıcı astar olarak kullanılırken, MAPEFLEX PU 40 ise derz ve birleşim noktalarında uygulanmıştır.

Terminal yapısında kullanılan büyük ebatlı seramiklerde KERACOLOR FF derz dolgusu tercih edilirken, bazı pier alanlarında iki bileşenli ELASTORAPID yapıştırıcı uygulanmıştır.

Yaklaşık 75.000 m² büyüklüğündeki yeşil teras alanlarında kullanılan PURTOP 400 M hibrit poliüre sistemi ise yüksek elastikiyet kapasitesi, kimyasal dayanımı ve kök dayanımı sertifikası sayesinde uzun ömürlü bir su yalıtım çözümü sunmuştur. Uygulama öncesinde PRIMER SN epoxy astar kullanılırken, UV dayanımı ve renk stabilitesi gereken alanlarda MAPEFLOOR FINISH 55 koruyucu son kat olarak uygulanmıştır.

Mapei’nin sürdürülebilirlik yaklaşımı doğrultusunda geliştirilen “Zero” ürün serisi, Yaşam Döngüsü Analizi (LCA) metodolojisi ve bağımsız EPD belgeleriyle desteklenmektedir. Sistem, ürün yaşam döngüsü boyunca oluşan CO₂ emisyonlarının sertifikalı karbon kredileriyle dengelenmesi prensibine dayanmaktadır. Bu yaklaşım, İstanbul Havalimanı gibi büyük ölçekli projelerde yüksek performanslı ve çevresel etkisi azaltılmış yapı çözümlerinin kullanımını desteklemektedir.

TEKNİK UYGULAMA BİLGİLERİ

Proje: İstanbul Havalimanı, İstanbul, Türkiye

Mapei Müdahale Dönemi: 2016–2018

Mimari Tasarım: Nordic Office – Grimshaw – Haptic Architecture

ATC Kulesi: Pininfarina – AECOM

İşveren: IGA – İstanbul Grand Airport

Ana Yüklenici: CMLKK JV – Cengiz Mapa Limak Kolin Kalyon Joint Venture

Uygulama Firması: Umut Yalıtım

Mapei Koordinasyonu: Emrah Karataş – Mapei Yapı Kimyasalları A.Ş.

Şehirler Neden Bu Kadar Isınıyor?

Avrupa bu yaz, kıtanın modern ölçüm tarihinde gördüğü en şiddetli sıcak hava dalgalarından birini yaşadı. Almanya ülke rekorunu 41 derecenin üzerine taşıdı. Fransa iki gün üst üste tarihinin en sıcak gününü gördü. İngiltere’den İspanya’ya kadar birçok yerde Haziran rekorları kırıldı. Dünya Sağlık Örgütü, dalganın daha ilk günlerinde sıcağa bağlı 1.300’den fazla ölüm bildirdi. Bilim insanları, bu şiddette bir sıcaklığın, insanın atmosfere saldığı sera gazları olmadan Haziran ayında yaşanma olasılığının neredeyse imkansız olduğunu belirtiyor. Bir diğer deyişle artık bir istisnadan değil, yeni bir iklim gerçekliğinden söz ediyoruz.

Burada farklı bir noktanın altını çizmek lazım. Aynı sıcak hava, aynı şehrin içinde bile herkesi eşit etkilemiyor. Bir parkın gölgesiyle iki sokak ötedeki asfalt bir meydan arasında, öğlen saatinde birkaç derecelik fark hissedebilirsiniz. Şehirlerin çevresindeki kırlara göre çok daha sıcak olmasına uzmanlar “kentsel ısı adası” diyor. Ve bu farkın en önemli sebeplerinden biri, çoğu zaman hiç dikkat etmediğimiz bir yerde saklı. Ayağımızın altında.

Zemin, havadan çok daha sıcak

Havanın 38 derece olduğu bir günde farklı yüzeylerin sıcaklığı ölçüldüğünde ortaya şaşırtıcı bir tablo çıkıyor. ABD Çevre Koruma Ajansı ve NASA’nın verilerine göre yeşil alanlar yaklaşık 40 derecede kalırken, toprak 46, beton 58, asfalt ise 65 dereceye kadar çıkabiliyor. Yani ayağımızı bastığımız zemin, havadan 25 derece daha sıcak olabiliyor. Sebebi aslında çok basit. Yeşil alanlar ve toprak, içindeki suyu buharlaştırarak kendini soğutuyor, tıpkı terlemenin bizi serinletmesi gibi. Beton ve asfalt ise bunun tam tersini yapıyor. Gün boyu güneşin ısısını depoluyor, sonra bunu gece boyunca yavaş yavaş geri veriyor.

Bir şehri baştan aşağı betona ve asfalta çevirdiğimizde, aslında gündüz dolup gece boşalan kocaman bir termos kurmuş oluyoruz. İşte bu yüzden şehirlerde asıl yorucu olan çoğu zaman gündüzün sıcağı değil, bir türlü serinlemeyen gecelerdir. Çünkü insan bedeni asıl geceleri dinlenir, toparlanır. O saatlerde de hava soğumayınca, sıcak gerçekten tehlikeli olmaya başlar.

Yüzeyler tek başına suçlu değil elbette. Yüksek binaların arasındaki dar sokaklar rüzgarın önünü keser, sıcağı içeride tutar. Ağaçların azalması, doğanın doğal olarak sağladığı gölgeyi ve serinliği elimizden alır. Trafiğin, sanayinin ve en çok da sıcak günlerde sonuna kadar açtığımız klimaların dışarı üflediği hava işi tamamlar. Klima zaten başlı başına bir kısır döngü. İçeriyi serinletmek için harcadığımız enerji hem sokağı biraz daha ısıtır, hem de üretilirken iklimi ısıtmaya devam eder.

Türkiye için asıl soru

2025 yılında Şırnak’ın Silopi ilçesinde ölçülen 50,5 derece, ülke tarihinin en yüksek sıcaklığı olarak kayıtlara geçti. Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün verilerine göre 2025, son elli beş yılın en sıcak beşinci yılı oldu. Ülke ortalaması, uzun yıllar ortalamasının 1,2 derece üzerine çıktı. Şanlıurfa’da termometreler 49 dereceyi, güneydoğudaki pek çok ilçede ise 47 dereceyi aştı. Aynı yıl ülke genelinde binden fazla aşırı hava olayı görüldü, kuraklık su kaynaklarından tarıma kadar geniş bir alanı vurdu.

Burada sıkça sorulan bir soru var. Türkiye zaman zaman 46-47 dereceleri görürken, Avrupa niçin 40 derecede kırmızı alarm veriyor? 

Çünkü bir sıcak hava dalgasını ölümcül yapan tek şey termometrede görülen değer değildir. Nem, gece sıcaklıkları, binaların ve altyapının o sıcağa hazır olup olmaması, hatta insanların o iklime alışık olup olmaması da en az sıcaklık kadar belirleyici. Kuru bir güneydoğu sıcağıyla, yüksek nemin gölgede bile insanı bunalttığı bir sahil şehrinin sıcaklığı aynı etkiyi hissettirmez. İstanbul tam da bu yüzden önemli bir örnek. Deniz etkisiyle yaz aylarında nem yüzde yetmişlere, seksenlere çıkabildiği için, termometre 35 derece gösterse bile hissedilen sıcaklık rahatlıkla 40 dereceyi aşabiliyor. Buna bir de yoğun yapılaşmanın getirdiği ısı adasını eklendiğinde İstanbul’un neden son yıllarda üst üste sıcaklık rekorları kırdığını anlamak zor değil.

Kentsel Dönüşüm Risk mi Fırsat mı?

Türkiye için asıl kritik nokta ise burada başlıyor.  Önümüzde büyük bir kentsel dönüşüm süreci var. Milyonlarca konut yenilenecek, yeni mahalleler kurulacak. Bu süreç, şehirlerimizde ısı adası etkisini daha da büyütecek bir betonlaşma dalgasına ya da kentlerimizi iklim değişikliğine karşı daha dayanıklı hale getirecek tarihi bir fırsata dönüşebilir. Hangisinin gerçekleşeceğine ise bugün alınacak planlama kararlarına bağlı. Ne yazık ki başlangıç noktamız pek parlak değil. İstanbul’da kişi başına düşen aktif yeşil alan 6-7 metrekare civarında. Dünya Sağlık Örgütü’nün önerdiği asgari seviye ise 9 metrekare. Bu açığı kapatmadan iklime dayanıklı bir şehirlerden söz etmek oldukça güç.

