15. yüzyıldan kalma gemi inşa hangarlarının harabelerini bir lüks deneyim mekanına dönüştüren proje, Beymen Tersane endüstriyel mirasın çağdaş perakende mimarisiyle nasıl buluşabileceğinin en cesur güncel örneğini sunuyor.

İstanbul’un Haliç kıyısında, 600 yılı aşkın bir denizcilik mirasını taşıyan Tersane-i Amire, Osmanlı İmparatorluğu’nun 16. yüzyıldan 1922’ye kadar deniz gücünün kalbi olarak işlev gördü. Donanmanın savaş gemilerinin inşa edildiği devasa taş hangarlar, imparatorluğun çöküşünün ardından 1970’lere kadar aktif tersane olarak kullanıldı ve sonra on yıllar boyunca terk edildi. Bugün bu alanın bir bölümü, İstanbul’un en iddialı kentsel dönüşüm projelerinden biri olan Tersane İstanbul kapsamında otel, kültürel tesis, perakende ve kamusal alanlardan oluşan bir su kenarı bölgesine dönüştürülüyor. Bu dönüşümün en çarpıcı yapıtaşı ise Rotterdam merkezli OMA tarafından tasarlanan Beymen Tersane.

Hangardan Galeriye: Harabenin İçine Yerleşen Yapı

Beymen Tersane’nin en güçlü mimari kararı, tarihi hangarın harabelerini olduğu gibi koruyarak içlerine serbest duran (freestanding) yeni strüktürler yerleştirmesi. Bu bağımsız hacimler, bir dizi galeri olarak kurgulanmış ve sürekli, yatay bir mekansal akış yaratıyor; geleneksel departman mağazalarındaki bölümlenmiş kat düzeni yerine kesintisiz bir dolaşım deneyimi sunuyor.

Harabeler tamamlayıcı çağdaş tuğla işçiliğiyle doldurulmuş; metal elemanlar ve açıkta bırakılan ahşap kirişler, eski yığma taş duvarları yeni strüktürlerle bağlıyor. Orijinal endüstriyel oranlar korunmuş: tavan, tersanenin anıtsal yüksekliğine sadık kalarak yükseliyor. İkinci katta, yüzen bir asma kat (mezzanine) üzerinde özel deneme odaları yer alıyor. Beymen Tersane’de eski ile yeni hiyerarşik değil diyalojik bir ilişkide konumlanıyor: harabe, yeni yapının dekoru değil, mekansal deneyimin aktif bir katılımcısı.

Ürünün Ötesinde: Sanat ve Perakende İç İçe

Beymen Tersane, yalnızca 900’den fazla uluslararası lüks markayı sergileyen bir perakende mekanı değil; aynı zamanda çağdaş sanat enstalasyonlarına da ev sahipliği yapıyor. Mağazanın galerileri boyunca yerleştirilen sanat eserleri, alışveriş deneyimini bir kültürel keşfe dönüştürüyor. Beymen CEO’su Elif Capci’nin ifadesiyle mağaza “yalnızca bir dükkan değil, bir yaşam tarzı destinasyonu”; etkinliklere, pop-up’lara ve söyleşilere ev sahipliği yapıyor.

Beymen Tersane’de perakende, sanat ve kültürel etkinlik tek bir çatı altında, yani 600 yıllık bir tersane hangarının taş duvarları arasında buluşuyor. Bu hibrit program, mağazayı salt tüketim mekanından çıkarıp kamusal bir deneyim platformuna dönüştürüyor.

Haliç Kıyısında Kamusal Promenad

Beymen Tersane’nin dışında, Haliç boyunca uzanan yeni bir kamusal promenad yer alıyor. Bu yürüyüş yolu, mağazayı çevreleyen kentsel dokuya bağlarken, Haliç’in tarihi su kenarını yayalara yeniden açıyor. Tersane İstanbul projesinin bütünü, endüstriyel miras alanlarının karma kullanımlı su kenarı bölgelerine dönüştürülmesine odaklanıyor: oteller, kültürel tesisler, perakende ve kamusal alanlar bir arada. Beymen Tersane, bu vizyonun perakende ayağını üstlenirken, Haliç’in on yıllardır ihmal edilen kıyı şeridini canlı bir kentsel deneyime çeviren projenin en yüksek profilli bileşeni olarak öne çıkıyor.

OMA: Türkiye’deki İlk Tamamlanan Proje

Rotterdam merkezli OMA, Rem Koolhaas tarafından 1975’te kurulan ve dünya mimarlığının en etkili ofislerinden biri. Prada mağazaları, Fondazione Prada (Milano), Galeries Lafayette (Paris) ve Selfridges gibi lüks perakende projeleriyle tanınan ofisin portföyü, müzelerden havalimanlarına, konut projelerinden master planlara uzanıyor. Beymen Tersane, OMA’nın Türkiye’deki ilk tamamlanan projesi olarak ofis için de özel bir anlam taşıyor.

OMA’nın serbest duran yapılar stratejisi, tarihi kabuğa saygı gösteren ama onu dondurmayan bir yaklaşım sunuyor. Mevcut harabeyi bir vitrin yerine mekansal deneyimin eş yazarı olarak ele alma kararı, Beymen Tersane’nin en güçlü mimari tutumu.

Beymen: 1971’den Tersane’ye

1971’de İstanbul Şişli’de bir kumaş mağazası olarak kurulan Beymen, bugün 36 departman mağazası ve çok sayıda markalaşmış butikle Türkiye’nin en büyük lüks perakende grubu. Ortadoğu’ya yayılan operasyonlarıyla ve gelirlerinin yüzde 30’unu çevrimiçi satışlardan elde eden Beymen, fiziksel mağazacılıkta deneyim odaklı bir strateji izliyor. Beymen Tersane, bu stratejinin en iddialı ifadesi: endüstriyel mirası bir marka deneyimine dönüştüren amiral gemisi mağaza.

Haliç’in Endüstriyel Mirasının Geleceği

Beymen Tersane, İstanbul’un Haliç kıyısındaki endüstriyel miras dönüşümünün en güncel ve en yüksek profilli parçası. Ancak Haliç boyunca benzer potansiyel taşıyan onlarca endüstriyel yapı hala dönüşüm bekliyor. Hasköy’den Sütlüce’ye, Balat’tan Fener’e uzanan kıyı şeridinde eski fabrikalar, depolar ve atölyeler, tıpkı Tersane-i Amire gibi, kentsel yaşama yeniden kazandırılmayı bekleyen bir endüstriyel miras envanteri oluşturuyor.

OMA’nın Beymen Tersane’de gösterdiği model, bu dönüşüm için güçlü bir referans sunuyor: tarihi kabuğu koruyarak içine bağımsız çağdaş yapılar yerleştirmek, orijinal mekansal oranları bozmamak ve perakendeyi sanat ve kamusal alanla birleştirmek. Doğru yapıldığında, kentin en ihmal edilmiş kıyısı en çekici kentsel deneyimlerinden birine dönüşebilir. Beymen Tersane, bu modelin ilk ve en cesur adımı.

Tersanenin Dönüşümü

Beymen Tersane, bir tersane hangarının nasıl dönüşebileceğini gösteriyor. 600 yıllık taş duvarlar arasında serbest duran çağdaş galeriler, yüzen asma kat, çağdaş sanat enstalasyonları ve Haliç kıyısındaki kamusal promenad; bu bileşenler bir araya geldiğinde, bir zamanlar savaş gemileri inşa edilen bir mekan, İstanbul’un en çarpıcı lüks deneyim alanına dönüşüyor.

OMA’nın bu projede kanıtladığı şey, endüstriyel mirasın lüks perakende için yalnızca atmosferik bir arka plan değil, mekansal deneyimin kurucu bileşeni olabileceği. Beymen Tersane’nin sattığı şey artık yalnızca moda değil; tarih, atmosfer ve bir kentin yeniden keşfedilen su kenarı.

“Saatleri Ayarlama Durağı” Temasında Kazananlar Belli Oldu

Türk Ytong tarafından 22’ncisi düzenlenen Mimari Fikir Yarışması sonuçlandı. Ahmet Hamdi Tanpınar’ın uluslararası ilgi gören ve klasikleşmiş “Saatleri Ayarlama Enstitüsü” romanından ilham alan bu yılki tema, katılımcıları romanda ele alınan zaman, kimlik ve toplum gibi evrensel kavramları bugünün dönüşüm ve kırılmaları içinde yeniden ele almaya davet etti. Ytong 2026 Mimari Fikir Yarışması’nda üç proje eşdeğer ödüle, iki proje ise Jüri Teşvik Ödülü’ne layık görüldü.

İleri ve Geriye Bakmaya Yönelik Eleştirel Bir Durak

Türkiye’de 62 yıldır çağdaş yapılaşmanın ve mimarlık kültürünün destekçisi olan Türk Ytong’un düzenlediği yarışma, alanındaki en uzun soluklu mimari fikir yarışmalarından biri olarak her yıl çağın ilerisindeki konuları eksenine alıyor. Ytong 2026 Mimari Fikir Yarışması‘nın “Saatleri Ayarlama Durağı” teması, katılımcıları mimarlığın zamanla, toplumsal kimlikle ve dönüşüm süreçleriyle kurduğu ilişkiyi sorgulamaya yönlendirdi.

