İnşaat malzemesi sektörünün çatı kuruluşu Türkiye İMSAD tarafından hazırlanan Aylık Sektör Raporu’nun temmuz ayı sonuçlarını açıkladı. Raporda, inşaat malzemeleri sanayi üretiminin 2022 yılı ilk çeyreğinde yüzde 4,4 artış gösterdiği, ocak ayında enerji kesintileri nedeniyle üretim artışının yüzde 0,1 olduğu, şubat ayında yüzde 8,3’e hızla yükseldiği ve mart ayında yüzde 4,8’e gerilediği; ikinci çeyreğin ilk ayı olan nisanda da yüzde 2,8 olduğu hatırlatıldı. Raporda şu tespitler yer aldı:

İnşaat malzemeleri sanayi üretimi hız kesmeye devam ederek mayısta geçen yılın mayıs ayına göre sadece yüzde 0,5 arttı. Mayıs ayında bayram tatilleri nedeniyle çalışma gün sayısındaki azalmaya bağlı olarak üretim artışında da yavaşlama gerçekleşti. Böylece yılın ilk beş aylık döneminde üretim geçen yılın ilk beş ayına göre yüzde 3,5 arttı. İnşaat malzemelerine yönelik iç talep mayıs ayında zayıflarken dış talepte de yavaşlama işaretleri gelmeye başladı.         

2022 yılında bazı alt sektörlerde üretim artışları olurken, bazı alt sektörde ise üretimde gerilemeler yaşandı. Yılın ilk beş ayında 12 alt sektörde üretim geçen yıla göre artarken, 10 alt sektörde üretim düştü. İlk beş ayda en yüksek üretim artışı yüzde 32,5 ile seramik kaplama malzemelerinde, yüzde 23,4 ile birleştirilmiş parke ve yer döşemelerinde ve yüzde 22,6 ile seramik sağlık gereçlerinde gerçekleşti. Demir çelikten çubuk ve profiller üretimi yüzde 15,7 ve plastik inşaat malzemeleri üretimi 22 oranında yükseldi. Buna karşın aynı dönemde tuğla ve kiremit üretiminde yüzde 18,5, demir çelik radyatörler üretiminde yüzde 11,4 ve yalıtımlı kablolar üretiminde ise yüzde 5,7 düşüş kaydedildi.     

Euro Bölgesi’nde inşaat sektöründeki gerileme üçüncü ayına girdi     

Dünya genelinde tüm pazarlara ihracat yapan Türkiye inşaat malzemeleri sanayisinin öncelikli pazarını Avrupa Birliği ve Euro Bölgesi oluşturuyor. Küresel ekonomide ve Avrupa’da etkili olan genel yavaşlama-resesyon endişesinin, inşaat faaliyetlerini olumsuz etkilendiği gözleniyor. Türkiye’nin inşaat malzemeleri ihracatında yılın ikinci yarısındaki performansında, bu pazarlardaki inşaat faaliyetlerinin seyri ve inşaat malzemelerine yönelik talep belirleyici olacak.   

20 aylık aranın ardından mayıs ayında ilk kez küçülmeye işaret eden Euro Bölgesi İnşaat Faaliyetleri Endeksi, haziran ve temmuz aylarında bu eğilimini sürdürerek şubat ayından bu yana en hızlı düşüşünü kaydetti. Haziran ayında 47 puan olan endeks, temmuz ayında 45,7’ye geriledi. Euro Bölgesi’nde inşaat faaliyetlerinde hızlanan küçülme eğiliminin ana nedenlerini, beklentilerdeki bozulma ve talepteki küçülme oluşturdu. Maliyet artışları ile arz ve tedarik sıkıntılarının etkileri giderek azalırken, hem girdi hem de çıktı fiyatlarındaki artış da yavaşladı.

Bölgede alt sektörler itibarıyla ticari bina ve yapı inşaatlarında daha yüksek bir daralma gerçekleşti. Konut inşaat faaliyetlerindeki daralma daha sınırlı kalırken, alt yapı ile mühendislik faaliyetlerinde ise büyüme önemli ölçüde yavaşladı.

Öte yandan Euro Bölgesi genelinde inşaat sektöründe alınan yeni iş siparişlerinde önemli bir daralma yaşandı. Siparişlerdeki daralma hem konut hem de ticari binalar tarafında etkili oldu. Yılın ikinci yarısında inşaat sektöründe genel bir küçülme bekleniyor. Bu beklentiye bağlı olarak inşaat malzemeleri sanayisinin aldığı yeni siparişlerde de küçülme başladı.