Peki Çözüm Ne?

Aslında ne yapmamız gerektiğini büyük ölçüde biliyoruz ve bunun için yeni bir teknolojiye de ihtiyacımız yok. Yapılması gerekenlerin başında yeşili şehrin merkezine geri getirmek geliyor. 2023 yılında yayınlanan ve tüm dünyada 806 şehri kapsayan bir akademik çalışma, ağaç örtüsünü artırmanın gün ortası yüzey sıcaklığını ortalama 1.5 derece düşürdüğünü ortaya koyuyor. Gölge ve nemle birlikte, hissedilen sıcaklıktaki serinleme çok daha fazla. Yüzlerce ayrı araştırmanın bir araya getirildiği çalışmalar da ağaçların hava sıcaklığını birkaç dereceye kadar indirebildiğini doğruluyor.

Bunun yanında yapabileceğimiz başka şeyler de var. Beton ve asfalt yerine suyu emen geçirimli yüzeyler kullanmak hem sıcağı hem de sel riskini azaltır. Çatı ve cephelerde ısıyı depolamak yerine geri yansıtan açık renkli malzemeler tercih etmek, görece basit ve maliyeti düşük çözümler arasında yer alıyor.  İyi yalıtılmış ve doğru tasarlanmış binalar ise enerji tüketimini azaltmanın yanında kullanıcılarını aşırı sıcaklara karşı korur. Ancak bütün bunların tek tek başarılı uygulamalar olmaktan çıkıp şehir ölçeğinde gerçek bir dönüşüm haline gelmesi için, planlamanın ve mevzuatın parçası olması gerekiyor. Yeşil alan oranları, geçirimli zeminler, serinletici yapı malzemeleri, rüzgarı kente taşıyacak yeşil koridorlar imar planlarına ve yapı standartlarının temel bileşenleri olarak ele alınmadığı sürece iyi niyetli birer proje olarak kalır. Dayanıklı şehirler kendiliğinden ortaya çıkmaz. Onları tek tek, bilerek tasarlamak gerekiyor.

Avrupa’da yaşananları uzaktan izlediğimiz bir haber olarak değil, kendi şehirlerimize tutulmuş bir ayna olarak görmek zorundayız. Isınan bir dünyada sıcağın en sert hissedildiği yer şehirler olacak. Ve o şehirleri bugün biz kuruyoruz. Ayağımızın altındaki zeminin bu kadar ısınmasının sorumlusu da biziz, onu yeniden serinletecek olan da. Elimizdeki bilgi de araç da yeterince açık. Geriye kalan tek soru, bunları kullanmakta ne kadar kararlı olacağımız.

PALLAVI DEAN, İÇ MİMARLIĞIN YALNIZCA ESTETİKLE İLGİLİ OLMADIĞINI; DAVRANIŞLARI ŞEKİLLENDİREN, PERFORMANSI ETKİLEYEN VE İNSANLARIN MEKÂNLARLA KURDUĞU İLİŞKİYİ DÖNÜŞTÜREN BİR DİSİPLİN OLDUĞUNU SAVUNUYOR.

ROAR kişisel bir girişim olarak başladı ve bugün uluslararası ölçekte tanınan bir pratiğe dönüştü. İlk dönemini şekillendiren temel unsurlar nelerdi ve bu yaklaşım zaman içinde nasıl evrildi?

ROAR tek bir dönüm noktasının sonucu değil. Zaman içinde büyüdü, kendi yönünü buldu ve doğal olarak gelişti. Geriye dönüp bakıldığında pek çok stüdyonun anlattığı o kusursuz kuruluş hikâyelerinden biri değil. En önemli değişimler de çoğunlukla kendiliğinden gerçekleşti; doğru insanların ekibe katılmasıyla ya da doğru projelerin yeni fırsatlar yaratmasıyla.

Bu konuda her zaman bilinçli davrandım. Hiçbir zaman sadece büyümek için büyümeyi hedeflemedim.Kendi pratiğimi kurmamın temel nedenlerinden biri bağımsızlıktı. Zamanım üzerinde söz sahibi olmak, yaratıcı yönümü belirleyebilmek ve ismimi hangi işlerin altında görmek istediğime kendim karar vermek istiyordum. Ticari pratik çoğu zaman yaratıcı süreci istediğiniz noktadan önce sonlandırmanızı gerektirir. Ben ise yaratıcı araştırmanın ticari baskının kurbanı olmadığı bir stüdyo kurmak istedim. Bugün dönüp baktığımda, ROAR’ıngelişimindeki en tutarlı çizginin de bu olduğunu düşünüyorum.

Çalışmalarınız biçim ve işlevin ötesine geçerek davranış ve deneyime odaklanıyor. Mekân, davranışı ne zaman şekillendirmeye başlar ve bu yaklaşım iç mimarlığı nasıl yeniden tanımlar?

Aslında mekân, davranışlarımızı her zaman şekillendirdi. Biz sadece bunu anlatacak dile sahip değildik. Yürüyen merdiven gibi son derece sıradan bir şeyi düşünün. Fark etmeden hızınızı, yönünüzü ve çevrenizle kurduğunuz ilişkiyi belirler. İyi mekânsal tasarım da iyi bir film gibi çalışır. Hikâyenin kahramanını yönlendirirsiniz ama onun yönlendirildiğini hissetmesine izin vermezsiniz.

Çocukluk dönemine ait mekânsal hafızalarımızı düşünün. Belirli bir ışık kalitesini, açılan bir mekândan önce alçalan bir tavanı ya da ayağımızın altında hissettiğimiz doğal bir malzemenin dokusunu hatırlarız. Bunların çoğu önce bilinçaltına kaydolur, sonra bilinçli olarak algılanır.

Mekânsal daralma ve genişleme ile parasempatik sinir sistemi arasındaki ilişki uzun yıllardır üzerinde çalıştığım konulardan biri. Çevresel psikoloji alanındaki ilk yüksek lisans eğitimim bu araştırmayı daha sistematik biçimde sürdürmemi sağladı. Nörobilim ise büyük tasarımcıların uzun zamandır sezgisel olarak bildiği şeyleri artık bilimsel verilerle doğrulamaya başladı.

Hayatımızın büyük bölümünü iç mekânlarda geçiriyoruz. Bunun tasarım üzerindeki sorumluluğunu ve sınırlarını nasıl değerlendiriyorsunuz?

Hayatımızın yaklaşık yüzde 90’ını iç mekânlarda geçiriyoruz. Bu sadece dikkat çekici bir istatistik değil; modern yaşamın gerçekliği ve bu durum tasarım disiplinine düşündüğümüzden çok daha büyük bir sorumluluk yüklüyor.

Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisini düşünün. Barınmanın temel ihtiyaçlar arasında yer almasının bir nedeni var. Ancak tasarımın sorumluluğu yalnızca bizi dış etkenlerden koruyan bir kabuk üretmekle sınırlı değil.

Mekân zamanla hafızamızın bir parçası haline geliyor. Hayatımızdaki önemli anları çoğu zaman onları yaşadığımız mekânlarla birlikte hatırlıyoruz. Bunun ötesinde mekân; iyi oluş hâlimizi, verimliliğimizi, ilişkilerimizi ve bilişsel performansımızı etkiliyor.

Tasarımcının elinde kullanabileceği pek çok araç var ve asıl sorumluluk bunları bilinçli şekilde kullanmakta yatıyor.

Elbette tasarım her şeyi çözemez. İyi tasarlanmış bir çalışma ortamı sorunlu bir kurum kültürünü düzeltemez. Mekân, insan iradesinin, sosyal eşitliğin ya da organizasyonel yapının yerini alamaz. Tasarımın nerede etkili olabileceğini bilmek kadar, nerede etkisinin sona erdiğini bilmek de önemlidir.

