Sürdürülebilirlik ve Bellek

Adaptif yeniden kullanım, işlevini yitirmiş bir yapının yıkılmak yerine farklı bir amaca hizmet edecek şekilde dönüştürülmesidir. Bu yaklaşımın çevresel mantığı sarsılmazdır: mevcut strüktürün korunması, yeni inşaatın gerektireceği muazzam miktarda gömülü karbonu, malzeme tüketimini ve inşaat atığını ortadan kaldırır.

Mezbahalar bu denklemde özel bir yere oturur. Genellikle geniş açıklıklı, yüksek tavanlı, sağlam strüktürlü ve bol doğal ışıklı yapılar olmaları, onları kültür ve üretim mekânlarına dönüştürmeye son derece elverişli kılar. Ancak işin bir de duygusal boyutu vardır. Mezbahalar, toplumların et tüketimiyle kurduğu rahatsız edici ilişkinin fiziksel kanıtlarıdır; bu mekânların yeniden işlevlendirilmesi, mimarlık literatüründe “rahatsız edici miras” kavramı çerçevesinde tartışılır. Bu yapıları dönüştürmek; hatırlamak ile unutmak, korumak ile gizlemek arasında ince bir dengede yürümek demektir. İsveç örneklerinin ayırt edici yanı, bu dengeyi yeni inşaatla harmanlayarak bütün bir kent parçasını ölçeklendirmeleridir.

Stockholm Slakthusområdet: Bir Bölgenin Topyekûn Dönüşümü

Stockholm’ün güneyindeki Johanneshov semtinde yer alan Slakthusområdet ya da diğer adıyla et paketleme bölgesi, 1912’de Kral V. Gustaf tarafından açılan, Art Nouveau (Jugend) izleri taşıyan bir endüstriyel kompleksti. Kopenhag ve Chicago gibi kentlerdeki benzer gelişmelerden ilham alınarak; kesim, işleme, depolama ve nakliye için özelleşmiş binalardan oluşan, kendi içine kapalı bir sistem olarak tasarlandı. Onlarca yıl boyunca kentin et tedarikinin büyük bölümü buradan geçti.

Bugün bu bölge, İsveç’in en kapsamlı kentsel dönüşüm projelerinden birine sahne oluyor. Geliştirici Atrium Ljungberg’in yaklaşık 1,3 milyar avro yatırımıyla yürüttüğü süreçte, bölge 3.000 konut, 14.000 iş alanı, ticaret ve hizmet mekânlarından oluşan bir kent mahallesine dönüşüyor; projenin 2033 dolaylarında tamamlanması bekleniyor. Dikkat çeken nokta, kültürel açıdan değerli tarihi binaların korunarak yeni yapılarla harmanlanması: yani saf bir koruma değil, eski ile yeninin katmanlı bir bir aradalığı. Söz konusu alan, New York’un ünlü Meatpacking District’inden ve Kopenhag’ın Kødbyen’inden bile daha büyük.

Projenin sürdürülebilirlik yaklaşımı da en az mimari kadar çarpıcı. Hazırlık çalışmalarını yürüten Skanska, sahayı İsveç’in kent ortamındaki en büyük fosilsiz inşaat test alanına dönüştürdü; tam elektrikli ekskavatörlerin kullanıldığı şantiyede kazılan kütlenin yüzde 95’i yerinde yeniden kullanılıyor ve proje BREEAM Infrastructure “Excellent” sertifikasını hedefliyor. Kültürel canlılık açısından ise bölge, 2.400 kişilik Fållan konser mekânına ev sahipliği yapıyor; 2026’da ilk kez düzenlenen Stockholm Music Week de burada açıldı. Stockholm, müziği kentsel yenilemenin bir motoru olarak konumlandıran iddialı bir vizyon izliyor ve eski mezbaha bunun kalbinde duruyor.

Göteborg Slakthuset: Gıdanın DNA’sına Sadık Kalmak

İsveç’in batı kıyısındaki Göteborg’da, Gamlestaden semtinde yer alan Slakthuset ise daha küçük ölçekli ama kavramsal açıdan en az Stockholm kadar zengin bir dönüşüm hikâyesi sunuyor. Mimar Otto Dymling tarafından tasarlanan ve 1903–1905 yılları arasında inşa edilen Göteborg Mezbahası, Kral II. Oscar tarafından açıldığında yaklaşık 83.000 metrekarelik alanda 24 binadan oluşuyordu ve et üretiminde hijyen açısından büyük bir ileri adımı temsil ediyordu. Yapı 1968’e kadar mezbaha olarak hizmet verdi.