İngiltere’de inşaat faaliyetleri 2021 Ocak ayından beri ilk kez daraldı  

Türkiye’nin Avrupa’da en önemli inşaat malzemeleri ihracat pazarlarından biri olan İngiltere’de inşaat faaliyetleri temmuz ayında, 2021 yılı ocak ayından bu yana ilk kez geriledi. 

Alt sektörler itibarıyla konut inşaat faaliyetlerinde ve mühendislik-müşavirlik-mimarlık hizmetlerinde küçülme yaşandı. Konut finansman faiz oranlarındaki yükselme, konut fiyatlarına ve talebine ilişkin endişeler, konut inşaat faaliyetlerinin gerilemesine neden oldu. Buna karşın ticari binaların inşaatlarında büyüme yavaşlayarak da olsa sürüyor.  

İngiltere’de alınan yeni iş siparişlerindeki düşüş inşaat sektöründe küçülmenin yılın ikinci yarısında da devam edeceğini gösteriyor. Öte yandan yüksek inşaat maliyetlerinin, emtia ve buna bağlı malzeme fiyatlarındaki düşüşlerle birlikte azalması bekleniyor.

Türkiye’nin inşaat malzemeleri ihracatı iki yönlü etkilenecek

Euro Bölgesi’nde ve İngiltere’de inşaat faaliyetlerinde ve inşaat malzemeleri talebinde yaşanmaya başlanan daralma, Türkiye’nin inşaat malzemeleri ihracatını da sınırlayacak gibi görünüyor. Ancak Avrupa genelinde uygulanacak olan enerji ve doğalgaz tasarrufları ile birçok enerji yoğun inşaat malzemesi üreticisinin de kısıtlamalara tabi kalabileceği belirtiliyor. Buna bağlı olarak yaşanacak üretim kayıplarının Türkiye’den yapılacak ilave tedarik ile karşılanması güçlü bir seçenek. Böyle bir durumda Avrupa’ya yönelik inşaat malzemeleri ihracatında Türkiye’nin olası kayıplarının en az seviyede kalabileceği öngörülüyor.    

Türkiye İMSAD tarafından hazırlanan İnşaat Malzemeleri Sanayi Bileşik Endeksi, haziran ayında faaliyetlerdeki hareketlenme ile desteklenirken, güven ve beklentilerdeki zayıflama ile sınırlandı. Mevsimsellik ve faaliyetlerdeki hareketliliğe rağmen yılın ikinci yarısına yönelik beklentilerde düşüş kaydedildi. İhracat pazarlarında uzun süre sonra başlayan yavaşlama endişesi, güveni zayıflatan nedenlerden biri olarak öne çıktı.

Türkiye İnşaat Malzemesi Sanayicileri Derneği (Türkiye İMSAD) tarafından hazırlanan İnşaat Malzemeleri Sanayi Bileşik Endeksi haziran ayı sonuçları açıklandı. Haziran ayında çalışma gün sayısının normalleşmesi ile sektörde hareketlenme yaşanırken, yılın geri kalanına yönelik beklentilerdeki zayıflama dikkat çekti. 

Bileşik Endeks haziran ayında sınırlı ölçüde geriledi. Faaliyetlerdeki hareketlenme Bileşik Endeks’i desteklerken, güven ve beklentilerdeki zayıflama endekste düşüşe neden oldu. Mayıs ayı sonrası sınırlı ölçüde gerileme kaydeden Bileşik Endeks haziran ayında 0,05 puanlık düşüşle 74,76 puana indi. 

Yüksek sezonun etkileri hissedildi

İnşaat malzemeleri sanayisinde yüksek mevsimin olumlu katkısı ve çalışma gün sayısının önceki aya göre artması faaliyetlerde önemli artışlara neden oldu. Bu dönemde iç ve dış talepte artışlar görülürken yüksek enflasyon ve maliyetlerin sınırlayıcı etkisi zayıf kaldı.     

Mayıs ayında çalışma günü sayısının azalması ile durağanlaşan Faaliyet Endeksi haziran ayında sıçrama gösterdi. Yüksek sezonun da etkisiyle tüm faaliyet gruplarında artışlar yaşanırken, iç ve dış talepteki hareketlilik endekse büyük katkı sağladı. Yurtiçi satışların yanı sıra ihracat tarafında da yükseliş kaydedildi. Çalışma gün sayısındaki normalleşme ile birlikte artan iç ve dış talep, üretimde artışa yol açtı. Cirolar tarafında bir bölümü enflasyon kaynaklı yüksek artış görüldü. Olumsuz ekonomik gelişmelere rağmen iç ve dış talepteki hareketlilik ise sürüyor.