Eşdeğer Ödül: Üç Proje, Kahire Mimarlık Gezisi

Ytong 2026 Mimari Fikir Yarışması’nda üç proje eşdeğer ödüle layık görüldü. Kazanan ekipler, jüri üyeleriyle birlikte mimarlığın kadim merkezlerinden Kahire’de gerçekleştirilecek mimari geziye katılarak kentin tarihi ve çağdaş mimari mirasını yerinde inceleme fırsatı bulacak.

Birinci eşdeğer ödülü “Müphem Zaman” (Belirsiz Zaman) adlı proje ile Yıldız Teknik Üniversitesi’nden mimar ve yüksek lisans öğrencileri Ekin Yıldız ve Bahar Deniz Büyüktaş kazandı.

İkinci eşdeğer ödülü “Dem./” adlı proje ile Manisa Celal Bayar Üniversitesi’nden mimar Yusuf Ali Memişoğlu, Marmara Üniversitesi’nden iç mimar Kadir Veli Tekin ve Manisa Celal Bayar Üniversitesi mimarlık bölümü öğrencisi Zeynep Çağla Kutluel’den oluşan ekip aldı.

Üçüncü eşdeğer ödülü ise “Horror Vacui” adlı proje ile İzmir Ekonomi Üniversitesi’nden mimar Aylin Akay, Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nden mimar ve yüksek lisans öğrencisi Başak Ünver ve Hacettepe Üniversitesi’nden iç mimar ve yüksek lisans öğrencisi Işıl Ceren Tur kazandı.

Jüri Teşvik Ödülü: İki Proje

Ytong 2026 Mimari Fikir Yarışması’nda iki proje, özgün yaklaşımları ve jüri değerlendirmesinde yarattıkları tartışma potansiyeli nedeniyle Jüri Teşvik Ödülü’ne layık görüldü. Şartnamede belirtilen seyahat ödülü kapsamında olmayan Jüri Teşvik Ödülü, imzalı mimarlık kitaplarından oluşuyor.

“Yeraltı Çarkları” adlı proje ile Dokuz Eylül Üniversitesi’nden mimarlık bölümü öğrencileri Mine Yıkar ve Aybüke Aydın ile mimar Şevval Komkeser teşvik ödülüne layık görüldü.

“Sekans: Yedikule Bostanları’nda Aidiyetin Koşulları” adlı proje ile Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nden mimar Ezgisu Kuyumcu ve İstanbul Teknik Üniversitesi’nden mimar Zeynep Merve Özsütçü ikinci teşvik ödülünü aldı.

Jüri

Ytong 2026 Mimari Fikir Yarışması’nın jüri başkanlığını Yeditepe Üniversitesi Rektör Yardımcısı ve Mimarlık Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Ece Ceylan Baba üstlendi. Jürinin diğer üyeleri: Azaksu Mimarlık Kurucu Ortağı Prof. Dr. Adnan Aksu, ODTÜ Mimarlık Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Celal Abdi Güzer, MAS Mimarlık Kurucu Ortağı Derya Tezel ve Atelier Hakan Demirel Kurucusu Hakan Demirel.

Tayland’ın kuzeyinde, Laos ve Myanmar sınırlarının buluştuğu Altın Üçgen bölgesinde, Mekong Nehri kıyısındaki kadim kent Chiang Saen, 700 yılı aşkın tarihsel katmanlara ev sahipliği yapıyor. Antik surlar, manastır harabeleri ve geleneksel ahşap-tuğla konut dokusu bu kentin mimari belleğini oluşturuyor. Studio Miti tarafından tasarlanan ve 2024’te tamamlanan 1.371 metrekarelik Athita Pool Villa and Spa, bu derin bağlamın içine yerleşen bir konaklama projesi olarak, iklime duyarlı yöresel konaklama mimarisinin en tutarlı güncel örneklerinden birini sunuyor. Proje, mevcut Athita Hidden Court tesisinin genişlemesi olarak kurgulanan havuzlu villalar ve bir Lanna ateş masajı (Yam Khang) spa’sından oluşuyor.

Antik Kentin Malzeme Hafızası: Tuğla ve Ahşap

Mimarinin en güçlü örnekleri, malzeme seçimini yalnızca estetik değil, kültürel süreklilik ve yapısal performans üzerinden yapar. Athita’da bu ilke, yerel tuğla ve ahşabın merkeze alınmasıyla somutlaşıyor. Bu iki malzeme, Chiang Saen’in antik surlarını, manastır harabelerini ve geleneksel konut dokusunu yüzyıllardır tanımlayan temel yapısal öğeler.

Studio Miti, yerel zanaatkarlarla iş birliği yaparak geleneksel malzeme dürüstlüğünü çağdaş beton-çelik mühendisliğiyle birleştirmiş. Bu hibrit konstrüksiyon, küresel yapı standartlarını karşılarken bölgesel kimliği güçlü biçimde ifade ediyor. İklime duyarlı yöresel konaklama mimarisinde bu tür “gelenek + mühendislik” sentezi, yapıyı hem güvenli hem de yere ait kılıyor.

Çift Ölçekli İnovasyon: Konut ve Kültür

Athita’nın tasarım stratejisi iki farklı ölçekte yenilik sunuyor. Konut ölçeğinde, geleneksel konutlar güvenlik ve çağdaş işlevsellik açısından yeniden mühendislenmiş. Pencere açıklıkları ve yapı kabuğu pasif iklim kontrolü için optimize edilmiş; böylece tanıdık, konfor odaklı ve depreme dayanıklı bir habitat ortaya çıkmış. Chiang Saen’in kışın soğuyabilen iklimi ve bölgenin sismik kırılganlığı düşünüldüğünde, çifte performans (termal konfor + sismik güvenlik) kritik bir başarı oluşturuyor.

Kültürel ölçekte ise proje, Lanna kültürünün geçici ve maddi olmayan bir geleneği olan “Yam Khang” ateş terapisini kalıcı bir mimari mekana dönüştürüyor. Ayakların ateşte ısıtılarak masaj yapıldığı bu geleneksel tedavi pratiği, Athita’da özel olarak tasarlanmış bir spa mekanında deneyimlenebiliyor. İklime duyarlı yöresel konaklama burada, maddi olmayan kültürel mirası mekansal bir programa çevirerek koruyor ve yaşatıyor.

Trok-Soi: Tarihi Sokak Morfolojisinin

Athita’nın en incelikli kentsel kararı, vaziyet planının tarihi Chiang Saen’in dar sokak ve geçit (Trok-Soi) morfolojisini benimsemesi. Bu karar, projenin kamusal geçirgenliğini koruyor: konaklama kompleksinin içinden geçiş mümkün, yapı çevresindeki tarihi dokuyu engelleyen kapalı bir kale değil, onu tamamlayan geçirgen bir ağ.

Bu yaklaşımın en hassas boyutu, projenin bitişiğindeki Athi Ton Kaeo Tapınağı’na gösterilen mimari saygı. Vaziyet planı, tapınağın görsel bütünlüğünü ve kamusal erişimini koruyacak biçimde düzenlenmiş; konaklama mimarisi burada arkeolojik mirasa karşı bir tevazu tavrı ortaya koyuyor. Konaklama yapısı, tarihi dokunun üzerine basan değil, onunla birlikte var olan bir eleman olarak konumlandırılmış.

Pasif İklim Stratejisi: Soğuk Kışlar, Sıcak Yazlar

Chiang Saen, çoğu insanın Tayland’dan beklemeyeceği bir iklim özelliği taşıyor: kış aylarında sıcaklıklar belirgin biçimde düşüyor. Bu mevsimsel çeşitlilik, mimaride yapının dört mevsim performans göstermesini gerektiriyor. Athita’da yapı kabuğu ve pencere açıklıkları pasif iklim kontrolü için optimize edilmiş; tuğlanın termal kütlesi gündüz ısıyı depolayıp gece yavaşça geri veriyor, ahşap elemanlar ise doğal yalıtım sağlıyor.

Pasif enerji yaklaşımı, mekanik iklimlendirme sistemlerine bağımlılığı azaltırken yapının enerji tüketimini ve karbon ayak izini düşürüyor. Bu strateji, konukların geleneksel bir Lanna evinin iklimsel konforunu çağdaş bir güvenlik ve performans standartıyla deneyimlemesini mümkün kılıyor.

Studio Miti: Zorlukları Fırsata Çeviren Mimarlık

Bangkok merkezli Studio Miti, 2010 yılında kuruldu. Mimarlığın sorunları çözme ve yaşam kalitesini artırma gücüne inanan stüdyo, insan merkezli bir yaklaşım benimsiyor. Her proje, insan deneyiminin çok boyutlu bir kavrayışıyla başlıyor ve bağlamıyla, çevresiyle ve kullanıcılarıyla rezonans kuran bir mimari üretmeyi hedefliyor.