Higab ve Klövern (bugünkü Corem) gibi mülk sahiplerinin yürüttüğü, Sweco Architects ile MinnyMind Arkitekter’in tasarımını üstlendiği dönüşümde rehber ilke nettir: “platsens DNA”, yani mekânın DNA’sı — gıda ve gıda üretimi. Bölge, çevresine bir kültür merkezi ya da konut sitesi olarak değil, yeniden küçük ölçekli üretimin merkezi olarak kurgulanıyor. Bugün burada bir el yapımı bira fabrikası, kahve kavurma atölyesiyle birlikte çalışan bir taproom, sabun üretimi, bal süzme tesisi ve giderek büyüyen bir restoran sahnesi yer alıyor. Eski otoparklardan biri, bölgenin et geçmişine saygı duruşu niteliğinde geniş bir açık hava ızgara mekânına dönüşmüş durumda.

Mimari koruma yaklaşımı, EkoYapı okurlarının özellikle ilgisini çekecek incelikte. Görünür tuğla duvarlar, döneme özgü çelik kolonlar, yüksek tavanlar ve fenerlikler (lanterniner) gizlenmek yerine öne çıkarılıyor; yapının endüstriyel kimliği, yeni işlevin bir dekoru değil, taşıyıcısı hâline geliyor. Bu dönüşümün en güncel kilometre taşı ise 2026: kentin önemli sanat kurumlarından Göteborgs Konsthall, merkezi Götaplatsen’deki mekânından ayrılarak Slakthuset’e taşınıyor. Sweco Architects’in tasarladığı yeni mekân, toplam 1.742 metrekareyle galerinin önceki alanının iki katından fazla; sergi salonlarının yanı sıra atölye, dükkân ve etkinlik alanlarını da barındıracak. Bir sanat kurumunun kent merkezinden çevreye doğru bilinçli bir adımla taşınması, sanatın kentle birlikte büyümesi fikrinin somut bir ifadesi olarak sunuluyor.

İki Kent, İki Ölçek, Ortak Bir Felsefe

Stockholm ve Göteborg örnekleri, ilk bakışta birbirinden farklı görünse de aynı İskandinav felsefesinin iki yüzünü oluşturuyor. Stockholm, koca bir bölgeyi binlerce konut ve iş alanıyla yeniden programlayan büyük ölçekli, gayrimenkul odaklı bir dönüşüm yürütüyor; Göteborg ise mekânın gıda kimliğine sadık kalarak küçük ölçekli üreticilerle organik biçimde büyüyen, daha mütevazı bir model izliyor. Yine de her iki proje de ortak ilkeleri paylaşıyor:

İlk olarak, endüstriyel kimlik gizlenmiyor, kutlanıyor. Tuğla duvarlar, çelik kolonlar ve fenerlikler her iki kentte de korunup vurgulanarak yapının geçmişiyle bugünü arasında dürüst bir diyalog kuruluyor.

İkincisi, dönüşüm sürdürülebilirliğin merkezinde. Stockholm’ün fosilsiz şantiyesi ve yüzde 95’lik malzeme yeniden kullanımı, adaptif yeniden kullanımın yalnızca mevcut binayı korumakla kalmayıp inşaat sürecini de iklim hedefleriyle hizalayabileceğini gösteriyor.

Üçüncüsü, kültür ve gıda, kentsel canlanmanın motoru olarak görülüyor. İki bölge de salt konut üretmek yerine; insanları bir araya getiren mekânlar, üretim atölyeleri ve kültürel destinasyonlar yaratmayı hedefliyor.

Türkiye’den Bir Örnek: Sütlüce Mezbahası

Bu dönüşüm hikâyesi Türkiye’ye de uzanıyor. İstanbul’da, Haliç kıyısındaki Sütlüce Mezbahası, 1923’te kesim işlemlerinin hijyenik biçimde yapılması ve denetlenmesi amacıyla açılmıştı; I. Ulusal Mimarlık üslubunu yansıtan yapı, kentin modernleşme atılımlarının önemli bir simgesiydi. 1985’e kadar İstanbul’un en büyük kesim tesisi olarak hizmet veren mezbaha, Haliç’i kirlettiği gerekçesiyle faaliyetlerini durdurdu ve uzun süre atıl kaldı.