Güven Endeksi yılın ilk yarısında kırılgan ve zayıf kalmaya devam etti

Güven Endeksi haziran ayında da sınırlı düşüş göstererek bir önceki aya göre 0,63 puan azaldı. Böylece Güven Endeksi yılın ilk yarısı boyunca kırılgan ve zayıf kaldı. Faaliyetlerdeki hareketlenmeye rağmen yeni bir ekonomik model denenmesi, Rusya-Ukrayna savaşı ve ekonomik unsurlar nedeniyle güven kaybı sürdü. Ayrıca ihracat pazarlarında uzun süre sonra başlayan yavaşlama endişesi güveni zayıflatan nedenlerden biri oldu. 

Bu dönemde Türkiye ekonomisine ilişkin güven seviyesinin sınırlı ölçüde gerilediği gözlendi. İnşaat sektöründe ve inşaat malzemeleri sanayisinde ise güven sınırlı düşüşler gösterdi. Yurtiçi pazarlarda güven seviyesi sınırlı ölçüde düşüş kaydetti. İhracat pazarlarına olan güven seviyesi de uzun süre sonra geriledi.                                  

İhracat siparişleri uzun süre sonra ilk kez geriledi

Ekonomiye ait alt göstergeler gerilerken, sektöre ilişkin göstergelerde de düşüşler devam etti. İç ve dış siparişlerdeki düşüşler beklentileri zayıflattı. Beklenti Endeksi haziran ayında da düşüşünü sürdürerek bir önceki aya göre 1,1 puan geriledi. 

Bu dönemde Türkiye ekonomisine ilişkin beklentilerde sınırlı düşüş oldu. Yüksek maliyetler, yüksek sezona rağmen iç pazar siparişlerini sınırladı. Önümüzdeki üç aya ilişkin alınan yurtiçi siparişler sınırlı ölçüde azaldı.                   

Gelecek üç aya ilişkin alınan ihracat siparişleri de uzun süre sonra ilk kez geriledi. İhracat pazarlarındaki yavaşlama hissedilmeye başlandı.

Önümüzdeki üç aya ilişkin üretim beklentisi özellikle iç ve dış talepteki düşüş ile zayıflayarak haziran ayında geriledi. Mevsimsellik ve faaliyetlerdeki hareketliliğe rağmen, yüksek enflasyon, maliyet artışları ile iç ve dış talepteki yavaşlama, beklentileri zayıflattı. 

İnşaat malzemesi sektörünün çatı kuruluşu Türkiye İMSAD tarafından hazırlanan İnşaat Malzemeleri Sanayi Dış Ticaret Endeksi mayıs ayı sonuçlarına göre; inşaat malzemeleri sanayi ihracatı, resmi tatiller nedeniyle çalışma gün sayısındaki azalmaya bağlı olarak bir önceki aya göre yavaşlama kaydetti. Mayıs ayında ortalama ihracat birim fiyatları endeksin hazırlanmaya başlandığı 2013 yılı ağustos ayındaki yüksek başlangıç seviyelerine yeniden ulaştı.

Savaşın etkileri mayıs ayında arttı  

İnşaat malzemeleri sanayi dış ticaret performansı mayıs ayında ihracat tarafında yavaşlarken, ithalat tarafında ise artış devam etti. 

Mayıs ayında Rusya-Ukrayna savaşının etkilerinin de arttığı görüldü. Mart ve nisan aylarındaki yüksek ihracatlar sonrası mayıs ayında çalışma gün sayısındaki azalmanın da etkisiyle düşen ihracat, mayıs ayında 2,73 milyar dolar olarak gerçekleşti. Miktar olarak 4,69 milyon tona gerileyen ihracat, böylece 2022 yılı ocak ayından bu yana miktar bazında yılın en düşük ikinci aylık ihracatı oldu. 

Öte yandan mayıs ayında ortalama ihracat birim değerinde artış sürerek 9 yıl öncesine, endeksin başlangıcı olan 100 seviyesine yeniden ulaştı. İnşaat malzemeleri sanayi ortalama ihracat birim fiyatı mayıs ayında geçen yılın mayıs ayına göre yüzde 38,1 artarak 0,58 dolar/kg seviyesine yükseldi. 2021 yılı mayıs ayında ortalama ihracat birim fiyatları 0,42 dolar/kg olmuştu. 