Günümüz ofisleri artık karmaşık bir sosyal sistem. Sizce çalışma mekânları hangi davranışları ve ilişkileri desteklemeli ya da sorgulamalı?

Son yirmi yıldır ofis tasarımını tek bir kavram yönlendirdi: iş birliği. Açık plan ofisler, aktivite temelli çalışma modelleri ve özel ofislerin ortadan kaldırılması. Teoride kulağa oldukça iyi geliyor ve görsellerde de etkileyici görünüyor ancak uygulamada sonuçlar her zaman beklendiği gibi olmuyor.

Araştırmalar oldukça net. Bernstein ve Turban’ın 2018 yılında yayımlanan Harvard araştırması, açık plan çalışma ortamlarının yüz yüze iletişimi yaklaşık yüzde 70 oranında azalttığını ortaya koydu. Kim ve de Dear’ın 42 binden fazla çalışan üzerinde yaptığı çalışma ise açık plan ofis kullanıcılarının gürültü, mahremiyet ve odaklanma konularında belirgin şekilde daha düşük memnuniyet bildirdiğini gösterdi. Buna karşılık iş birliğinin kalitesinde anlamlı bir artış da görülmedi.

İş birliği yaratmanın yolu duvarları kaldırmak değildir. Öncelikle insanları anlamanız gerekir: Kişiliklerini, iş tanımlarını ve çalışma biçimlerini.

ROAR’da tasarladığımız en başarılı çalışma ortamları bilişsel zonlama üzerine kuruluyor. Akustik olarak ayrılmış ve düşük görsel uyaranlara sahip odaklanma alanları, doğal etkileşimi destekleyen sosyal alanlar ve sinir sisteminin toparlanmasına yardımcı olan dinlenme mekânları bu yaklaşımın temelini oluşturuyor.

Bunları günün ritmine göre ayarlanmış sirkadiyen aydınlatma, konuşma anlaşılırlığını destekleyen akustik çözümler ve duyusal yükü azaltan malzeme seçimleri tamamlıyor.

Asıl soru insanların daha fazla iş birliği yapmasını nasıl sağlarız değil; belirli bir grubun en iyi şekilde çalışabilmesi ve bunu gün boyunca sürdürebilmesi için neye ihtiyaç duyduğudur.

Ajman Ruler’s Court gibi projelerde kurumsal mekânları hizmet ve erişilebilirlik üzerinden yeniden yorumluyorsunuz. Tasarım güç algısını nasıl dönüştürebilir ve malzemelerin bu süreçteki rolü nedir?

Ajman Ruler’s Court projesinde temel bir varsayımı sorguladık: Kamu yapılarının öncelikle otoriteyi temsil etmesi gerektiği fikrini. Biz farklı bir yerden başladık. Devletin halka hizmet etmek için var olduğu düşüncesini merkeze aldık ve tasarım kararlarını bunun üzerinden geliştirdik.

En önemli adımlardan biri yerel sanatçıların, tasarımcıların ve zanaatkârların işlerine yer veren bir galeri programını yapıya entegre etmek oldu. Tek bir karar bile yapının karakterini değiştirmeye yetti. Yapıyı yalnızca idari bir kurum olmaktan çıkarıp kültürel bir diyaloğun parçası hâline getirdi.

Bir kamu yapısında yerel bir üreticinin ya da zanaatkârın işini görmek, kullanıcı ile kurum arasındaki ilişkiyi yeniden tanımlıyor. Mekân otoriteyi temsil etmekten çıkıp aidiyet duygusu üretmeye başlıyor.

Planlama yaklaşımında da geleneksel kapalı ofis hiyerarşisini sorguladık. Bunu, insanların hem çevreyle ilişki kurabildiği hem de gerektiğinde kendilerine ait bir alan bulabildiği “prospect and refuge” yaklaşımı üzerinden ele aldık. Açıklık ve görünürlüğü destekleyen alanlarla, mahremiyet ve odaklanmaya imkân veren mekânları aynı sistem içinde dengelemeye çalıştık.

Malzeme stratejisi de bunu destekledi. Yerel üretim bizim için sadece bir sürdürülebilirlik kriteri değildi. Binanın hangi zanaati, hangi kültürel hafızayı ve hangi üretim kültürünü görünür kılmayı tercih ettiğine dair bilinçli bir karardı. Malzeme seçiminin yapıcı anlamda politik hâle geldiği nokta da tam olarak burası.

Çalışmalarınız deneyim ile ölçülebilir performans arasında bir köprü kuruyor. Bu iki yaklaşım zaman zaman çatışabilir mi?

Tasarım hem sanat hem bilimdir ve ben bu iki alanın birbirleriyle çeliştiği fikrine hiçbir zaman inanmadım. Bir mekân öncelikle işlevini yerine getirmelidir. Biçimden önce işlev yaklaşımının modasının geçtiğini düşünmüyorum. Hâlâ doğru başlangıç noktası olduğuna inanıyorum ve ROAR’da tasarım süreçlerimizi de bu anlayış üzerine kuruyoruz.

İnsanların sözünü ettiği gerilim çoğu zaman yanlış bir bakış açısından kaynaklanıyor. Ölçülebilir hedefler yaratıcılığı sınırlayan unsurlar olarak görülüyor. Oysa yaratıcılık tam da bu gerekliliklere cevap vermek için vardır.

Bugüne kadar içinde çalıştığım en katı çerçeveler aynı zamanda en yenilikçi sonuçları üretti. En yaratıcı fikirler çoğu zaman belirli sınırlar içinde ortaya çıkar.

Gerçek bir çatışma varsa çözüm sıralamadadır. Önce performans kriterlerini çözmeniz gerekir. Akustik hedefleri, aydınlatma seviyelerini, yön bulmayı ve bilişsel zonlamayı. Estetik kararlar daha sonra bunun üzerine inşa edilir.

Fotoğraflarda etkileyici görünen ama kullanıcılarını rahatsız eden bir mekân başarısızdır. Performans üretmeyen bir güzellik yalnızca dekorasyondur. Güzelliği olmayan bir performans ise sadece teknik bir çözümdür. Tasarımın asıl gücü bu ikisini birbirinden ayırmamaktadır.

ROAR, araştırma, davranış bilimleri ve UXD gibi sistematik süreçleri tasarım metodolojisine entegre ediyor. Tasarımın sistematikleşmesi sezgiyi sınırlar mı yoksa yaratıcılığı mı derinleştirir?

Her yaratıcı insanın belirli sınırlara ihtiyacı vardır. Sezgilerin en iyi şekilde tamamen özgür ortamlarda geliştiği düşüncesine katılmıyorum. Benim deneyimime göre sınırsız özgürlük çoğu zaman yaratıcılıktan çok kişisel tatmin üretir.

Araştırma ve davranış bilimleri, tarihsel olarak fazlasıyla öznel kararlar üzerine kurulu bir alana nesnel bir zemin kazandırıyor. 

Belirli bir ışık sıcaklığının nörolojik etkilerini, açık plan çalışma düzenlerinin bilişsel sonuçlarını ya da konuşma anlaşılırlığına ilişkin performans verilerini ortaya koyabildiğinizde tasarım kararlarınız çok daha güçlü bir temele oturuyor. Böylece müşterilerden yalnızca zevkinize güvenmelerini istemiyorsunuz, onları tasarımın arkasındaki düşünceyi anlamaya davet ediyorsunuz. Ancak asıl risk başka bir yerde ortaya çıkıyor: Sistemlerin düşünmenin yerini almaya başlamasında.

Araştırma ve veriler yaratıcı düşüncenin yerine geçmemeli, onu desteklemeli ve güçlendirmeli. Araştırma bulguları ile mekânsal fikirlerin kesiştiği noktada yaratıcılık hâlâ varlığını sürdürüyor. Sadece daha sağlam temellere dayanıyor ve sonuçta daha iyi yapılar ortaya çıkıyor.

Teknoloji, yapay zekâ ve değişen yaşam biçimleri yapılı çevreyi dönüştürürken, iç mimarlık hangi konularda daha fazla sorumluluk üstlenmeli ve nelere karşı direnç göstermelidir?