Yapının kültür merkezine dönüştürülmesi 1990’ların sonunda gündeme geldi ve uzun, tartışmalı bir süreç sonunda kompleks 2009’da Haliç Kongre Merkezi adıyla hizmete açıldı. Bugün konser, tiyatro, sinema ve kongre salonlarıyla İstanbul’un önemli etkinlik mekânlarından biri.

Ne var ki Sütlüce örneği, adaptif yeniden kullanımın ideal bir vaka çalışması olmaktan çok, tartışmalı yönlerini gözler önüne seriyor. Özgün mezbaha yapısının korunması ile çevresine eklenen yeni inşaatın Haliç’in kıyı dokusuyla ne ölçüde uyumlu olduğu eleştirilere konu oldu; dönüşüm sürecinin onlarca yıla yayılması ve yapının ne kadarının özgün, ne kadarının yeniden inşa olduğu da hâlâ tartışılıyor. Bu açıdan Sütlüce, başarılı bir koruma örneğinden çok, “neyi koruyoruz ve nasıl?” sorusunu Türkiye bağlamında düşündüren öğretici bir vaka.

Hatırlamak mı, Güzelleştirmek mi?

Mezbahaların adaptif yeniden kullanımı, sürdürülebilir mimarlığın yalnızca karbon hesabından ibaret olmadığını gösteriyor. Var olan strüktürü korumak çevresel açıdan tartışmasız bir kazanç; ancak bu yapılar söz konusu olduğunda mesele yalnızca beton ve tuğla değil, kolektif bellek. Madrid’in geçirgen kabuğu, Şanghay’ın spiral rampaları, Ostrava’nın kurum lekeli tuğlaları ve İstanbul’un Haliç kıyısındaki tartışmalı dönüşümü; her biri “geçmişle ne yapacağız?” sorusuna farklı bir yanıt veriyor.

En başarılı örnekler, rahatsız edici geçmişi cilalayıp gizlemek yerine onunla yüzleşmenin bir yolunu buluyor. Belki de adaptif yeniden kullanımın asıl ölçütü, bir yapının ne kadar güzel göründüğü değil; geçmişini ne kadar dürüstçe taşıyabildiğidir.

İBB, saha çalışmalarında kentsel dönüşümü yavaşlatan mali ve teknik engelleri gidermek adına mevcut uygulamalarında önemli düzenlemeler yaptı. Yapılan çalışma, özellikle kentsel dönüşüm alanlarındaki uzlaşma süreçlerini hızlandırmayı ve riskli yapıların tahliyesini kolaylaştırmayı hedefliyor.

GÜÇLENDİRME ÇALIŞMALARI KAPSAMA ALINDI

Düzenlemedeki en önemli yeniliklerden biri güçlendirme yöntemine yönelik oldu. İBB’nin “Hızlı Tarama” yöntemiyle incelenen ve statik açıdan riskli olduğu tespit edilen binalar için Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği standartlarına uygun güçlendirme ruhsatı alınması halinde, hak sahipleri kira yardımı sistemine dahil edilecek. Bu sayede, binasını tamamen yıkarak yeniden inşa etmek yerine teknik olarak güçlendirmeyi tercih eden vatandaşların üzerindeki mali yük hafifletilerek, güvenli yapı stokuna geçiş süreci desteklenecek.

BAKANLIK DESTEĞİ OLMAYAN ALANLARDA GÜNCELLEME

İkinci düzenleme ise Bakanlık tarafından kira yardımı yapılmayan “Riskli Alan” ve “Rezerv Yapı Alanı” sınırlarındaki binaları kapsıyor. Sadece İBB tarafından kira yardımı sağlanan bu riskli ve rezerv yapı alanlarında, mevcut tutarların İstanbul’daki kira rayiçleri karşısında düşük kalması nedeniyle miktarların artırılması talep edildi. Yapılacak kira artışı ile söz konusu riskli alanlardaki tahliye süreçlerinin hızlandırılması öngörülüyor.