Athita Pool Villa and Spa, Studio Miti’nin “zorlukları fırsata çevirme” felsefesinin en olgun ifadelerinden biri. Deprem riski, mevsimsel iklim değişkenliği, arkeolojik miras hassasiyeti ve maddi olmayan kültürel mirasın mekansal program haline getirilmesi gibi zorluların her biri, projede bir tasarım fırsatına dönüştürülmüş.

Tarihi Kentlerde Konaklama Mimarisinin Sorumluluğu

Athita’nın tarihi Chiang Saen’deki duyarlı konumlanışı, Türkiye’nin zengin arkeolojik mirasa sahip kentlerindeki konaklama projeleri için güçlü bir referans sunuyor. Mardin, Şanlıurfa (Göbeklitepe çevresi), Antakya, Kapadokya ve Side gibi tarihi yerleşimlerde konaklama yapıları hızla çoğalıyor; ancak bu yapıların önemli bir kısmı arkeolojik dokuyla uyumlu bir vaziyet planı yerine, tarihi çevreyi gölgeleyen ya da kamusal erişimi kesen kapalı kompleksler olarak inşa ediliyor.

Studio Miti’nin Trok-Soi morfolojisini benimseyerek kamusal geçirgenliği koruması ve tapınağa mimari tevazu göstermesi, Türkiye’deki konaklama geliştiricileri ve belediyeleri için doğrudan ilham verici. İklime duyarlı yöresel konaklama mimarisinin Türkiye’ye en güçlü mesajı, bir konaklama yapısının tarihi çevresine hükmetmek yerine onunla birlikte var olması gerektiği. Geleneksel Türk konut tipolojilerinin (avlulu ev, sofa, eyvan) çağdaş konaklama programına çevrilmesi, yerel tuğla ve taşın hibrit konstrüksiyonla birleştirilmesi ve pasif iklim stratejilerinin bölgesel koşullara göre optimize edilmesi; Athita’nın gösterdiği modelin Türkiye’deki tarihi kentler için en doğrudan uygulanabilir boyutları.

Konaklama, Tarihe Nasıl Saygı Gösterir?

Athita Pool Villa and Spa, iklime duyarlı yöresel konaklama mimarisinin en temel sorusuna berrak bir yanıt veriyor: 700 yıllık bir tarihsel katmanın içine nasıl inşa edilir? Studio Miti’nin yanıtı, antik kentin tuğlasını ve ahşabını çağdaş mühendislikle birleştirmek, dar sokak morfolojisini vaziyet planına taşımak, maddi olmayan bir kültürel geleneği (Yam Khang) kalıcı bir mekana dönüştürmek ve yapıyı bitişiğindeki tapınağa karşı tevazu gösteren bir konumda tutmak.

1.371 metrekarelik bu proje, ölçeğinden çok daha büyük bir soruya yanıt veriyor: konaklama mimarisi, tarihe sırtını dönerek mi yoksa onunla yüz yüze gelerek mi güçlenir? Athita, ikincisini seçiyor ve antik Chiang Saen’in dokusunu bir kısıt değil, tasarımın en zengin kaynağı olarak ele alıyor.

Bodrum’daki konutların büyük çoğunluğu yaz aylarına endeksli tatil evleri olarak tasarlanıyor: geniş teraslar, açık havuzlar ve deniz manzarası öne çıkarken kış aylarının gereksinimleri çoğunlukla göz ardı ediliyor. İzmir-Çeşme merkezli BAD-Başak Akkoyunlu Design, Bodrum’un Yahşi Mahallesi’ndeki Casa Pulo ile bu yaygın anlayıştan bilinçli biçimde ayrışıyor. 745 metrekarelik parsel üzerinde, 680 metrekare toplam inşaat alanıyla 2026’da tamamlanan villa, yalnızca yaz için değil yıl boyunca yaşamak üzere tasarlandı. Adını Latince’de “ada” anlamına gelen “pulo” kelimesinden alan yapı, karşısındaki Çelebi Adası’na zarif bir gönderme yaparken, Bodrum’da yıl boyu yaşanabilir villa mimarisinin bütüncül bir örneğini sunuyor.

Çelebi Adası’na Yönelen Yerleşim Kararı

Bodrum’da yıl boyu yaşanabilir villa mimarisinin en kritik kararı, yapının parsele nasıl oturduğudur. Casa Pulo’da deniz cephesi, parsel içinde olabildiğince geniş kullanılacak biçimde yerleştirildi. Salon ve ebeveyn yatak odası Çelebi Adası’nı doğrudan karşılayacak şekilde yönlendirilirken, bu yerleşim kararı hakim kuzey rüzgarının yapı boyunca doğal olarak dolaşmasını sağlayarak tüm mekanlarda çift yönlü bir peyzaj ilişkisi oluşturdu. Böylece iklimsel konfor ve doğayla bütünleşme, tasarımın temel unsurlarından biri haline geldi.

Bu çift yönlü ilişki, yapının sadece manzaraya değil iklime de yanıt verdiğini gösteriyor. Yaz aylarında doğal havalandırma sağlayan kuzey rüzgarı, mekanik soğutma ihtiyacını azaltıyor; kış aylarında ise güney cephesindeki geniş açıklıklar pasif güneş kazanımıyla iç mekanı ısıtıyor.

Topografyayla Bütünleşen Çoklu Giriş

Topografyayla uyumlu biçimde kurgulanan Casa Pulo, farklı kotlardan erişim sağlayan çoklu giriş senaryolarına sahip. Üst yoldan ulaşılan ana giriş, bir kat aşağıda kuzey cephesinde yer alan vestibüle bağlanıyor. Bu tampon giriş holü, özellikle kış aylarında etkili olan kuzey rüzgarını yapıdan uzak tutmak amacıyla tasarlandı. Bodrum’da yıl boyu yaşanabilir villa mimarisinde bu tür iklimsel tampon mekanlar, yapının mevsimler arası performansını doğrudan etkileyen kritik kararlar.

Geniş göçük bahçenin üzerinden geçerek kullanıcıya eve varmadan önce özgün bir mekansal deneyim sunan Casa Pulo’da, vestibülden içeri girildiğinde asansör, merdiven ve manzara aynı anda algılanıyor.

Dikey Bahçe: Bodrum Kattan Gökyüzüne

Asansör ve merdiven boşluğunun önünde konumlanan büyük ölçekli ağaç, bodrum kata kadar devam eden dikey bahçe kurgusunun önemli bir parçası olarak öne çıkıyor. Bu doğal kurgu yalnızca üst kotlarda değil, zemin altında da doğayla ilişkinin sürmesini sağlıyor ve aynı zamanda otoparka doğal ışık taşıyor. Alt kotta araç ve yaya girişleri yeşil bir bantla birbirinden ayrılırken, bodrum kat yaya girişinin üzerinde yer alan dairesel ışıklık gün ışığını ve peyzajı yeraltındaki geçiş alanına taşıyarak doğal bir atmosfer oluşturuyor.

Bodrum’da yıl boyu yaşanabilir villa mimarisinde bu dikey bahçe kararı, yapının en alt kotunu bile yaşanabilir ve doğayla ilişkili bir mekana dönüştürerek kullanılabilir alanı önemli ölçüde zenginleştiriyor.

Üç Bağımsız Süit: Birlikte Ama Ayrı Yaşam

Casa Pulo, birbirinden bağımsız üç süit ve ortak yaşam alanlarından oluşan bir kurgu üzerine inşa edildi. Her süit; yatak odası, banyo, giyinme odası ve oturma alanını bir araya getiren açık planlı bir düzenle tasarlanırken, fonksiyonlar duvarlarla ayrılmak yerine mekansal akış aracılığıyla tanımlandı.

Bodrum katta yer alan büyük çocuk süiti, göçük bahçeye açılan geniş açıklıkları, yüksek tavanı ve bahçeye bakan banyosuyla dikkat çekiyor. Beyaz çıtalı yüzeyler ve özenle seçilmiş mobilyalar mekana dingin ve zarif bir karakter kazandırıyor. Yapıya bitişik olmasına rağmen yalnızca bu bahçeden erişilebilen müzik odası ise piyano ve bateri kullanımı için özel olarak tasarlandı. Yapının en sessiz ve mahrem noktasında konumlanan bu alan, sirkülasyonun doğal bir uzantısı olarak ele alındı.

Ebeveyn kanadında koyu ahşap, pirinç detaylar ve mermer yüzeylerle daha katmanlı ve sofistike bir dil oluşturulurken, çocuk süitlerinin her biri kullanıcılarının kişisel tercihleri doğrultusunda şekillendirildi. Bu farklılaşma, Bodrum’da yıl boyu yaşanabilir villa mimarisinin bireysel karakterlere yer açan esnek bir kurguyla da mümkün olduğunu gösteriyor.