İç mimarlığın sorumluluk alanını estetiğin ötesine taşıması gerekiyor. Tasarladığımız mekânların çevresel, sosyal ve ticari etkilerini bütünüyle sahiplenmemiz gerekiyor.

Bu sorumluluğun en önemli ayağını malzeme seçimleri oluşturuyor. Kullandığımız malzemeler, bu malzemelerin yaydığı emisyonlar ve insanların gün boyunca soluduğu hava tasarım kararlarının merkezinde yer almalı. İç mekân hava kalitesini ikincil bir mesele olarak göremeyiz. Bu doğrudan sağlıkla ilgili bir konu.

ABD Çevre Koruma Ajansı’nın verilerine göre iç mekân havası dış ortam havasından iki ila beş kat daha kirli olabiliyor. Hayatımızın yüzde 90’ını iç mekânlarda geçirdiğimizi düşünürsek bunun sağlık üzerindeki etkileri son derece ciddi.

Bunun yanında sosyal sürdürülebilirlik, yerel üretim, sorumlu tedarik zincirleri ve malzeme seçimlerimizin içerdiği karbon miktarı da aynı derecede önemli. 

Ayrıca tasarımın yalnızca yaratıcı hedeflere değil, ticari gerçekliğe de cevap vermesi gerekiyor. Ne kadar güzel olursa olsun; işlevsel, ekonomik ya da çevresel hedeflerini karşılamayan bir proje eksik kalır.

İç mimarlık bugün sahip çıktığından çok daha geniş bir sorumluluk alanına sahip. Bu çerçeveyi genişletmek bir yük değil. Tam tersine, iç mimarlığı gerçek anlamda güçlü ve etkili bir disiplin hâline getiren şey de bu.

Kamusal mobilya çoğu zaman gündelik kullanımın anonim parçaları olarak görülüyor. Ancak bazı tasarımlar, bulunduğu yerin hafızasını taşıyan mekânsal anlatılara dönüşebiliyor. Londra merkezli tasarımcı Andu Masebo’nun V&A East için geliştirdiği oturma elemanları da malzeme, yüzey ve yerel hikâyeler üzerinden tam olarak böyle bir ilişki kuruyor.

Andu Masebo tarafından V&A East için tasarlanan banklar, kamusal iç mekânda kullanılan mobilyayı yalnızca bir oturma elemanı olarak değil; bulunduğu yere ait izleri taşıyan bir anlatı yüzeyi olarak yeniden düşünüyor. Müzenin giriş alanı ve galerileri çevresinde konumlanan tasarımlar, doğal malzemenin sıcaklığını güçlü bir mekânsal hafıza fikriyle bir araya getiriyor.

Tamamı masif Amerikan kırmızı meşesinden üretilen banklarda kullanılan ahşap, “No.1 Common” olarak sınıflandırılan ve genellikle ikincil kullanım alanlarına yönlendirilen bir malzeme grubundan seçiliyor. Renk farklılıkları, budaklar, çatlaklar ve düzensiz damar geçişleri gibi yüzey varyasyonları nedeniyle çoğu zaman geri planda kalan bu ahşap sınıfı, Masebo’nun yaklaşımında tasarımın temel karakterine dönüşüyor.

Tasarımcı için bu yüzey izleri kusur olarak değil; malzemenin geçmişini görünür kılan doğal katmanlar olarak değerlendiriliyor. Ahşabın değişken dokusu, bankların görsel kimliğini belirlerken; onları standart üretim mobilyalardan ayıran güçlü bir mekânsal anlatıya dönüşüyor.

Masebo’nun bu malzemeye yaklaşımı, American Hardwood Export Council (AHEC) tarafından sürdürülebilir ahşap kullanımına dikkat çekmek amacıyla geliştirilen No.1 Common araştırma projesine dayanıyor. 2025 yılında Kopenhag’daki 3daysofdesign kapsamında gerçekleştirilen sergi, çoğunlukla göz ardı edilen ahşap sınıflarının tasarım potansiyelini yeniden değerlendirmeyi amaçlıyordu. Masebo’nun geliştirdiği Around Table isimli çalışma da No.1 Common sınıfı Amerikan kırmızı meşesinin dayanıklılığını ve yüzey karakterini görünür kılan tasarımlar arasında yer aldı.

V&A East için geliştirilen oturma elemanlarında ise malzemenin fiziksel özellikleri, doğrudan Doğu Londra’nın yerel hafızasıyla ilişkilendiriliyor. Tasarım süreci boyunca kültürel küratör Nate Agbetu ve onun sosyal pratiği Freeform ile birlikte çalışan Masebo, bölgedeki mahallelerde yürüyüşler, gözlemler ve katılımcı araştırmalar gerçekleştirdi. Ortaya çıkan semboller, gündelik detaylar ve kişisel hikâyeler daha sonra bankların yüzeylerine aktarıldı.

Bazı detaylar doğrudan bölgenin fiziksel çevresine referans veriyor; kamusal heykeller, yön tabelaları, yerel bitki örtüsü ve nehir konturları bunlar arasında yer alıyor. Bazıları ise daha kişisel izlerden oluşuyor: el şekilleri, evcil hayvan figürleri ya da beton yüzeylerde kalan yaprak lekeleri gibi gündelik detaylar tasarımın bir parçasına dönüşüyor. Böylece banklar, yalnızca kullanıcıyı taşıyan nesneler değil; bulunduğu çevrenin izlerini taşıyan kamusal yüzeylere dönüşüyor.

Araştırma sürecinin önemli aşamalarından biri de Newham’daki Carpenters Estate sakinleriyle gerçekleştirilen katılımcı atölyeler oldu. Bölge sakinlerinin gündelik yaşam deneyimleri, görsel yorumları ve ortak hafızaya dair aktarımları tasarımın parçası hâline getirilerek kamusal mobilyanın kolektif üretim fikriyle ilişkisi güçlendirildi.

American Hardwood Export Council’in uzun süredir odağına aldığı konulardan biri de, düşük kullanım oranına sahip ahşap sınıflarının tasarım süreçlerine yeniden kazandırılması. Projede tercih edilen No.1 Common sınıfı Amerikan kırmızı meşesi de sürdürülebilirliği yalnızca yeni malzeme üretimi üzerinden değil; mevcut kaynakların daha kapsayıcı biçimde değerlendirilmesi üzerinden ele alan bu yaklaşımın bir parçası olarak öne çıkıyor.

Bu yaklaşım, yeni ve kusursuz yüzeyler üretmek yerine mevcut malzemenin doğal çeşitliliğini görünür kılarak daha kapsayıcı bir üretim anlayışı öneriyor. Böylece düşük kullanım oranına sahip ahşap sınıfları yalnızca ekonomik bir alternatif değil; tasarım açısından yeni ifade alanları sunan yaratıcı malzemeler olarak yeniden değerlendiriliyor.

Andu Masebo’nun V&A East için geliştirdiği bu oturma elemanları, kamusal tasarımın bugün yalnızca işlev, dayanıklılık ya da estetik üzerinden değil; aidiyet, katılım ve yerel hafıza üzerinden de yeniden düşünülmeye başladığını gösteriyor. Malzeme burada yalnızca yapısal bir araç değil; bulunduğu yere ait hikâyeleri, izleri ve kolektif hafızayı taşıyan aktif bir yüzeye dönüşüyor.

NO.1 COMMON:
GÖZ ARDI EDİLEN AHŞABIN TASARIM POTANSİYELİ

American Hardwood Export Council (AHEC) tarafından yürütülen No.1 Common araştırması, çoğunlukla geri planda kalan ahşap sınıflarının tasarım potansiyelini görünür kılmayı amaçlıyor. Budaklar, renk geçişleri, düzensiz damar yapıları ve doğal yüzey farklılıklarıyla tanımlanan bu ahşap sınıfı, standart üretim süreçlerinde çoğu zaman ikinci planda değerlendiriliyor.