VERİLERLE İBB’NİN DÖNÜŞÜM DESTEĞİ

İBB, bugüne kadar toplam 4.287 bağımsız birimde 5.223 hak sahibine 372.181.307,56 TL kira yardımı ödemesi gerçekleştirdi. Yeni düzenlemelerle birlikte, özellikle uzlaşma görüşmelerinin tıkandığı bölgelerde çözüm üretilmesi ve İstanbul’un deprem direncinin artırılması hedefleniyor. Süreç, İBB’nin yetki alanındaki projeler dahilinde şeffaf ve çözüm odaklı bir şekilde yönetilmeye devam edecek. 

Depreme dayanıklı şehirler oluşturma hedefi doğrultusunda yürütülen kentsel dönüşüm çalışmalarında 2026 yılına ilişkin kira yardımı ve taşınma desteği tutarları güncellendi. Artan kira maliyetleri dikkate alınarak yükseltilen desteklerin, dönüşüm sürecine giren hak sahiplerinin geçiş dönemindeki finansal yükünü hafifletmesi ve sürecin daha hızlı ilerlemesine katkı sağlaması hedefleniyor.

Türkiye’nin deprem riski yüksek bir coğrafyada bulunduğunu ve mevcut yapı stokunun önemli bir bölümünün yenilenmesi gerektiğini belirten Gayrimenkul Uzmanı Şule Alp, kentsel dönüşümün artık bir tercih değil, toplumsal güvenlik açısından stratejik bir zorunluluk haline geldiğini ifade etti.

2026 yılı itibarıyla kira yardımları, illerin yaşam maliyeti ve nüfus yoğunluğuna göre yeniden düzenlendi. Buna göre İstanbul’da aylık kira yardımı 9 bin ile 10 bin 500 lira arasında uygulanırken, diğer büyükşehirlerde bu tutar 7 bin 500 ile 8 bin 500 lira, daha küçük şehirlerde ise 5 bin 500 ile 6 bin lira seviyesinde belirlendi. Kiracılar için ise düzenli ödeme yerine tek seferlik 11 bin ile 21 bin lira arasında değişen taşınma desteği sağlanıyor.

“Artan kira maliyetleri karşısında önemli bir destek”

Kira yardımı ve taşınma desteklerindeki artışın sürecin sürdürülebilirliği açısından önemli olduğunu vurgulayan Alp, “Son dönemde kira yardımı ve taşınma desteklerinde yapılan artışlar, dönüşüm sürecinde vatandaşlarımızın mağduriyet yaşamaması adına önemli bir adım oldu. Güncellenen destek tutarları, özellikle artan kira maliyetleri karşısında vatandaşlara geçiş sürecinde daha güçlü bir finansal destek sunmayı hedefliyor.” değerlendirmesinde bulundu.

Kentsel dönüşüm uygulamalarının, 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında yürütüldüğünü hatırlatan Alp, sürecin yalnızca binaların yenilenmesiyle sınırlı olmadığını, şehirlerin güvenli, planlı ve sürdürülebilir hale getirilmesini amaçladığını belirtti.

Güvenli ve yaşanabilir şehirler hedefleniyor

Alp, kentsel dönüşümün temel hedeflerini deprem dayanımı yüksek yapıların inşa edilmesi, plansız ve riskli yapılaşmanın önlenmesi, şehir estetiğinin ve yaşam kalitesinin artırılması ile enerji verimliliği yüksek konut alanlarının oluşturulması olarak sıraladı.

Dönüşüm sürecinin aynı zamanda sosyal donatı alanları, otopark çözümleri, altyapı güçlendirmeleri ve modern şehircilik uygulamalarını da kapsadığını ifade eden Alp, bu yönüyle kentsel dönüşümün bütüncül bir şehir yenileme modeli sunduğunu kaydetti.

Şeffaflık ve doğru bilgilendirme kritik önem taşıyor

Sürecin sağlıklı ilerleyebilmesi için hak sahiplerinin doğru bilgile ndirilmesi gerektiğini belirten Alp, “Kentsel dönüşüm projelerinde şeffaf sözleşmeler, güçlü proje yönetimi ve maliyet dengesinin sağlanması büyük önem taşıyor. Kamu–özel sektör iş birliğinin dengeli yürütülmesi, hem sürecin hızlanmasını hem de vatandaş memnuniyetinin artmasını sağlayacaktır.” dedi.