Peyzaj: Yapının Tamamlayıcısı Değil, Kurucu Bileşeni

BAD-Başak Akkoyunlu Design imzalı Casa Pulo’da peyzaj, yapının tamamlayıcı bir unsuru olmanın ötesinde mekansal deneyimin kurucu bileşenlerinden biri olarak değerlendiriliyor. Kütle yerleşiminin sağladığı çift yönlü ilişki sayesinde doğa yalnızca bahçede değil; avlularda, koridorlarda, servis mekanlarının karşısındaki küçük açık alanlarda ve asansör boşluğunda da hissediliyor. İçeriden bakıldığında her pencere farklı bir manzara çerçevesi oluştururken, dış mekanlar da günlük yaşamın ayrılmaz bir parçasına dönüşüyor.

Ön bahçede yer alan havuz, gece kullanılan fiber optik aydınlatmasıyla deniz manzarasına farklı bir katman ekliyor. Terry Filidis Peyzaj Hizmetleri tarafından gerçekleştirilen peyzaj tasarımında ise Bodrum iklimine uyumlu, düşük su tüketimine sahip ancak güçlü karakter taşıyan bitki türleri tercih edilerek sürdürülebilir bir dış mekan kurgusu oluşturuldu.

İklim Stratejisi ve Malzeme Kararları

Casa Pulo, iklim koşullarına verilen teknik yanıtlar açısından da titizlikle ele alındı. Tüm cephelerde ve çatıda yüksek performanslı ısı yalıtımı uygulanırken, çatıya entegre edilen güneş panelleri ve akü sistemi Bodrum’un uzun güneşlenme süresinden maksimum düzeyde yararlanılmasını sağlıyor.

Güney cephesinde manzara ve peyzajla bütünleşen yaşam alanlarında geniş açıklıklar tercih edilirken, kuzey, doğu ve batı cephelerinde daha kontrollü açıklıklar ve sıvalı yüzeyler kullanılarak geleneksel Bodrum mimarisine referans verildi. Tüm cam yüzeylerde güneş ısı kazanımını azaltan özel filtreler kullanılırken, güney cephesinde deniz manzarasının netliğini korumak amacıyla anti-reflektif cam tercih edildi. Bodrum’da yıl boyu yaşanabilir villa mimarisinde bu cepheye özel stratejiler, yapının dört mevsim konforlu kalmasını sağlayan temel kararlar.

Dış cephede silver traverten, dokulu sıva ve doğal ahşap dokusunu plaka formatında yorumlayan kompozit malzeme bir arada kullanıldı. İç mekanda ise zemin kaplamaları kullanım senaryolarına göre farklılaştırıldı: vestibül, asansör holü ve bodrum kat girişlerinde terrazzo plakalar tercih edilirken, diğer yaşam alanlarında parke kullanıldı. Ortak yaşam alanlarında açık meşe ve beton görünümlü seramik yüzeylerin oluşturduğu sıcak ve akıcı atmosfer hakimken, ebeveyn kanadında koyu ahşap, pirinç ve mermer katmanlı bir sofistikasyon kurdu.

BAD-Başak Akkoyunlu Design Hakkında

2013 yılından bu yana İzmir-Çeşme’de faaliyet gösteren BAD-Başak Akkoyunlu Design, mimari tasarım, iç mekan tasarımı ve şantiye kontrolünde bütüncül bir yaklaşım benimsiyor. Her projenin ve konumunun kendine özgü bir ruhu olduğuna inanan stüdyo, mekanların fonksiyonellikten ödün vermeden estetik açısından da en üst düzeyde ve ilham verici olmasını hedefliyor. Casa Pulo, stüdyonun mimari kurgusundan malzeme seçimlerine, peyzaj yaklaşımından iklim odaklı çözümlerine kadar doğayla uyumlu, bütüncül bir yaşam modeli ortaya koyan en güncel projesi.

Işığın mimarideki rolü yeniden düşünülüyor. Kalebodur‘un yeni Translucent ışık geçirgen porselen plaka teknolojisi, kontrollü ışık geçirgenliği ve mahremiyeti bir araya getirerek mimarlar ve tasarımcılar için yeni tasarım olanakları sunuyor. Yalnızca 3 mm kalınlığında ve 100×300 cm büyük ebatta geliştirilen Translucent, ışığı kontrollü biçimde geçirirken doğrudan görüşü engelleyerek yumuşak ve homojen bir aydınlatma etkisi oluşturuyor. Yarı saydam yapısıyla yüzeyi yalnızca bir malzeme olmaktan çıkaran ürün, mekansal deneyimin aktif bir bileşenine dönüşüyor.

Çok Duyulu Bir Lansman Deneyimi

Hope Alkazar’da düzenlenen özel lansmanla tanıtılan Translucent, mimarlık, tasarım, gastronomi ve dijital teknolojilerin buluştuğu çok duyulu bir deneyimle sahneye çıktı. Kale Grubu Başkanı ve CEO’su Zeynep Bodur Okyay ile Kaleseramik Genel Müdürü Timur Karaoğlu’nun ev sahipliğinde gerçekleşen davete mimarlık, tasarım, gastronomi ve iş dünyasından seçkin isimler katıldı.

Lansmanın merkezinde 12 metre uzunluğunda bir Translucent masa yer aldı. Işık geçirgen porselen plakanın yarı saydam dokusu etrafında kurgulanan bu düzen, yüzey kavramını salt malzeme olmaktan çıkarıp algıyı yöneten bir sahne elemanına dönüştürdü. Mekana entegre 3D mapping gösterileri, ışık ve gölge geçişlerini malzemenin yarı saydam doğasıyla uyumlu bir ritme bağladı. AI destekli yönlendirme yaklaşımı ise deneyim akışını katılımcıların bulunduğu noktaya göre zamanlama ve görsel temalarla buluşturarak sezgisel ve kişiselleştirilmiş bir kurgu oluşturdu.

Nörogastronomi: Dokunma Duyusu Öne Çıktı

Gecenin en dikkat çekici bölümü, “el’le Experiences”ın dokunma duyusunu merkeze alan nörogastronomi yaklaşımıyla kurgulanan deneyim oldu. Katılımcılar, lezzeti yalnızca tat alma organlarıyla değil dokunma üzerinden de keşfetti. Işık geçirgen porselen plakanın yüzeyleri eşliğinde dokunma, tat ve ses arasındaki görünmez bağ fark edildi. Çok duyulu deneyim tasarımıyla kurgulanan akşam, hafızada iz bırakan bir anlatıya dönüştü.

Zeynep Bodur Okyay: “Işığı Tasarımın Merkezine Koyan Bir Yenilik”

Okyay, lansmanda Translucent’ın yalnızca bir ürün değil, mekanların ışıkla kurduğu ilişkiyi yeniden tanımlayan bir tasarım felsefesi olduğunu vurguladı. Işık geçirgen porselen plakanın ışığı geçirirken mahremiyeti koruyan, yumuşak ama çarpıcı, minimal ama etkileyici bir etki sunduğunu belirten Okyay, üstün teknolojilerle 3 mm kalınlığında transparan bir porselen plaka ürettiklerini ve hafifliğin hem uygulama kolaylığı hem de estetik zarafeti beraberinde getirdiğini aktardı. Kalebodur’un Türkiye’nin ilk porselen plaka üreticisi olarak 20 yılı aşkın süredir büyük ebatlı üretimde öncülüğünü sürdürdüğünü hatırlatan Okyay, ışık geçirgen porselen plakanın mimarların ve tasarımcıların hayal gücüne sınırsız olanaklar sunduğunu ifade etti.

Uygulama Alanları ve Sürdürülebilirlik

Dünyanın en ince porselen plaka üretim teknolojisiyle hayata geçirilen Translucent, 3 mm kalınlık ve 100×300 cm büyük ebat ölçeğiyle hem hafiflik hem de geniş yüzey avantajı sunuyor. İnce ve hafif yapısı, uygulama kolaylığını ve taşıma verimliliğini artırırken yapı üzerindeki yükü minimum seviyede tutuyor. Porselen malzemenin doğasından gelen düşük su emme oranı, leke tutmazlık, çizilmeye ve darbeye dayanıklılık gibi teknik performans özellikleri, ışık geçirgen porselen plakanın yoğun kullanımlı mekanlarda da uzun ömürlü kalmasını sağlıyor. Hijyenik ve kolay temizlenebilir yüzeyi, özellikle sağlık yapıları ve gıda hizmeti mekanları için ek bir avantaj oluşturuyor.

Translucent’ın yarı saydam yapısı, ışığı kontrollü biçimde geçirirken doğrudan görüşü engelleyerek mahremiyet sağlıyor. Bu özellik, ürünü konut uygulamalarından ticari tasarımlara, ofis bölme duvarlarından butik otel ve restoranlara, spa ve wellness mekanlarından mağaza vitrinlerine ve lobby tasarımlarına kadar geniş bir kullanım alanına taşıyor. Arkadan aydınlatmalı duvar panelleri, mekan bölücüler, asma tavan uygulamaları ve mobilya yüzeyleri gibi yaratıcı kullanım senaryoları da mimarlar ve iç mimarlar için yeni tasarım olanakları açıyor.