Andu Masebo’nun V&A East için geliştirdiği oturma elemanlarında ise bu yüzey varyasyonları gizlenmek yerine görünür bırakılıyor ve tasarımın görsel karakterinin bir parçasına dönüştürülüyor. Böylece malzemenin doğal çeşitliliği estetik bir kusur değil; anlatı ve kimlik üreten bir yüzey niteliği kazanıyor.

Proje aynı zamanda sürdürülebilir üretim anlayışına alternatif bir yaklaşım sunuyor. Daha düşük kullanım oranına sahip ahşap sınıflarının tasarım süreçlerine dahil edilmesi, mevcut doğal kaynakların daha kapsayıcı ve verimli biçimde değerlendirilmesine katkı sağlıyor.

Teknik Bilgiler
Proje: V&A East, Londra
Tasarım: Andu Masebo
Malzeme İş Birliği: American Hardwood Export Council (AHEC)
Üretim: Benchmark
Ahşap Türü: Amerikan kırmızı meşesi – No.1 Common sınıfı
Araştırma Süreci: Nate Agbetu / Freeform
Konum: Queen Elizabeth Olympic Park, Londra

28 Haziran – 2 Temmuz 2026 tarihleri arasında, UNESCO-UIA Dünya Mimarlık Başkenti unvanını taşıyan Barselona, dünyanın en kapsamlı mimarlık buluşmalarından biri olan UIA Dünya Mimarlar Kongresi‘ne ev sahipliği yaptı. Kongrenin dikkat çeken oturumlarından “Beyond Recognition: Exploring the Role of Architectural Awards”, mimarlık ödüllerinin değişen mesleki ve toplumsal beklentiler karşısındaki rolünü yeniden değerlendirmeyi amaçladı.

Dünyanın önde gelen mimarlık ödül programlarının temsilcilerini bir araya getiren oturum, yalnızca hangi projelerin ödüllendirildiğini değil, bugün mimari başarının hangi ölçütlerle tanımlandığını da sorguladı. Çünkü mimarlık pratiği, iklim krizi, kaynakların verimli kullanımı, toplumsal kapsayıcılık ve teknolojik dönüşüm gibi küresel sorunlarla birlikte yeni bir sorumluluk alanına taşınmış durumda.

Bu değişim, ödül programlarını da farklı sorularla karşı karşıya bırakıyor. Tasarım kalitesi ve teknik başarı hala önemini korurken, adaptif yeniden kullanım, döngüsel tasarım, malzeme sorumluluğu ve toplumsal etki gibi ölçütler de giderek daha belirleyici hale geliyor. Tartışmanın merkezindeki temel soru ise oldukça açıktı: Mimarlık dünyası gelecekte nasıl bir üretimi görünür kılmalı ve teşvik etmeli?

Oturum, mimarlığın yalnızca ortaya çıkan yapılar üzerinden değil, mevcut çevreyi dönüştürme kapasitesi, doğal kaynaklara yaklaşımı ve kullanıcılarla kurduğu ilişki üzerinden değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekti. Bu yaklaşım, ödüllerin yalnızca başarıyı tescilleyen platformlar olmanın ötesinde, mesleğin önceliklerini ve yönelimlerini şekillendiren araçlar olarak da önemli bir sorumluluk üstlendiğini ortaya koydu.

“Becoming: Architectures for a Planet in Transition” temasıyla düzenlenen UIA Dünya Mimarlar Kongresi 2026, mimarlığın geleceğine ilişkin en önemli tartışmalardan birine ev sahipliği yaptı. Mimarlık ödülleri üzerine yürütülen bu oturum da mimarlık disiplininin odağının giderek ikonik yapılar üretmekten; dönüşüm, sorumluluk ve uzun vadeli toplumsal değer yaratmaya doğru kaydığını gösterdi. Bu yönüyle tartışma, yalnızca ödül sistemlerini değil, mimarlığın geleceğini tanımlayan ölçütleri de yeniden düşünmeye davet etti.

Kongre İzlenimleri

Neslihan Mevlevioğlu
M.A. Mimar | Sürdürülebilirlik Danışmanı – İngiltere

UIA Dünya Mimarlar Kongresi 2026, “Becoming. Architectures for a Planet in Transition” temasıyla mimarlığın güncel meselelerini tartışmaya açmanın ötesinde, disiplinin geleceğine dair yeni düşünme biçimlerine de zemin hazırladı. Barselona’da yerinde takip etme fırsatı bulduğum kongre; ekolojik dönüşüm, döngüsellik, malzeme sorumluluğu, toplumsal kapsayıcılık ve mimarlığın değişen rolü üzerine uluslararası ölçekte yürütülen tartışmaları bir araya getirdi.

Kongre programı boyunca gerçekleştirilen oturumlar, sergiler ve kamusal etkinlikler; mimarlığın yalnızca yapı üretimine odaklanan bir disiplin olmanın ötesine geçerek, doğal sistemlerle kurduğu ilişkiyi, kaynak kullanımını, toplumsal etkisini ve çevresel sorumluluğunu yeniden değerlendirmeye davet etti. Programın omurgasını oluşturan “Becomings” (Oluşlar) tematik çerçevesi ise bu tartışmaları ortak bir kurgu içinde ele alarak, mimarlığın geleceğine dair çok katmanlı bir perspektif sundu.

Aşağıda, kongre boyunca öne çıkan temalara ve dikkat çeken oturumlara ilişkin gözlem ve değerlendirmelerimi paylaşıyorum.

Kongre, 28 Haziran’da Three Chimneys’te (Üç Baca) gerçekleşen ve özgün bir sanatsal prodüksiyon olarak tasarlanan unutulmaz bir Açılış Töreni ile başladı. Bu sürükleyici deneyim, mimarlığı ses, elektronik müzik ve performans sanatıyla bütünleştirerek mimarlığın geleceğinin karşı karşıya olduğu hem zorlukları hem de fırsatları yansıtan güçlü bir atmosfer yarattı.

Three Chimneys’in seçimi özel bir sembolik anlam taşıyordu. Bir zamanlar endüstriyel bir enerji santrali olan ve bugün iddialı bir kentsel yenileme projesinin odağında yer alan mekân, kongre boyunca ele alınan pek çok temayı somutlaştırıyordu: adaptif yeniden kullanım, ekolojik geçiş ve mevcut mekânların yeni kültürel ve kamusal peyzajlara dönüştürülmesi. Açılış töreni bu nedenle yalnızca bir kültürel performans olarak değil, aynı zamanda mimarlığın toplum içindeki dönüşen rolünün de bir yansıması olarak işlev gördü.

Altı “Oluş” (Becoming): Tematik Çerçeve

2026 edisyonunun belirleyici özelliklerinden biri, “Becomings” (Oluşlar) olarak bilinen altı tematik araştırma ve tartışma çerçevesi etrafında örgütlenmesiydi. Bu izlekler, katılımcıların mimarlığın evrilen sorumluluklarını inceledikleri birer mercek işlevi gördü ve geçiş halindeki bir dünya için tasarım yapmaya yönelik uçları açık, kesişen araştırmalara davet etti.

Becoming More-than-Human (İnsandan Fazlası Olmak), mimarlığın ekosistemler, biyoçeşitlilik ve insan dışı yaşam biçimleriyle ilişkisini araştırıyor; yapılı çevrelerin yalnızca insan merkezli yaklaşımların ötesine nasıl geçebileceğini inceliyor.

Becoming Circular (Döngüsel Olmak), malzeme yeniden kullanımı, rejeneratif tasarım ve kaynak yönetimine odaklanıyor; çevresel sınırlara ve döngüsel ekonomiye yönelik mimari yanıtları keşfediyor.

Becoming Embodied (Duyu Bütünlüğü), mimarlığın fiziksel, duyusal ve duygusal boyutlarını ele alıyor; mekanların insan deneyimini ve refahını nasıl etkilediğini inceliyor.

Becoming Interdependent (Birbirine Bağımlı Olmak), toplulukları, altyapıları, coğrafyaları ve küresel sistemleri birbirine bağlayan iç içe geçmiş ilişkileri araştırıyor.

Becoming Hyper-Conscious (Aşırı Bilinçli Olmak), verinin, teknolojinin, farkındalığın ve bilgi üretiminin geleceğin mimari pratiğini şekillendirmedeki rolünü keşfediyor.