Kira yardımı alabilmek için binanın 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapı olarak tespit edilmesi ve resmi tahliyenin gerçekleştirilmesi gerekiyor. Hak sahipleri, gerekli belgelerle Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlükleri veya belediyelere başvurabilirken, işlemler e-Devlet üzerinden de yapılabiliyor. Belgelerin doğrulanmasının ardından ödemeler hak sahibinin banka hesabına yatırılıyor; kiracılar ise tek seferlik taşınma desteğinden yararlanabiliyor.

Alp, “Deprem riski yüksek bir coğrafyada yaşıyoruz. Kentsel dönüşüm yalnızca bugünün değil, gelecek nesillerin güvenliği için de stratejik bir adımdır. Toplumsal bilinç, kurumsal iş birliği ve kararlı uygulama ile şehirlerimizi daha güvenli ve daha güçlü hale getirmek mümkündür.” ifadelerini kullandı.

Paris Belediyesi tarafından 2026 vizyonu kapsamında hayata geçirilen kentsel dönüşüm modeli, geleneksel merkeziyetçi planlama ilkelerini “yakınlık ekonomisi” üzerinden yeniden tanımlıyor. Mimari ve şehircilik pratiklerinde radikal bir paradigma değişimini temsil eden bu model, konut, iş yeri, sağlık ve eğitim birimleri gibi temel kentsel işlevlerin, azami 15 dakikalık yürüme veya bisiklet mesafesinde konumlandırılmasını şart koşuyor.

Planlama stratejisinin teknik ayağında, mevcut yapı stoğunun “karma kullanım” (mixed-use) potansiyelinin artırılması ve otopark gibi sert zeminlerin yeşil koridorlara dönüştürülmesi yer alıyor. Okul bahçelerinin ders saatleri dışında mahalle parkı olarak kullanımı gibi “multifonksiyonel mekan” yaklaşımları, kentsel yoğunluğun yönetilmesinde anahtar rol oynuyor. Bu dönüşüm, otomobil odaklı ulaşım hiyerarşisini tersine çevirerek, kamusal alanın mülkiyetini yeniden yayaya devretmeyi hedefleyen teknik bir peyzaj ve altyapı müdahalesi olarak öne çıkıyor.

Endry van Velzen, De Nijl Mimarlık’ın ortağı ve mimardır. Geçtiğimiz yıl ülkemizde 3.sü düzenlenen konut konferasında, “değişim / dönüşüm” konsepti altında, dünyaca ünlü konuşmacılar ve uzmanlarla beraber konuşmacı olarak yer almıştır. Konferansta, konut sektörünü birçok açıdan değişime uğratacak olan kentsel dönüşüm yasasının nasıl uygulanacağı, bu sırada gayrimenkul sektörünün karşılaşacağı durumlar, bu yasanın sektörün hangi alanlarını ne şekilde etkileceği tartışılmıştır. De Nijl, konut bölgelerinin dönüşümü konusunda tasarım ve planlama kesitinde çalışmaktadır. Aynı zamanda danışmanlığını yaptığı projeler de vardır. Çalışmaları yakından takip edilmekte ve yayınlanmaktadır. Van Velzen 2. Dünya Savaşı sonrası zarar gören, yıkılan mahallelerin yeniden yapılandırılması ile ilgili pek çok araştırma projesi yürütmüştür.

TASARIM 1995 / UYGULAMA 1997–2010

Zuidwestkwadrant Kentsel Dönüşüm Projesi, Amsterdam Osdorp’un konut bölgesinin güneybatı kesiminde yeniden yapılandırılan bir dizi konumda, yaklaşık olarak 2 bin konut için tasarlanmış bir kentsel gelişim stratejisidir.

1960’larda inşa edilen Osdorp, Amsterdam’ın ‘Westelijke Tuinsteden’ (Batı Bahçe Şehirleri)‘nin bir parçasını oluşturmaktadır. De Nijl’in bölgeyi analizlerinden iki unsur ortaya çıktı: Çerçeve ve bina sınırları.