Doğal ışığın daha verimli kullanılmasına katkı sağlayan ışık geçirgen porselen plaka, yapay aydınlatma ihtiyacını azaltarak enerji tasarrufunu destekliyor. Türkiye’nin ilk porselen plaka üreticisi olarak 20 yılı aşkın süredir büyük ebatlı üretimde öncülüğünü sürdüren Kalebodur, Translucent ile ışık geçirgen porselen plaka kategorisinde sektöre yeni bir standart getiriyor.

Londra’nın ikonik brütalist kompleksi Barbican Estate’in kalbinde, St Giles’ Cripplegate Kilisesi’nin hemen yanında, altıgen bir ahşap sera yükseliyor. Studio Folk Architects ve Raskl tarafından tasarlanan topluluk serası The Veggery, 2026 Londra Mimarlık Festivali (London Festival of Architecture) kapsamında inşa edilen geçici bir topluluk pavyonu. Festivalin bu yılki teması “Belonging” (Aidiyet) ile doğrudan diyalog kuran yapı, bir sera, bir etkinlik mekanı, bir sınıf ve bir öğle yemeği noktası olarak aynı anda işlev görüyor. Eylül sonuna kadar yerinde kalacak olan The Veggery, bu mimarinin küçük ölçekte ne denli çok katmanlı olabileceğini gösteriyor ve bu durum topluluk serası kavramının önemini vurguluyor.

Barbican’ın Tonozlarına Selam

Topluluk serası mimarisinde bağlamla kurulan ilişki, yapının mekansal ve kültürel derinliğini belirliyor. The Veggery’nin en dikkat çekici biçimsel kararı, çok kemerli politünel çatısının Barbican Estate’in ikonik beşik tonozlu çatı hatlarını referans alması. Bu gönderme, geçici bir yapıyı çevresindeki kalıcı brütalist dokuya bağlıyor; yapı, Barbican’ın kamusal alanının geçici ama organik bir uzantısı gibi hissettiriyor.

Studio Folk Architects kurucu ortağı Patrick O’Keefe, yapının Barbican’ın ikonik kamusal alanının yazlık bir uzantısı haline gelmesinden heyecan duyduğunu ve proje ekibiyle birlikte ortak sahiplenme duygusu yaratacak bir aktivasyon programı geliştirdiklerini belirtiyor. Topluluk serası mimarisinde bu “sahiplenme” vurgusu, yapıyı salt bir mimari nesne olmaktan çıkarıp topluluk tarafından kullanılan ve dönüştürülen bir araca dönüştürüyor.

Dört İşlev, Tek Yapı

The Veggery’nin en güçlü yanı, küçük ölçeğine rağmen birden fazla işlevi barındırması. O’Keefe’nin ifadesiyle yapı “çok şey yapıyor: bir sera, bir etkinlik mekanı, bir sınıf ve bir öğle yemeği noktası.” Bu çok işlevlilik, topluluk serası mimarisinin en temel ilkelerinden birini yansıtıyor: kamusal yapılar, tek bir programa kilitlenmek yerine farklı kullanıcıların farklı zamanlarda farklı biçimlerde sahiplenebileceği açık çerçeveler olmalı.

Sökülebilir ahşap yapı, etkinlik ve toplantılara açık bir alan ile bitkilerin yetiştirildiği üç bölme (bay) içeriyor. Bu bölmelerde banklar ve bitki rafları yer alıyor. Yapının köşelerinde yağmur suyu toplama bidonları konumlanırken, çatının tepesini şalgam biçimli bir tepe süsü (finial) taçlandırıyor. Topluluk serasında bu tür eğlenceli detaylar, yapıyı ciddi bir altyapı olmaktan çıkarıp erişilebilir ve davetkar bir kamusal deneyime dönüştürüyor.

Öğrenci Katılımı: Vitray Etkili Duvar Kolajları

The Veggery’nin duvarlarını süsleyen renkli kağıt kolajlar, bitki ve sebze figürlerinden oluşuyor ve vitray etkisi yaratıyor. Bu kolajlar, komşu City of London School for Girls öğrencileri tarafından üretildi. Topluluk serası mimarisinde bu tür bir katılımcı üretim süreci, yapıyı mimarların tek başına ürettiği bir nesne olmaktan çıkarıp topluluğun ortak emeğiyle şekillenen bir mekana dönüştürüyor.

Raskl direktörü Dan Rose, projenin en heyecan verici yönünün mekanın kendisi olduğunu vurguluyor: çalışan bir kilise, kendi yetiştirme programı olan bir okul ve yapıyı festival sona erdikten çok sonra da kullanmaya devam edecek bir topluluk. Rose, güçlü bir fikri bu topluluğun sahiplenebileceği somut bir şeye dönüştürmeye yardımcı olmaktan memnuniyet duyduklarını belirtiyor.

Seeds in the City: Açık Çağrıdan Yapıya

The Veggery, rastgele bir festival enstalasyonu değil; City of London’ın Culture Mile Business Improvement District tarafından düzenlenen Seeds in the City tasarım yarışmasının kazanan projesi. Açık çağrıyla seçilen tasarım, yarışmanın topluluk odaklı, sürdürülebilir ve katılımcı brief’ine en güçlü yanıtı sunarak hayata geçirildi. Topluluk serası mimarisinde bu tür açık yarışma süreçleri, projeye demokratik bir meşruiyet ve kamusal sahiplenme kazandırıyor.

Sökülebilir Tasarım: Festival Sonrası İkinci Yaşam

The Veggery, sökülebilirlik (design for disassembly) ilkesiyle tasarlanmış. Ahşap iskelet sistemi, festival sonunda kolayca sökülebilir ve başka bir konumda yeniden kurulabilir ya da malzemeleri ayrıştırılarak geri dönüştürülebilir. Topluluk serası mimarisinde bu döngüsel yaklaşım, geçici yapıların tek kullanımlık atık üretmek yerine sürdürülebilir bir yaşam döngüsüne sahip olmasını sağlıyor.

Seradan Topluluk Evine

The Veggery, topluluk serası mimarisinin en yalın ve en sıcak örneklerinden birini sunuyor. Barbican’ın beşik tonozlarına selam veren çatısı, öğrencilerin ürettiği vitray etkili duvar kolajları, yağmur suyu bidonları, şalgam biçimli tepe süsü ve sökülebilir ahşap iskeleti; bu bileşenler bir araya geldiğinde, sera olmaktan çok daha fazlası ortaya çıkıyor. The Veggery bir sera, bir sınıf, bir etkinlik mekanı ve bir öğle yemeği noktası; ama en çok, bir topluluğun kendi mekanını sahiplenme hikayesi.

Studio Folk Architects ve Raskl’ın bu projede gösterdiği şey, topluluk serası mimarisinin en güçlü yanının büyüklükte ya da kalıcılıkta değil, katılımda yattığı. Bir okul, bir kilise ve bir mahalle bu yapıyı birlikte kullanmaya devam edecek; ve belki de en güzel sera, içinde yalnızca bitkilerin değil, bir topluluğun da büyüdüğü seradır.

Hırvatistan’ın Kvarner Körfezi’nde, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu döneminden bu yana Avrupa’nın en prestijli kıyı sayfiyelerinden biri olan Opatija, yeni bir mimari müdahaleye hazırlanıyor. M3 Monaco‘nun Smart & Sustainable Marina Rendezvous yarışması, altıncı edisyonunda Marina Opatija’yı konu alan bir açık fikir çağrısı başlattı. Marina Opatija 2026 mimarlık yarışması, profesyonel mimarlar ve mimarlık öğrencileri için ücretsiz katılıma açık; finalistler projelerini Yacht Club de Monaco’da uluslararası jüriye ve sektör liderlerine canlı olarak sunacak.

Opatija: 140 Yıllık Bir Kıyı Mirası

Marina Opatija 2026’nın bağlamını anlamak için Opatija’nın tarihsel derinliğini bilmek gerekiyor. 1886’dan bu yana elit gezginleri ağırlayan ikonik 12 kilometrelik Lungomare sahil promenadı, kentin sembolü haline gelen kamelya çiçeği ve 150’den fazla bitki türüne ev sahipliği yapan parklar, alanı sıradan bir marina projesinden çok daha katmanlı bir tasarım problemine dönüştürüyor. Avusturya-Macaristan mirası ile Akdeniz kimliğinin buluştuğu Opatija, 19. yüzyıl ortasından bu yana bir wellness destinasyonu olarak tanınıyor.

Yarışmacılardan beklenen, bu derin tarihsel ve kültürel kimliğe saygı gösterirken modern bir kıyı deneyimini yeniden tanımlamaları. Tam ölçekli bir yeniden tasarım yerine, odaklanmış ve yüksek etkili bir müdahale isteniyor.