Becoming Attuned (Uyumlanmak), mimarlığın çevresel, kültürel ve toplumsal koşullara duyarlı biçimde yanıt verme ve yerel özgüllükleri kucaklama yeteneğini ele alıyor.

“Oluşlar”, altı ayrı tema olarak işlev görmek yerine, birbirine bağlı çerçeveler olarak tasarlandı; katılımcıları çevresel sistemler, toplumsal yapılar, malzeme kaynakları ve teknolojik inovasyon arasındaki ilişkileri keşfetmeye teşvik etti. Bunlar bir arada, bugün mimarlığın karşı karşıya olduğu sorunların; giderek karmaşıklaşan küresel koşullara yanıt verebilecek disiplinlerarası düşünce ve iş birlikçi yaklaşımlar gerektirdiğine dair daha geniş bir anlayışı yansıttı.

Kongre temelde ekolojiye odaklanmıştı; bu da ekolojik sürdürülebilirliğe olan bağlılığı ve mimarlığın daha sürdürülebilir ve dirençli bir gezegene geçişte hayati bir rol oynaması gerekliliğini yansıtıyordu. Bir dizi ilgi çekici oturum ve panel aracılığıyla katılımcılar, geçiş halindeki bir dünya için tasarım yapmanın ne anlama geldiğini keşfetti; mimarlığın çağımızın acil çevresel sorunlarını ele alırken gerçekliği nasıl dönüştürebileceğini inceledi.

Açılış konuşmaları, tartışmalar ve panel oturumları boyunca tekrar eden temalar arasında iklim direnci, konut erişilebilirliği, biyoçeşitlilik, malzeme inovasyonu, döngüsel inşaat ve mimari pratiğin toplumsal sorumluluğu yer aldı. Kongre, mimarlığı yalnızca bina tasarlama disiplini olarak sunmak yerine, onu çok sayıda ölçekte ekolojik, kültürel ve toplumsal dönüşümü şekillendirebilecek bir aktör olarak konumlandırdı.

İnsandan Fazlası Mimarlık İçin Bir Ses

Junya Ishigami, 29 Haziran Pazartesi günü kongrenin “Becoming More-than-Human” (İnsandan Fazlası Olmak) sütunu kapsamında bir sunum gerçekleştirdi. “My Work” (Çalışmam) başlıklı oturumu, tasarımı özerk bir form olarak değil, daha geniş bir çevresel alanın parçası olarak ele alan kendine özgü mimari felsefesini keşfetmeyi vaat ediyordu.

Ishigami sunumunda, mekanın; strüktür, madde, atmosferik koşullar ve zaman arasındaki etkileşim yoluyla nasıl ortaya çıktığını, yapılı çevre ile onun çevresi arasındaki geleneksel sınırları ortadan kaldırarak tartıştı. Bu insandan fazlası perspektif, mimarlığı; malzeme süreçlerinin, iklimin ve çevresel dinamiklerin mekanların nasıl oluştuğunu ve nasıl yaşandığını temelden şekillendirdiği bir çerçeve olarak konumlandırıyor.

Ishigami’nin konuşması, kongrenin temel amaçlarından birini yansıtıyordu: mimarlığı yalıtılmış bir nesne olarak değil, daha geniş bir ekolojik sürekliliğin parçası olarak yeniden düşünmek. Mimarlık, peyzaj ve doğal sistemler arasındaki geleneksel ayrımlara meydan okuyan sunumu, uyarlanabilirliğin, birlikte var oluşun ve çevresel farkındalığın geleceğin mimari pratiği için temel ilkeler olarak öne çıktığı, kongre boyunca süren daha geniş tartışmaları pekiştirdi.

Clerkenwell Design Week, bu yıl yalnızca yeni ürünlerin sergilendiği bir platform olmaktan çıkarak malzeme kültürü, çalışma biçimleri ve insan deneyimi üzerine çok katmanlı bir tartışma zeminine dönüştü.

CDW 2026 | 19–21 Mayıs | Londra | Neşe Jones | UK Partner & Genel Yayın Yönetmeni

Her yıl Mayıs ayında Londra’nın EC1 bölgesini tasarımın odağına taşıyan ve bu sene 15. yılını geride bırakan Clerkenwell Design Week’te, bu yıl da ürün sergilemenin çok ötesine geçen bir yapıya adım attım. Üç gün boyunca yüzlerce markayı, 200’ü aşkın showroom’u, enstalasyonları ve konuşma programlarını yerinde incelerken, Clerkenwell’in geçici bir etkinlik alanından ziyade, adeta yaşayan bir tasarım ekosistemine dönüştüğünü gördüm. Konuşmaların yoğunluğu ve farklı disiplinlerin kesişmesi, festival boyunca bölgede soluduğum kentsel enerjiye kendine özgü bir dinamizm kazandırıyordu.

Etkinlikte en çok dikkatimi çeken ve belirginleşen özelliklerden biri, markaların kendilerini geçici sergileme alanları yerine, yıl boyunca faaliyet gösteren kalıcı showroomları aracılığıyla ifade etmesi oldu. Bu durum, benim için etkinliği yalnızca ürün odaklı bir sunum platformu olmaktan tamamen çıkardı; atmosfer, malzeme ve kullanıcı deneyimi üzerinden okuduğum çok daha bütüncül bir tasarım ortamını bizzat deneyimlememi sağladı.

Bu yıl sürdürülebilirlik, döngüsel üretim, biyofilik tasarım, akustik konfor ve nöroçeşitlilik gibi başlıklarla festivalin hemen her noktasında karşılaştım. Ancak orada bir gözlemci olarak beni asıl etkileyen şey, bu kavramların artık yalnızca birer trend ya da pazarlama dili olarak kalmamasıydı. Showroom kurgularından malzeme seçimlerine, incelediğim enstalasyonlardan dinlediğim konuşma programlarına kadar her şey, etkinliğin omurgasına doğrudan entegre edilmişti.

Konuşma Programı: Hangi Sorular Öne Çıktı?

Clerkenwell genelindeki konuşma programlarını yakından takip ederken, birçok tartışmanın benzer sorular etrafında şekillendiğini hissettim. Nöroçeşitlilik, workplace wellbeing, bilişsel performans ve iklim dayanıklılığı gibi temalar farklı başlıklar altında tekrar tekrar karşıma çıkarken; tasarımın giderek daha geniş sosyal ve çevresel sorumluluklarla harmanlandığını çok net gördüm.

“Beyond Biophilia” oturumlarında Oliver Heath, doğa temelli tasarımın artık yalnızca dekoratif bir referans olarak ele alınamayacağını; nöromimarlık, sağlık ve iklim dayanıklılığı başlıklarıyla birlikte yeniden düşünülmesi gerektiğini vurguladı.

Kohn Pedersen Fox’tan John Bushell ile SpaceInvader’dan Sarah Dabbs’ın katıldığı workplace tartışmalarında ise ortak soru oldukça açıktı: ofis, yalnızca çalışılan bir yer olarak mı görülmeli, yoksa bilişsel yükü yöneten ve zihinsel dayanıklılığı destekleyen bir ortam olarak mı tasarlanmalı?

Nöroçeşitlilik ve kapsayıcı tasarım odaklı oturumlar bu tartışmayı daha da ileri taşıdı. Dr. Katie Gaudion’un yer aldığı konuşmalarda öne çıkan soru ise şuydu: farklı bilişsel deneyimlere sahip kullanıcılar tasarım süreçlerinin dışında bırakıldığında, kapsayıcı olduğu düşünülen mekânlar aslında kimi dışarıda bırakıyor?

Programın mimarlık odağındaki önemli anlarından biri ise 20 Mayıs’ta St Bartholomew the Great’te gerçekleşen Niall McLaughlin söyleşisiydi. 2026 RIBA Royal Gold Medal sahibi McLaughlin, otuz yılı aşkın pratiğini aktarırken Clerkenwell’in mimarlık kültürüne yaptığı katkının ürün lansmanlarının çok ötesine geçtiğini bir kez daha hatırlattı.