Zuidwestkwadrant çevresindeki kentsel gelişimlere rağmen, çerçeve parçaları şehirde yeni bir rol elde etmiştir ve bu yüzden önceki kimliklerini kaybetmiştir. De Nijl’in benimsediği kentsel gelişim stratejisi, bu parçaları alan için yeni kimlik kaynakları olarak dönüştürmeyi hedeflemiştir. Kenarlardaki iki yeşil hat parklara dönüştürülmüş ve bir cadde, kentsel bağlantı yoluna çevrilmiştir. Kamusal alanın yenilenmesi; çevre binaların rekonstrüksüyonu ve arkalarındaki binaların renovasyonu ile ilişkilendirilmiştir. Bu kentsel tasarım stratejisi, ilerleyen dönemlerde ihtiyaç duyulması halinde yapılan ek projelerde, gereken müdahale için yeterli esnekliği sunmaktadır.

Projelerden biri; kulelerle, yeşil hattın şehir parkının kenarlarına kadar genişletilmesidir. (Parkrand Osdorp). Kulelerin arkasındaki yerleşim alanı, parka doğru bakmaktadır. Kulelerin tasarımı da Nijl Mimarlık’a aittir. Altı kulenin oluşturduğu sınır, parkın mekansal sınırlarını belirlemektedir. Bu, Westelijke Tuinsteden’de bir çok yerde uygulanan bir kentsel tasarım modifidir. Kuleleri eğime yerleştirme (placed on the grade) şekli, yeni bir özelliktir. Çiftler halinde sıralanan kuleler, parkın kenarında bulunan avluyu şekillendiren tesisat altyapısı üzerinde bulunmaktadır. Bu avlu, alçak bahçe duvarları boyunca ve geniş bir revak altından iki kuleye girişi sağlamaktadır. Yeşil bahçe ve şehir parkı, peyzaj mimarı Michael van Gessel tarafından tasarlanmıştır. Bahçe peyzajı hattın karakterini belirlemektedir.

Kuleler, endüstriyel yöntemler, prefabrik taşıyıcı cephe elemanları kullanılarak inşa edilmiştir. Taşıyıcı cephe kullanılması esnek kat planları oluşturulmasını kolaylaştırmıştır.

MAXWAN MİMARLIK VE KENTSEL TASARIM OFİSİ

Hollanda kökenli Maxwan Mimarlık ve Kentsel Tasarım Ofisi, çağdaş mimarlık ve kentsel tasarım konularına odaklanmış uluslararası bir yapılanma olarak dikkat çekmekte. Çalışmalarını oldukça geniş bir yelpazede gerçekleştiren Maxwan, Rotterdam’da “Saw Tooth Tower (Nuilding)” ve Utrecht kentinde “Office Building F&I” (Maastricht Aachen Airport) ve “50 Bridges” gibi dünyaca ünlü projeler ile tanınmayı başarmış.

Maxwan, projelerinde ayrılmaz bir bütün halinde, kültürel, teknik ve estetik etkileri birleştirmekte. Hollanda’da son on yıl içinde, mimari ve kentsel tasarım ofisleri arasında fark edilmelerinin nedeni olarak, geliştirdikleri yenilikçi kentsel tasarım planları ve tasarladıkları ilginç binalar olduğu söylenebilir.

Maxwan, çeşitli tasarım mesleklerinden 15 tasarımcı ve ekip liderinden oluşan çekirdek bir kadroya sahip. Bu geniş meslek grubundan oluşan ekip, deneyim, yetenek ve geniş persfektifli bakış açıları nedeniyle; mühendislik, mimarlık, maliyet yönetimi, süreç yönetimi, sürdürülebilirlik v.b konularında her beklenti için özgün, estetik ve uygulanabilir projeler tasarlama yeteneğine sahip.

1990 yılında Hollanda hükümeti 1996- 2005 tarihleri arasında 455 bin yeni konut inşaatını öneren mekânsal planlama konusundaki “VINEX” raporunu yayınladı. Yeni üretilecek bu konutlardan 285 bin adetinin kentlerin çevresindeki banliyölerde inşa edilmesi planlandı.

Bu yeni yerleşimlerin, kırsal alanı korumak için kompakt, araçla seyahati asgari düzeyde tutmak amacıyla mevcut şehirlere yakın, ulaşabilirliğin sağlanması açısından mevcut / yeni planlanacak toplu taşıma etrafında, ayrıca ticaret ve istihdam olanaklarına yakın olması planlandı. Ulaştırma yatırımları için, Hollanda hükümeti tarafından, yerel ve bölgesel yönetimlere ciddi oranda mali teşvikler sağlanmıştır.