Üç Zorunlu Yapı: Yarışmanın Çekirdeği

Marina Opatija 2026, katılımcılardan üç zorunlu yapı tasarlamalarını bekliyor. İlki, konaklama, wellness ve ticari mekanları bir araya getiren, en üst katında liman yöneticisi için yükseltilmiş bir gözlem katı bulunan Marina Hub (Marina Merkezi). İkincisi, depolama, derslikler ve doğrudan iskeleye erişim sunan, kıyıdan ailelerin izleyebileceği net görüş hatları sağlayan Sailing School (Yelken Okulu). Üçüncüsü ise marinayı, yerel halkı ve denizi birbirine bağlayacak, kamusal bir simge yapı niteliğinde denizle bağlantılı bir çekim noktası (Attraction Linked to the Sea).

Bu üçlü program, Marina Opatija 2026’yı salt bir marina geliştirme projesinden çıkarıp, kamusal alan, eğitim ve kültürel kimlik boyutlarını da kapsayan bütüncül bir kıyı tasarımı problemine dönüştürüyor.

Sürdürülebilirlik Kriterleri

Yarışmanın değerlendirme çerçevesinde sürdürülebilirlik merkezi bir yer tutuyor. Projeler, çevresel performans, malzeme sorumluluğu ve iklim dayanıklılığı kriterleri üzerinden değerlendiriliyor. M3 Monaco’nun “Smart & Sustainable” vizyonu, marina altyapısının yalnızca ticari bir yatırım değil, aynı zamanda kıyı ekosistemlerine duyarlı ve iklim değişikliğine dirençli bir kamusal alan olması gerektiğini vurguluyor.

Takvim ve Katılım Koşulları

Marina Opatija 2026, iki kategoride başvuruya açık: Profesyonel Mimar Ödülü ve Mimarlık Öğrenci Ödülü (bireysel veya beş kişiye kadar grup). Katılım ücretsiz. Başvurular anonim olarak yapılıyor ve sekiz yatay A2 pano ile bir A3 açıklama notundan oluşuyor; tümü İngilizce.

Jüri değerlendirmesi Ağustos sonuna kadar sürecek; her kategoride ilk beş finalist 8 Eylül 2026’da açıklanacak. Finalistler, 20-21 Eylül 2026’da Yacht Club de Monaco’da projelerini canlı olarak sunacak ve kazananlar halk oylamasıyla belirlenecek. Son başvuru tarihi Ağustos 2026.

Yacht Club de Monaco’da Sunum: Profesyonel Ağ ve Görünürlük

Marina Opatija 2026’nın en çekici boyutlarından biri, finalistlerin Yacht Club de Monaco’da projelerini uluslararası bir jüriye ve üst düzey marina sektörü paydaşlarına canlı olarak sunma fırsatı. Bu platform, özellikle genç mimarlar ve öğrenciler için hem profesyonel ağ oluşturma hem de uluslararası görünürlük açısından son derece değerli.

Smart & Sustainable Marina Rendezvous, mimari yarışmanın ötesinde küresel kıyı alanlarının karşı karşıya olduğu ekonomik ve çevresel zorlukları da tartışıyor. Bu yılın programında özellikle Körfez İşbirliği Konseyi (GCC) bölgesindeki kıyı dayanıklılığı ve yatırım geri dönüşü konuları ele alınacak.

Akdeniz ve Ege Kıyılarının Marina Tasarımı Potansiyeli

Marina Opatija 2026’nın temsil ettiği “sürdürülebilir kıyı tasarımı” yaklaşımı, Türkiye’nin uzun kıyı şeridi ve yoğun marina altyapısı bağlamında son derece ilham verici. Türkiye, Akdeniz ve Ege’de düzinelerce marinaya sahip; ancak bu marinaların çoğu, kamusal erişim, kültürel program ve sürdürülebilirlik açısından Opatija yarışmasının talep ettiği standartların gerisinde kalıyor.

Opatija’nın Lungomare promenadı ve wellness mirasını koruyan tasarım yaklaşımı, Türkiye’nin Bodrum, Fethiye, Kaş ve Çeşme gibi tarihsel kıyı yerleşimlerindeki marina projeleri için doğrudan bir referans sunuyor. Marina Hub, Yelken Okulu ve kamusal çekim noktası gibi üç zorunlu yapının bir arada istenmesi, marinayı yalnızca yat park yeri olmaktan çıkarıp bir kamusal yaşam ve eğitim merkezine dönüştürmeyi hedefliyor. Bu model, Türkiye’deki marina geliştiricileri ve belediyeleri için güçlü bir mesaj taşıyor: geleceğin marinası, tekneye hizmet eden değil, kente ve topluma hizmet eden bir kıyı mekanıdır.

Yarışmanın ücretsiz ve öğrencilere açık olması, Türkiye’deki mimarlık fakülteleri için de doğrudan bir fırsat. Akdeniz kıyı mimarisi konusundaki yerel birikim, bu yarışmada güçlü projeler üretebilecek bir potansiyel taşıyor.

Başvuru Bilgileri

Marina Opatija 2026 mimarlık yarışmasına başvurmak isteyenler, yarışmanın resmi sayfasından detaylara ulaşabilir. Katılım ücretsiz, başvurular anonim ve İngilizce. Finalistler Yacht Club de Monaco’da projelerini sunma ve uluslararası sektör liderleriyle buluşma fırsatı kazanacak.

Kumasi Santrali’nin 179 MW’lık İlk Fazının Kombine Çevrimi Tamamlandı 

Aksa Enerji, Gana’daki Kumasi Doğal Gaz Kombine Çevrim Santrali’nin 179 MW kurulu güce sahip ilk fazının kombine çevrimini tamamladı. Ocak ayından beri 130 MW kapasiteyle basit çevrim olarak ticari üretime devam eden santral, gerçekleştirilen teknolojik dönüşümle daha yüksek verimlilik sağlayan kombine çevrim yapısına kavuştu. Böylece şirketin Gana’daki toplam kurulu gücü, Tema Santrali ile birlikte 549 MW’a ulaştı.

8 ülkedeki 14 santral operasyonu ve 3.500 MW üzeri kurulu gücüyle global bir enerji şirketi konumuna ulaşan Aksa Enerji, Afrika’daki büyüme stratejisini yüksek verimli ve uzun vadeli yatırımlarla güçlendirmeyi sürdürüyor.  İki faz halinde yürütülen ve toplamda 350 MW kurulu güce ulaşması planlanan Kumasi Santrali, 20 yıl süreli ABD doları bazlı garantili satış anlaşması kapsamında Aksa Enerji tarafından finanse edilip inşa edilirken, işletme ve bakım faaliyetleri de şirket tarafından yürütülüyor. 

Kumasi Santrali, basit çevrimden kombine çevrime dönüştürülerek daha yüksek verimli bir yapıya kavuştu. Kombine çevrim teknolojisi sayesinde santral, aynı yakıt miktarıyla daha fazla elektrik üreterek Gana’nın ulusal şebekesine daha verimli, güvenilir ve sürdürülebilir enerji sağlayacak.

Gana Operasyonlarında Yerel İstihdam Oranı %64’e Ulaştı

Aksa Enerji, faaliyet gösterdiği ülkelerde yalnızca enerji üretimine değil, yerel ekonomilerin gelişimine ve insan kaynağının güçlendirilmesine de katkı sunuyor. Şirket, Gana’daki operasyonlarında 130’un üzerinde yerel çalışan istihdam ederken, toplam iş gücünün %64’ünü yerel çalışanlar oluşturuyor.

Bugüne kadar 40’ın üzerinde enerji santralini kendi mühendislik ve proje yönetimi kabiliyetiyle inşa edip işleten Aksa Enerji, sahip olduğu teknik bilgi birikimini yerel mühendis ve teknisyenlere aktararak bölgedeki operasyonel kapasitesini güçlendirmeye devam ediyor.

Aksa Enerji CEO’su ve İcra Kurulu Başkanı Naci Ağbal, konuya ilişkin değerlendirmesinde şunları söyledi: 

“Enerji arz güvenliği, ülkelerin kalkınmasını ve yatırım iklimini etkileyen stratejik bir unsur. Aksa Enerji olarak global yatırımlarımıza bu perspektifle bakıyor, faaliyet gösterdiğimiz coğrafyalarda kalıcı değer üreten projeler geliştiriyoruz. Bizim için Afrika’daki operasyonlarımızın amiral gemisi konumunda olan Gana ise bu stratejimizin somut bir yansıması. Halihazırda 2017 yılından bu yana başarıyla işletmeye devam ettiğimiz 370 MW kurulu güçteki Gana Tema Santralimizin ardından, Kumasi Santralimizin de ilk fazını 179 MW kurulu güçle kombine çevrimini tamamladık. Bu yatırımla birlikte Gana’daki toplam kurulu gücümüzü 549 MW’a çıkardık. Kumasi’de daha önce basit çevrimde olan yapıyı kombine çevrime dönüştürerek, aynı kaynakla daha yüksek elektrik üreten, yüksek verimli bir sistemi Gana’nın ulusal şebekesine kazandırdık. Bu başarıda, Gana’daki operasyonlarımızda görev yapan ve istihdamımızın %64’ünü oluşturan 130’u aşkın yerel çalışanımızın emeği çok büyük. Aksa Enerji olarak global varlığımızı, ülkelerin sürdürülebilir kalkınma hedefleriyle uyumlu, uzun soluklu ve karşılıklı değer yaratan yatırımlarla güçlendirmeye devam edeceğiz.”