Yıllık ihracat 34,04 milyar dolar seviyesinde

Mayıs ayında çalışma gün sayısındaki düşüş ihracatı sınırlarken, Rusya-Ukrayna savaşının yarattığı yeni koşullar pazarlarda daha fazla hissedilmeye başlandı. Bu gelişmelere bağlı olarak inşaat malzemeleri yıllık (son 12 aylık) ihracatı mayıs ayında 34,04 milyar dolara ulaştı. Yıllık ihracat miktarı 64,07 milyon ton olarak gerçekleşirken, ihracat birim fiyatı yıllık ortalaması 0,58 dolar/kg seviyesine yükseldi.

İnşaat malzemeleri sanayi ihracatının yılın ikinci yarısında savaşın yanı sıra yüksek küresel enflasyon ve resesyon endişelerinin etkisi altında kalacağı öngörülüyor. Ortalama ihracat birim fiyatlarında da küresel emtia fiyatlarındaki düşüşe bağlı olarak gerilemeler bekleniyor.

İthalat yüzde 23,7 arttı

2022 yılı mayıs ayında inşaat malzemeleri ithalatı geçen yılın mayıs ayına göre yüzde 23,7 artarak 876 milyon dolara yükseldi. Çalışma günlerindeki azalma ve döviz kurlarındaki artış, ithalattaki artışı etkilemedi. 2022 yılı mayıs ayında inşaat malzemeleri ithalatı 297 bin 25 ton ile yılın en yüksek ikinci aylık miktarına ulaştı. İthalat birim fiyatı ise 2,95 dolar/kg oldu.

Alt sektörlerde yüksek ihracat birim fiyatlarına ulaşıldı    

2022 yılı mayıs ayında inşaat malzemeleri ihracat performansının alt sektörler itibarıyla geçen yılın aynına göre güçlü kaldığı görüldü. Alt sektörlerde değer olarak artışlar kaydedilirken, bu artışların daha çok birim fiyat artışlarından kaynaklandığı izlendi. Miktar olarak da artışlar oldu.

Bu dönemde sekiz alt ürün grubunun yedisinde ortalama ihracat birim fiyatları 2021 yılı mayıs ayına göre yükseldi. Bu artışta küresel emtia ve nihai ürün fiyatlarındaki yüksek seyir etkili oldu.

2022 yılı mayıs ayında demir çelik ürünlerin ortalama ihracat birim fiyatı geçen yılın aynı ayına göre yüzde 37,3 yükseldi. Mineral, taş ve toprak ürünlerin ortalama ihracat birim fiyatı geçen yılın aynı ayına göre yüzde 27,8 arttı. Prefabrik ürünlerde ortalama ihracat birim fiyatı yüzde 32,3, ağaç ve ahşap ürünleri ortalama ihracat birim fiyatı yüzde 33,8 ve metal bazlı ürünlerin ortalama ihracat birim fiyatı yüzde 36,2 yükseldi.    

2022 yılı mayıs ayında sekiz alt ürün grubunun beşinde ihracat miktar olarak geçen yılın mayıs ayının üzerinde gerçekleşti. Miktar olarak artışlarda geçen yılın ilk aylarındaki artışların baz etkileri görülmeye başlandı. Üç alt üründe ise miktar olarak gerileme yaşandı.     

Mayıs ayında miktar olarak ihracat artışları metal bazlı ürünlerde yüzde 2, yalıtım malzemeleri ihracatında ise yüzde 46,9 oldu. Mineral, taş ve toprak ürünlerin ihracatı miktar olarak yüzde 20,2, demir çelik ürünlerin ihracatı yüzde 20,9 azaldı.               

Bu ayda sekiz alt ürün grubunun tamamında ihracat değer olarak bir önceki yılın mayıs ayına göre önemli oranlarda yükseldi. Değer olarak en yüksek ihracat artışı yüzde 75,7 ile prefabrik ürünlerde gerçekleşti. Metal bazlı ürünlerde yüzde 39, demir çelik ürünlerinde yüzde 9,3, yalıtım malzemelerinde yüzde 37,6 oldu. Mineral, taş ve toprak ürünlerde değer olarak ihracat artışı mayıs ayında yüzde 1,8’de kaldı.