Acoustic Pod’lar Ve Daha Sakin Çalışma Ortamları

Markalar, konuşmalar ve enstalasyonlar arasında dolaşırken gözden kaçırmak neredeyse imkânsızdı: Acoustic pod sistemleri bu yıl Clerkenwell’in en görünür tipolojilerinden biri hâline gelmişti. Sessiz çalışma odaları, odaklanma kabinleri ve akustik kontrollü toplantı alanları; hibrit çalışma, nöroçeşitlilik ve bilişsel konfor etrafında şekillenen tartışmaların mekânsal karşılığı olarak birçok markanın sunumunda yer alıyordu.

Clerkenwell Design Week boyunca dikkatimi çeken gelişmelerden biri de Calma by Nurus’un Londra’daki ilk Deneyim Merkezi’nin açılışı oldu. Açık ofislerde odaklanma, akustik konfor ve kullanıcı esenliği üzerine yürütülen tartışmaların yoğunluğu düşünüldüğünde, bu yatırımın yalnızca fiziksel bir showroom açılışından ibaret olmadığını düşünüyorum.

Festival boyunca farklı markaların sunduğu acoustic pod ve focus booth çözümlerini incelerken, çalışma ortamlarının giderek daha fazla mahremiyet, konsantrasyon ve zihinsel dayanıklılık ekseninde yeniden ele alındığını gözlemledim. ISO 23351-1 Class A akustik performans sertifikasına sahip Calma’nın Londra’daki yeni merkezi de bu dönüşümün Avrupa pazarındaki yansımalarından biri olarak öne çıkıyordu.

Yaklaşık bir asırlık tasarım ve üretim deneyimine sahip Nurus’un, Calma markasıyla İngiltere pazarında daha görünür hâle gelmesi; Türk markalarının uluslararası workplace tasarımı söylemindeki etkisinin giderek arttığını gösteren önemli adımlardan biri olarak değerlendirilebilir.

Bana göre bu açılım, yalnızca Calma’nın büyüme stratejisinin değil, aynı zamanda Türk tasarım ve üretim markalarının Londra üzerinden Avrupa tasarım ekosistemine daha güçlü şekilde entegre olma isteğinin de önemli bir göstergesiydi.

Bu dönüşüm yalnızca ürünlerde değil, markaların yarattığı mekânsal deneyimlerde de hissediliyordu. Birçok marka geleneksel kurumsal sunum anlayışından uzaklaşarak lounge alanları, hospitality referansları ve akustik konfor üzerinden şekillenen daha sakin ortamlar kurmayı tercih etmişti. Özellikle workplace odaklı mekânlarda bu yavaşlatılmış atmosfer, Clerkenwell’in belirleyici özelliklerinden biri hâline gelmişti.

Işık: Malzeme ve Atmosfer

Aydınlatma, Clerkenwell’de karşıma çıkan en güçlü kategorilerden biri oldu. House of Detention’ın o büyüleyici, atmosferik tuğla tonozları içerisinde sergilenen; Loom Light, MIMStudios, AI Build ve SEAM Design iş birliğiyle geliştirilen enstalasyon, festivalde beni en çok etkileyen çalışmalardan biriydi. Malzeme, teknoloji ve algı arasındaki ilişkiyi araştıran bu çalışmayı incelerken, ışık ve formu kullanış biçimlerinin bende neredeyse mimari bir etki yarattığını hissettim.

Konuşma programında ise Michael Anastassiades’i dinleme şansı buldum; tasarımcı, Conversations at Clerkenwell serisinin açılışını en bilinen aydınlatma projeleri üzerine gerçekleştirdiği söyleşiyle yaptı. Sınırlı üretim koleksiyonlarından uluslararası sergilere uzanan kendi pratiğine dair önümde oldukça dikkat çekici bir perspektif açtı.

Showroom Kültürü ve Küratöryel Deneyim

Gezdiğim alanlarda Interface, Tarkett, Muuto, String Furniture ve Bene gibi markaların bu yıl yalnızca ürün sergilemekle kalmadıklarına tanık oldum; gerçekleştirdikleri söyleşiler, buluşmalar ve malzeme deneyimleri aracılığıyla her biri yaşayan birer tasarım platformu oluşturmuştu.

St John’s Square çevresinde Herman Miller, HAY ve Muuto markalarını bir araya getiren MillerKnoll ekosistemini incelerken, bu dinamik yaklaşımın en güçlü örneklerinden birini bizzat deneyimledim. Bound Sit-Stand Booth’tan Palissade Cantilever koleksiyonuna uzanan lansmanları incelerken, ürün sunumu ile mekânsal deneyimin benim için neredeyse birbirinden ayrılmaz hâle geldiğini gördüm.

Festivalde küratöryel yaklaşım olarak en çok ilgimi çeken çözümlerden biri de Suggested Journeys uygulaması oldu. Malzeme, yüzey, aydınlatma, çalışma mekânları ve akustik tasarım gibi temalar etrafında kurgulanan bu rotaları takip etmek, benim gibi tüm ziyaretçilerin de etkinliği kendi ilgi alanları doğrultusunda özgürce deneyimlemesine olanak tanıyordu.

Üç günlük yoğun turun sonunda Londra’dan ayrılırken geriye kalan en güçlü izlenimim şu oldu: Clerkenwell, markaların showroomlarının ardı ardına sıralandığı bir ürün vitrini olmaktan çok; mimarlığın, tasarımın, malzeme kültürünün ve gündelik yaşamın aynı anlatı içerisinde başarıyla buluştuğu canlı bir platform olarak çalışıyordu.

Uluslararası Tasarım Söyleminde Türk Markaları

Bu yıl Clerkenwell’de Türk markalarının farklı kategorilerde giderek daha görünür hâle geldiği dikkat çekiyordu. VitrA Bathrooms, banyoyu wellbeing ve duyusal konfor ekseninde yeniden yorumlayan yaklaşımıyla öne çıkarken; Calma by Nurus ve B&T Design yalnızca üretim güçleriyle değil, çalışma mekânı kültürü, akustik konfor ve çağdaş hospitality deneyimi üzerine yürütülen tartışmalara yaptıkları katkılarla dikkat çekiyordu.

Ortak noktaları ise ürünün ötesine geçen, araştırma ve deneyim odaklı bir tasarım yaklaşımı ortaya koymalarıydı. Bu durum, Türk markalarının artık yalnızca üretici kimlikleriyle değil; kullanıcı deneyimi, malzeme sorumluluğu ve değişen çalışma kültürü üzerine geliştirdikleri perspektiflerle de uluslararası tasarım söylemi içinde daha görünür hâle geldiğini gösteriyordu.

CDW Awards: Malzeme, Üretim ve Tasarım Kültürü

2025 yılında başlatılan CDW Awards programı, bu yıl genişleyen kapsamı ve yeni mekânıyla festivalin kurumsal olgunlaşmasının önemli göstergelerinden biri olarak öne çıkmıştı. Tören, Haberdashers’ Hall’da, The Luxury Edit kapsamında ve Design Milk iş birliğiyle gerçekleştirildi.

Ürün kategorilerinin yanı sıra tasarım dünyasındaki bireysel katkıları görünür kılan yeni ödül başlıklarının eklenmesi, festivalin yalnızca ürünleri değil; tasarım kültürünü şekillendiren insanları, stüdyoları ve fikirleri de kutlamaya başladığını gösteriyordu.

AHEC iş birliğiyle düzenlenen açık çağrı kapsamında İngiliz tasarım öğrencileri ve yeni mezunlardan American cherry kullanarak özgün bir ödül tasarlamaları istendi. Henry Marks’ın kazanan tasarımı, malzemenin doğal potansiyelini iş birliğinin sembolik değeriyle bir araya getiriyordu.

Söylemden Pratiğe

Bugün Clerkenwell artık yalnızca yeni ürünlerin tanıtıldığı bir tasarım haftası değil. Malzeme kültürü, değişen çalışma modelleri, nöroçeşitlilik, akustik konfor ve döngüsel üretim gibi başlıkların aynı anda tartışıldığı çok katmanlı bir platforma dönüşmüş durumda. Ancak asıl soru belki de başka bir yerde yatıyor: Bu tartışmalar showroom sınırlarının ötesine ne kadar taşınabiliyor?