Aksa Enerji, Afrika başta olmak üzere faaliyet gösterdiği coğrafyalarda enerji arz güvenliğini destekleyen yatırımlarına devam ederken, esnek, hızlı ve verimli üretim modeliyle global enerji dönüşümünde aktif rol üstlenmeyi sürdürüyor.

Vietnam’ın Cam Ranh kıyısındaki Bãi Dài kumsalında, şiddetli rüzgarlar, yoğun tropik güneş ve çorak kum tepeleri bir spa tasarımı için en zorlu koşulları sunuyor. Hanoi merkezli IDEE Architects, bu zorluğu bir fırsata çevirdi: yapıyı araziye dayatmak yerine kum tepelerinin altına sakladı. 3.000 metrekarelik Hidden Spa, peyzaja gömülü spa mimarisinin en çarpıcı güncel örneklerinden biri olarak 2025’te tamamlandı ve 14. Architizer A+ Awards‘ta Spa ve Wellness kategorisinde Jüri Ödülü’nü kazandı. Kurucu mimarlar Tran Ngoc Linh ve Nguyen Huy Hai’nin ifadesiyle mimarlık, bağlamından doğmalı, ona hükmetmemeli.

Kum Tepelerinin Altında Kaybolan Yapı

Peyzaja gömülü spa mimarisinin en temel kararı, yapının araziye nasıl dokunacağıdır. Hidden Spa, mevcut kum tepelerini düzleştirmek yerine onların formunu takip eden sürekli ve eğrisel bir yapı olarak kurgulanmış. Çatı, kum tepelerinin doğal hattını izliyor ve üzeri bitkiyle kaplanıyor; böylece ziyaretçiler çatının üzerinde bitkilendirilmiş bir peyzajda yürüyebiliyor. Araziye uyum sağlamak yerine onu düzleştirmekten kaçınarak hafriyat önemli ölçüde azaltılmış ve mimarlık ile peyzaj arasındaki ilişki korunmuş.

Bu “kaybolma” stratejisi, yapının görsel etkisini en aza indirirken mekansal deneyimi zenginleştiriyor. Dışarıdan bakıldığında kum tepelerinden ayırt edilemeyen yapı, içeriden ise suyla, gölgeyle ve kontrollü mikro iklimlerle şekillenen sakin bir sığınağa dönüşüyor. Bu gibi peyzaja gömülü spalarda bu çifte karakter, yapıyı hem peyzajın parçası hem de ondan farklı bir deneyim alanı olarak konumlandırıyor.

Su Avlusu: Çevresel Altyapı Olarak Su

Hidden Spa’nın mekansal ve çevresel kalbi, merkezi bir su avlusu. Yansıtma havuzları, bitkisel adalar ve gölgeli yürüyüş yolları, ziyaretçilerin kompleks boyunca ilerlerken sıcaklığın, nemin ve ışığın kademeli olarak değiştiğini hissettiği bir mekan dizisi yaratıyor.

Kritik nokta şu: su burada dekoratif bir öğe değil, çevresel bir altyapı. Havuzlar çevrelerindeki mekanları serinletirken, duyusal deneyimi de güçlendiriyor. Peyzaja gömülü spalarda suyun bu çifte işlevi, yani hem iklimsel araç hem de atmosferik deneyim yaratıcısı olarak ele alınması, projenin en güçlü tasarım kararlarından biri. Eğimli çatıdan toplanan yağmur suyu ise peyzaj sulamasında yeniden kullanılarak kapalı bir su döngüsü oluşturuyor.

Yerel Malzeme, Pasif Strateji

Malzeme seçimi dayanıklılık, yerellik ve çevresel performans üzerinden şekillenmiş. Yerel kaynaklı taş, ahşap ve bambu, tropik iklime doğal biçimde yanıt veren kısıtlı bir palet oluşturuyor. Kalın taş duvarlar termal kütle sağlayarak gündüz sıcağını emiyor ve gece yavaşça geri veriyor. Açık koridorlar ve bambu tavanlar doğal çapraz havalandırmayı teşvik ediyor. Bitkilendirilmiş çatı ısı kazancını azaltıyor.

Bu pasif stratejiler, mekanik soğutma ve iklimlendirme yükünü önemli ölçüde düşürüyor. Projenin sürdürülebilirliği teknolojik karmaşıklıktan değil, peyzaj, iklim ve mimarlık arasındaki düşünceli bir diyalogdan doğuyor.

Tek Ağaç: Projenin Sembolik Çapası

Yapım öncesinde kum tepesinde duran tek bir olgun ağaç, projenin sembolik çapasına dönüştü. IDEE Architects, ağacı kaldırmak yerine tasarımı onun varlığı etrafında geliştirdi. Zamanla suyun, gölgenin ve bitki örtüsünün devreye girmesiyle, bir zamanlar çorak olan peyzaj, mimarlık ile doğanın birlikte büyümeye devam ettiği küçük bir vahaya dönüştü.

Bu tür bir “mevcut olana saygı” kararı, yapının bağlamıyla kurduğu ilişkiyi en samimi biçimde ortaya koyuyor. Tek bir ağacın korunması, projenin “peyzajın uzantısı olarak mimarlık” felsefesinin en somut ifadesi.

IDEE Architects: Bağlamdan Doğan Mimarlık

Hanoi merkezli IDEE Architects, Tran Ngoc Linh ve Nguyen Huy Hai tarafından kuruldu. Mimarlık, iç mekan, peyzaj ve ürün tasarımı alanlarında çalışan stüdyo, ikonik formlar peşinde koşmak yerine insanlar, yer ve çevre arasındaki ilişkiye odaklanıyor. Portföyleri özel konutlardan konaklama projelerine, kamusal yapılardan kültürel mekanlara uzanıyor. Architizer A+Awards, Architecture MasterPrize ve SIT Furniture Design Award gibi uluslararası ödüllere sahip olan ofis, bağlama duyarlı ve iklime yanıt veren bir tasarım pratiği geliştiriyor.

Kıyı Wellness Yapılarında Peyzajla Bütünleşme

Hidden Spa’nın kıyı kum tepelerine gömülme stratejisi, Türkiye’nin uzun kıyı şeridi ve yoğun turizm yapılaşması bağlamında son derece ilham verici. Ege ve Akdeniz kıyılarında spa, wellness ve resort yapıları hızla çoğalıyor; ancak bu yapıların büyük çoğunluğu peyzajı düzleştiren, kıyı silüetini bozan ve çevresiyle ilişki kurmayan monoblok kütleler olarak inşa ediliyor.

IDEE Architects’in gösterdiği model, özellikle Bodrum, Datça, Kaş ve Çeşme gibi hassas kıyı coğrafyaları için doğrudan uygulanabilir. Mevcut topoğrafyaya uyum sağlayan eğrisel yapılar, yerel taş ve ahşap malzeme paleti, bitkilendirilmiş çatılar ve yağmur suyu toplama sistemleri; Türkiye’nin kıyı turizm yapılarında peyzaja gömülü spa mimarisinin somut karşılıkları olabilir. Üstelik Türkiye’nin zengin termal kaynak geleneği (kaplıcalar, hamam kültürü) düşünüldüğünde, Hidden Spa’nın su avlusu modeli Türkiye’nin wellness mirasıyla güçlü bir kavramsal rezonans taşıyor. Peyzajı bozmak yerine ona gömülen, iklimle savaşmak yerine onunla diyalog kuran kıyı wellness yapıları, Türkiye’nin turizm mimarisinde acil bir kalite yükselişi için güçlü bir referans sunuyor.

Sonuç: Mimarlık Ne Zaman Peyzajın Kendisi Olur?

Hidden Spa, peyzaja gömülü spa yapılarının en temel sorusuna berrak bir yanıt veriyor: bir yapı, peyzajın altında kaybolduğunda, kum tepelerinin formunu takip ettiğinde ve çorak bir araziyi küçük bir vahaya dönüştürdüğünde, artık mimarlık mı yoksa peyzajın kendisi mi?

IDEE Architects’in bu projede kanıtladığı şey, sürdürülebilirliğin teknolojik karmaşıklıktan değil, peyzaj, iklim ve mimarlık arasındaki düşünceli bir diyalogdan doğabileceği. Bir olgun ağacı korumak, kum tepelerini düzleştirmemek, suyu çevresel altyapı olarak ele almak ve yerel malzemeyle inşa etmek; bu kararlar bir araya geldiğinde, Vietnam’ın çorak kıyısında nefes alan bir vaha ortaya çıkıyor.

Büyük ölçekli ulaşım yapılarında sürdürülebilirlik artık yalnızca enerji verimliliğiyle değil; yoğun kullanıma karşı dayanıklılık, bakım sürekliliği ve uzun ömürlü performans üzerinden değerlendiriliyor.