Hollanda merkezi hükümeti ve Utrecht şehri yerel yönetimi ‘yoğun şehir’ politikasına sahip. VINEX raporuna göre; yeni kentsel gelişim bölgeleri, varolan kentsel dokuya kesinlikle ilişkilendirmeli ve dahil edilmeliydi. Gürültü kirliliği mevzuatı ise; konutların otoyolların 600 m yakınına inşaatını yasaklıyordu. Otoyol ile konut bölgesi arasındaki alanlar endüstriyel ve / veya spor alanları ile değerlendiriliyordu. Bu sebeple yerleşim alanları izole ve içine kapalı hale geliyordu. Bu yoğun yönetimsel politikanın mevzuta göre uygulanması imkansızdı. Maxman, VINEX’in mevzuatsal kördüğümünün dayattığı bu durumu kabul etmeyerek, zorunluluklar yerine imkanlar üzerine kurulmuş bir şehir inşa etmek için, temelde yatan teknik ve organizasyonel sorunları açıklığa kavuşturmaya karar verdi.

Leidsche Rijn kentsel tasarım projesi, Hollanda tarihindeki en geniş kentsel tasarım projelerinden bir tanesi. Planın ana konularından biri, tehşir edilmeden bir tünel içine gizlenerek şehri geçen A2 otoyolunun yeniden inşaatı.

2 bin 500 hektar alanda 30 bin konut, 700 bin m2 ofis alanı, 280 hektar endüstriyel alan, yaklaşık 80 bin kişiyi barındıracak olan Leidsche Rijn kentsel dönüşüm projesi, konut tiplerinin mimari tasarımında büyük bir çeşitlilik sağladı ve dolayısıyla her mahalle kendi bireysel kimliğine ve benzersiz bir atmosfere sahip olacak şekilde tasarlandı.1994 yılında onaylanan kentesel dönüşüm projesinin 2025 yılında tamamlanması planlanıyor. Leidsche Rijn daha da özel kılan bölgenin Roma İmparatorluğuna dek uzanan tarihi. Bu tarihi kalıntılar projede tasarıma dikkatlice dahil edilmiş.

OFİS ALANLARI

Leidsche Rijn’in işletmeler için merkezi konumu nedeniyle çok cazip bir yer. 700 bin m2 dört yeni iş merkezi sayesinde yaklaşık 40 bin kişinin bölgede çalışması mümkün olacak. Bölgenin toplu taşıma ve araç ile erişilebilirliği yüksek düzeyde.

CANLI BİR MERKEZ

Projenin tamamlanması ile, Leidsche Rijn canlı bir kent merkezi olacak. Mağazalar, eğlence mekanları, kültürel etkinlikler, barınma ve çalışma imkanları bulunacak. Yeni Leidsche Rijn Merkezi öncelikle bölge sakinleri için de olsa, Utrecht ve çevre şehirlerden de ziyaretçi çekmesi muhtemel gözüküyor.

ALTYAPI

Bölgenin erişilebilirliğini geliştirmek için ulaşım altyapısıda projeye paralel yürütülüyor. Yerel otoritelerin bu olanakları sağlamak için büyük bir çaba harcadığı söylenebilir. ‘Amsterdam-Rijn Kanaal’ üzerinde inşa edilecek üç köprü ile Utrecht şehir merkezi ve Leidsche Rijn birbirine bağlanacak. Ayrıca Leidsche Rijn’e iki yeni tren istasyonu inşa edilecek ve ‘Randstadspoor’ adında yeni bir demiryolu hattı ile yerleşime bağlanacak. Bunun yanı sıra ek bisiklet yolları ve toplu taşıma hatları yapılacak.

ÇEVRE

Leidsche Rijn sürdürülebilir ve dayanıklılık yapısı prensiplerine göre inşa ediliyor. Yazın Kuruyan Dere adı verilen özel bir yağmur suyu toplama sistemi, çevre koruma ve enerji yönetimi projenin sürdürülebilirlik ilkelerine örnek uygulamalar olarak sıralanabilir.

KAMU PARKLARI

Leidsche Rijn kentsel dönüşüm projesinde, doğal kamu park ve bahçelerine odaklanmıştır. Bitki örtüsü büyük ölçüde mahalle tasarımlarının içine dahil edilmiştir. Proje kapsamında tasarlanan Máximapark, 300 hektarlık alanı ile Hollanda’nın en büyük parklarından biri olma özelliğini taşıyacak.