Gayrimenkul dünyası uzun süredir aynı sorunun etrafında dönüyor. Evet, sürdürülebilirlik gerekli ama pahalı. Tam da bu sıkışmışlığın ortasında yapay zekâ, meseleyi başka bir yerden kurmayı öneriyor. Artık tek tek binaları iyileştirmekten çok, bütün bir portföyü, hatta bir kentin yapı stokunu birlikte okuyabilen bir akıldan söz ediyoruz. Dağınık verinin içinden anlamlı bir öncelik sırası çıkarmak, hangi müdahalenin gerçekten işe yarayacağını görmek ve en önemlisi, yanlış yatırım yapmamak. Bu durum kent planlama açısından sessiz ama radikal bir kırılma yaratıyor. Çünkü planlama giderek çizimden çok senaryo kurmaya dönüşüyor. Henüz sahaya inilmeden, hatta çoğu zaman fiziksel bir müdahale başlamadan önce, farklı gelecek ihtimalleri test edilebiliyor. Bir mahallenin enerji performansı nasıl iyileşir, hangi yapı önce dönüşmeli, nerede yapılan yatırım gerçekten karşılık bulur… Tüm bu sorular artık tahmine değil, simülasyona dayanıyor.

Burada ilginç olan, yapay zekânın tasarımın yerini almaması, aksine onu daha görünür bir sorumluluk alanına itmesi. Çünkü seçenekler çoğaldıkça, karar vermek daha zor hale geliyor. Verinin sunduğu olasılıklar içinde neyin seçileceği, hâlâ insanın değerleriyle, öncelikleriyle ve hatta politik tercihleriyle belirleniyor. Kent böylece sabit bir planın ürünü olmaktan çıkıp, sürekli güncellenen bir organizmaya benzemeye başlıyor. Yapay zekâ bu organizmanın nereye doğru evrilebileceğini gösteriyor ama yönünü tayin etmiyor.