İstanbul Havalimanı, günümüz ulaşım yapılarında mimarlık ile operasyonel performans arasındaki ilişkinin nasıl yeniden tanımlandığını gösteren dikkat çekici örneklerden biri olarak öne çıkıyor. Sürekli hareket, yoğun kullanım ve kesintisiz operasyon gerektiren bu ölçekteki yapılarda sürdürülebilirlik artık yalnızca enerji verimliliğiyle değil; uzun ömürlü dayanıklılık, bakım sürekliliği ve görünmeyen teknik sistemlerin performansı üzerinden değerlendiriliyor.

İstanbul Havalimanı, bugün küresel mobilitenin en yoğun altyapılarından biri olarak; mimarlık, mühendislik ve kamusal ölçeği aynı anda yöneten ulaşım yapıları arasında dikkat çekici bir konumda yer alıyor. Nordic Office, Grimshaw ve Haptic tarafından tasarlanan terminal yapısı ile Pininfarina ve AECOM imzalı hava trafik kontrol kulesi, projeyi yalnızca teknik ölçekte değil; mimari kimlik açısından da farklılaştırıyor.

Yaklaşık 76 km²’lik alan üzerine yayılan proje; terminal yapıları, pistler, teknik altyapılar ve kamusal alan organizasyonlarıyla birlikte günümüz ulaşım mimarlığının ölçeğini yeniden tanımlıyor. Tek çatı altında kurgulanan terminal yapısı ise ulaşım yapılarının artık yalnızca işlevsel altyapılar değil; kentlerin kamusal yüzünü temsil eden yeni nesil mekânlar hâline geldiğini gösteriyor.

Terminal boyunca kurulan geniş açıklıklar, doğal ışık kullanımı ve yolcu akışını yönlendiren mekânsal organizasyon, yapının ölçeğini daha okunabilir ve akışkan hâle getiriyor. Farklı dolaşım katmanlarının aynı yapı içerisinde birlikte çalışması, havalimanını yalnızca bir ulaşım altyapısı olmaktan çıkararak çağdaş bir kamusal çevreye dönüştürüyor. Günümüzde büyük ölçekli ulaşım yapılarında mimari kalite, yalnızca form üzerinden değil; milyonlarca insanın aynı anda hareket ettiği bir sistemi ne kadar akıcı, okunabilir ve sürdürülebilir biçimde yönetebildiği üzerinden de değerlendiriliyor.

İSTANBUL HAVALİMANI, ULAŞIM ALTYAPISINI ÇAĞDAŞ BİR KAMUSAL MEKÂN DENEYİMİNE DÖNÜŞTÜRÜYOR.

Projeye ait hava trafik kontrol kulesi ise mimari kimliği güçlendiren önemli yapılardan biri olarak öne çıkıyor. Uluslararası mimarlık ofisleri arasında gerçekleştirilen yarışma sonucunda seçilen kule, Pininfarina’nın aerodinamik tasarım yaklaşımını Türk kültüründe önemli bir sembol olan lale formuyla bir araya getiriyor. Chicago Athenaeum tarafından verilen International Architecture Award 2016 ödülünü kazanan yapı, altyapı mimarlığının aynı zamanda güçlü bir tasarım dili de üretebileceğini gösteriyor.

Yapının mimari yaklaşımında süreklilik fikri belirleyici rol oynuyor. Günün her saati aktif olan bu ölçekteki bir yapıda malzeme seçimleri, yüzey performansları ve teknik altyapılar yalnızca ilk kullanım anı için değil; uzun vadeli operasyonel dayanıklılık için birlikte ele alınıyor. Bu yaklaşım, sürdürülebilirlik kavramının bugün yalnızca enerji verimliliğiyle değil; bakım döngüsü, kullanım ömrü ve kesintisiz kullanım performansı üzerinden yeniden değerlendirildiğini ortaya koyuyor.

SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK ARTIK YALNIZCA ENERJİ VERMLİLİĞİYLE DEĞİL; DAYANIKLILIK VE OPERASYONEL SÜREKLİLİKLE ÖLÇÜLÜYOR.

Mapei’nin proje kapsamındaki katkısı da tam olarak bu görünmeyen performans katmanında ortaya çıkıyor. Su yalıtımı, kimyasal ankraj sistemleri ve yüzey koruma uygulamaları; yapının uzun vadeli operasyonel sürekliliğini destekleyen görünmeyen teknik altyapının önemli parçalarını oluşturuyor. Yoğun kullanım altında çalışan bu ölçekteki yapılarda teknik sistemler, kullanıcı deneyimini doğrudan etkileyen görünmeyen mimari katmanlara dönüşüyor.

İstanbul Havalimanı, mimarlık ile görünmeyen teknik performansın birlikte çalıştığı güçlü bir kamusal altyapı modeli olarak öne çıkıyor. Uzun ömürlü performans artık bir yapının tamamlandığı anla değil; yıllar boyunca nasıl çalışmayı sürdürdüğüyle ölçülüyor.

GÖRÜNMEYEN PERFORMANSIN ALTYAPISI: MAPEI Teknik Katkıları

Mapei Türkiye, İstanbul Havalimanı projesine 2016 yılında MAPEFIX VE SF, MAPELASTIC ve MAPEGROUT 430 ürünleriyle dahil olmuş; 2017 yılında ise Terminal 1’in farklı bölümlerindeki menhol uygulamaları, ıslak hacimler, su depoları ve kimyasal ankraj uygulamalarına yönelik ürün ve sistem çözümleri sunarak projedeki kapsamını genişletmiştir. Projede kullanılan bazı yenilikçi sistemler ise Türkiye’de ilk kez bu proje kapsamında uygulanmıştır.

MAPEFIX VE SF, proje boyunca yoğun olarak gerçekleştirilen donatı ankrajı uygulamalarında tercih edilmiştir. Hızlı kürlenme performansı sayesinde sistem, geleneksel epoksi bazlı ankraj çözümlerine kıyasla şantiye operasyonlarında önemli avantaj sağlamıştır.

Su depolarında kullanılan MAPELASTIC FOUNDATION SYSTEM, beton yüzeylerin hem pozitif hem negatif su basıncına karşı korunmasına katkı sunmuştur. 

Uygulama öncesinde aderansı artırmak amacıyla PRIMER 3296 kullanılırken, son kat koruma için uygulama alanına bağlı olarak MAPECOAT I 24 ve MAPECOAT DW 25 tercih edilmiştir. Boru giriş-çıkış noktalarının su yalıtımında ise MAPEPROOF SWELL sistemi uygulanmıştır.

PININFARINA ve AECOM tarafından tasarlanan hava trafik kontrol kulesinde, su yalıtımı için AQUAFLEX ROOF PREMIUM tercih edilmiştir. Düz ve eğimli yüzeylerde uygulanabilen sistem, düzensiz yüzey koşullarına uyum sağlayabilmesi nedeniyle projede öne çıkan çözümlerden biri olmuştur. MAPECOAT I 600 W aderans artırıcı astar olarak kullanılırken, MAPEFLEX PU 40 ise derz ve birleşim noktalarında uygulanmıştır.

Terminal yapısında kullanılan büyük ebatlı seramiklerde KERACOLOR FF derz dolgusu tercih edilirken, bazı pier alanlarında iki bileşenli ELASTORAPID yapıştırıcı uygulanmıştır.

Yaklaşık 75.000 m² büyüklüğündeki yeşil teras alanlarında kullanılan PURTOP 400 M hibrit poliüre sistemi ise yüksek elastikiyet kapasitesi, kimyasal dayanımı ve kök dayanımı sertifikası sayesinde uzun ömürlü bir su yalıtım çözümü sunmuştur. Uygulama öncesinde PRIMER SN epoxy astar kullanılırken, UV dayanımı ve renk stabilitesi gereken alanlarda MAPEFLOOR FINISH 55 koruyucu son kat olarak uygulanmıştır.

Mapei’nin sürdürülebilirlik yaklaşımı doğrultusunda geliştirilen “Zero” ürün serisi, Yaşam Döngüsü Analizi (LCA) metodolojisi ve bağımsız EPD belgeleriyle desteklenmektedir. Sistem, ürün yaşam döngüsü boyunca oluşan CO₂ emisyonlarının sertifikalı karbon kredileriyle dengelenmesi prensibine dayanmaktadır. Bu yaklaşım, İstanbul Havalimanı gibi büyük ölçekli projelerde yüksek performanslı ve çevresel etkisi azaltılmış yapı çözümlerinin kullanımını desteklemektedir.

TEKNİK UYGULAMA BİLGİLERİ

Proje: İstanbul Havalimanı, İstanbul, Türkiye

Mapei Müdahale Dönemi: 2016–2018

Mimari Tasarım: Nordic Office – Grimshaw – Haptic Architecture

ATC Kulesi: Pininfarina – AECOM

İşveren: IGA – İstanbul Grand Airport

Ana Yüklenici: CMLKK JV – Cengiz Mapa Limak Kolin Kalyon Joint Venture

Uygulama Firması: Umut Yalıtım

Mapei Koordinasyonu: Emrah Karataş – Mapei Yapı Kimyasalları A.Ş.