Clerkenwell’de konuşulan fikirlerin ofislere, okullara, konut projelerine ve kamusal mekânlara ne kadar hızlı yansıdığı, tasarım gündeminin bir sonraki aşamasını belirleyecek.

Festivalin sonunda EC1 sokaklarından ayrılırken hissettiğim şey ise oldukça netti: Tasarım dünyası artık bu dönüşümleri yalnızca konuşmuyor. Giderek daha fazla, onları mekân üzerinden test ediyor.

Şimdi aklım önümüzdeki yılda. CDW 2027 için beklentilerim çok daha net: Bu yıl omurgasını bizzat soluduğumuz nöroçeşitlilik, yapay zekâ destekli mekânsal algı ve sürdürülebilir malzeme mimarisi, 2027’de artık birer tartışma konusu olmaktan çıkıp tasarımın temel yapı taşı hâline gelecek gibi görünüyor. Özellikle Türk markalarımızın bu küresel söylemde üstlendiği vizyoner rolün, önümüzdeki yıl çok daha büyük ölçekli ve küratöryel enstalasyonlarla daha görünür hâle geleceğine inanıyorum. Tasarımı sadece estetik bir arayış değil; esenlik, kapsayıcılık ve çevre sorumluluğu üzerinden yaşayan bir manifesto olarak ele alan Clerkenwell’den, seneye çok daha cesur ve bütüncül mekânsal deneyimler bekliyorum. Gelecek yıl da bu dönüşüme tam yerinde, Londra’da tanıklık etmek için şimdiden sabırsızlanıyorum.

Ltaa Gözünden Cdw 2026’nın Öne Çıkan Malzemeleri

Malzeme ve yüzey inovasyonları, Clerkenwell Design Week 2026’nın en görünür başlıkları arasındaydı. Ekoyapı Dergisi ve London Turkish Architects Association (LTAA) iş birliğiyle hazırlanan bu seçkide; LTAA üyeleri, festival boyunca dikkatlerini çeken üç çözümü değerlendirdi. 

DR EGEMEN KIZILCAN’IN SEÇİMİ
Ultra Mega Omega Kurucus / Mimar, Software Developer

TreeAzzo by HAVWOODS

Kategori: Yüzey Malzemesi
Kullanım Alanı: Zemin Kaplama İnovasyonu

Teknik Özellikler

TreeAzzo, yüksek kaliteli reçine ile farklı ahşap türlerinden elde edilen parçacıkların bir araya getirilmesiyle oluşturulan yenilikçi bir yüzey malzemesi. İstenilen RAL renginde üretilebilen ürün; kontrplak ve fibre-cement tabanlı seçenekleri sayesinde farklı kullanım senaryolarına uyum sağlayabiliyor. Fırçalanmış veya düz zımparalanmış yüzey alternatifleri ile çeşitli kenar detayların da tasarım esnekliğini artırıyor.

Dikkat Edilmesi Gerekenler

TreeAzzo’nun seçiminde dikkate alınması gereken temel konu maliyettir. FSC sertifikalı ve özel üretim bir malzeme olması nedeniyle özellikle büyük ölçekli projelerde bütçe üzerinde belirleyici olabilir. Buna karşın, mutfak, banyo ve vurgu yüzeylerinde sunduğu karakterli görünüm, malzemeyi güçlü bir tasarım aracı haline getirecektir.

Neden Heyecan Verici?

TreeAzzo, ahşap yüzeylerin tasarım dilini genişleten, dokunsal ve görsel olarak güçlü bir malzeme inovasyonu. Geleneksel terrazzo yüzeylere alternatif oluşturan görünümü, geri dönüştürülmüş ahşap parçacıklarının kullanılmasıyla elde edilmekte ve atık malzemeyi karakter sahibi mimari bir yüzeye dönüştürmektedir.

KAAN ÖNCÜOĞLU’NUN SEÇİMİ
Öncüoğlu Mimarlık Ortağı, Mimar

iQ Surface by Tarkett

Kategori: Homojen Vinil
Kullanım Alanı: Döngüsel Zemin ve Yüzey İnovasyonu

Teknik Özellikler

iQ Surface, ince, hafif ve son derece dayanıklı, 2mm kalınlığında homojen bir vinil zemin kaplamasıdır. Ağır ticari ve endüstriyel kullanıma uygun sınıflandırmaları sayesinde yüksek performans sunarken, terrazzo esintili estetik diliyle uzun süreli görünüm kalitesi sağlamaktadır.

Dikkat Edilmesi Gerekenler

Doğru spesifikasyon, alt zemin hazırlığı ve uygulama gerektirir. Derz yerleşimleri, kaynak çubuğu seçimleri, desen hizalamaları ve zemin-duvar birleşim detayları uzun ömürlü ve kontrollü sonuçlar elde etmek için dikkatle planlanmalıdır.

Neden Heyecan Verici?

iQ Surface, vinili yaratıcı bir mimari yüzey olarak yeniden konumlandırıyor. Hafifliği, uygulama kolaylığı ve performansını terrazzo estetiğiyle bir araya getiriyor. Beş farklı renk ailesiyle hem rulo hem karo formatlarında sunulan ürün; duvarlarda, zeminlerde ve mobilyalarda birlikte kullanılabiliyor.

Hafifliği ve esnekliği sayesinde özellikle yeniden kullanım ve dönüşüm projelerinde, kısa ve orta vadeli kamusal, ticari ve perakende mekânlarda güçlü bir alternatif oluşturuyor. Kullanım sonrası geri dönüşümü destekleyen yapısı sayesinde sürdürülebilirlik açısından da güncel bir karşılık sunuyor.

MERVE SARIKAYA’NIN SEÇİMİ
Pavé Studio Kurucusu, İçmimar

Grande Lume by MARAZZI

Kategori: Yüzey Malzemesi
Kullanım Alanı: Büyük Ebatlı Porselen Stoneware

Grande Lume, iç mekân duvar ve zemin kaplamalarından özel tasarım mobilya ve tezgâhlara kadar geniş bir kullanım alanına sahip. Özellikle duvar, zemin ve mobilya yüzeylerinin tek bir malzeme dili etrafında bütünleştiği sürekli yüzey uygulamalarında güçlü sonuçlar veriyor. 

Teknik Özellikler

El işçiliği hissi veren sırlı seramiklerin görsel zenginliğini çağdaş slab teknolojisiyle bir araya getiren Grande Lume, büyük ebatlı porselen stoneware koleksiyonudur. Colorbody ince porselen stoneware teknolojisiyle üretilen koleksiyon, 160×320cm ölçülerine kadar ulaşabilmektedir. 6mm ve 12mm kalınlıklarda sunulan ürün; yüksek dayanıklılık, derin aşınma direnci, dona karşı dayanım ve yoğun kullanımlı konut ile ticari projeler için uygun performans sunmaktadır. Koleksiyon, parlak yüzeyiyle öne çıkan mineral esintili renk seçeneklerine sahiptir.

Dikkat Edilmesi Gerekenler

Parlak ve yansıtıcı yüzeyi, malzemenin derinliğini ve renk etkisini ortaya çıkaracak doğru bir aydınlatma kurgusu gerektiriyor. Büyük ebatlı plakalar ise hassas uygulama, deneyimli ekipler ve atığı azaltmaya yönelik detay çözümleriyle birlikte düşünülmeli.

Neden Heyecan Verici?

Grande Lume, el işçiliği hissi taşıyan sırlı seramiklerin görsel zenginliğini çağdaş porselen teknolojisinin sunduğu performans ve ölçekle bir araya getiriyor. Geleneksel bir seramik koleksiyonunun ötesine geçerek, duvarlardan zeminlere, mobilyalardan özel tasarım elemanlara kadar uzanan bütüncül bir yüzey sistemi sunuyor.

Renk derinliği, parlak sır yüzeyi ve el işçiliğini çağrıştıran karakteri; özellikle konaklama, perakende ve deneyim odaklı mekânlarda güçlü bir atmosfer yaratırken mekâna belirgin bir görsel zenginlik katıyor.