Eumies Awards 2026 çağdaş mimarlığın yönüne dair oldukça net bir mesaj veriyor. Artık mesele “yeni ve ikonik” yapılar üretmek değil, mevcut olanı dönüştürmek üzerine yoğunlaşıyor. 16 Nisan 2026’da Oulu’da açıklanan sonuçlar, mimarlığın giderek daha da fazla dönüşüm, yeniden kullanım ve mevcut yapı stoğu üzerine yaratıcı ilişkiler üzerinden ilerlediğini ortaya koyuyor.

EUmies Awards 2026: Mimarlıkta Yeni Paradigma

Tam adıyla European Union Prize for Contemporary Architecture – Mies van der Rohe Awards, Avrupa çağdaş mimarlık üretiminin en önemli göstergelerinden biri olarak kabul ediliyor. 2026 edisyonunda 410 aday proje arasından seçilen kazananlar, mimarlığın yalnızca estetik ya da form üretimi olmadığını; aynı zamanda sosyal, ekonomik ve çevresel sorumluluklarla şekillenen bir pratik olduğunu yeniden hatırlatıyor.

Bu yılın seçkisi özellikle iki temel kavram etrafında şekilleniyor. Dönüşüm ve yeniden işlevlendirme yani adaptif yeniden kullanım.

Bu yaklaşım, uzun yıllar mimarlık sahnesine hâkim olan “ikon yapı” üretiminin yerini daha mütevazı ama etkili müdahalelere bıraktığını gösteriyor.

Ana Ödül: Charleroi’da Bir Yapının Yeniden Doğuşu

Ana ödül, Charleroi’de yer alan Charleroi Palais des Expositions projesine verildi. Proje, AgwA ve Architecten Jan de Vylder Inge Vinck tarafından tasarlandı.

1950’lerden kalma modernist bir sergi kompleksi üzerine yapılan müdahale, radikal bir yıkım yerine ince, hassas ve stratejik dönüşümler üzerinden ilerliyor. Yapı bütünüyle ortadan kaldırılmak yerine, iç plan boşaltılarak yeniden kurgulanıyor. Ortaya çıkan şey bir bina olmaktan çok, kamusal bir mekânlar dizisi.

Bu yaklaşımın en çarpıcı yönü, yapının kentle kurduğu ilişkiyi yeniden tanımlaması. Daha önce kapalı ve izole bir yapı olan kompleks, artık geçirgen, erişilebilir ve süreklilik arz eden bir kentsel peyzaja dönüşüyor. Jürinin de vurguladığı gibi bu proje, “var olanla çalışmanın” ne kadar güçlü sonuçlar doğurabileceğini gösteriyor.

Bu noktada mimarlık, yeni bir nesne üretmekten ziyade, mevcut bir altyapıyı yeniden hayata kazandıran bir araç haline geliyor. Yani tasarım, bir başlangıç değil; bir devamlılık pratiği olarak ele alınıyor.

Emerging Architecture Ödülü: Geçiciliğin Gücü

Genç mimarlara verilen Emerging Architecture ödülü ise Ljubljana’da gerçekleştirilen Slovenya Ulusal Tiyatrosu için tasarlanan geçici mekân projesine verildi. Projenin mimarları Vidic Grohar Arhitekti.

Bu proje, endüstriyel bir yapıyı geçici bir tiyatro mekânına dönüştürüyor. Ancak buradaki “geçici” kavramı, alışıldık anlamının ötesine geçiyor. Hafif, modüler ve geri dönüştürülebilir elemanlarla kurulan sistem, yalnızca kısa vadeli bir çözüm değil; aynı zamanda esnek ve evrilebilir bir mimari model sunuyor.

Performans alanları, fuayeler ve servis mekânları mevcut yapı içine minimum müdahaleyle yerleştiriliyor. Bu da hem maliyet açısından avantaj sağlıyor hem de yapının gelecekte farklı kullanımlara adapte olabilmesine olanak tanıyor.

Jüri, bu projeyi “geçiciliği kalıcı bir mimari ifadeye dönüştürme becerisi” nedeniyle ödüllendirdi. Bu yaklaşım, günümüz mimarlığında giderek önem kazanan bir soruya işaret ediyor:
Bir yapı gerçekten kalıcı olmak zorunda mı?

İkonlardan Uzaklaşma: Yeni Mimarlık Anlayışı

EUmies Awards 2026’nın en önemli mesajı, mimarlığın artık “gösterişli formlar” ve “yıldız mimarlar” üzerinden tanımlanmadığı. Bunun yerine daha sessiz ama etkili bir yaklaşım öne çıkmaya başlıyor. Mevcut yapı stoğunu değerlendirmek, kaynakları daha verimli kullanmak, düşük maliyetli ama yüksek etkili çözümler üretmek, sosyal ve kamusal değer yaratmak gibi beklentiler karşılanmış oluyor.

Bu yaklaşım, aynı zamanda sürdürülebilirlik tartışmalarıyla da doğrudan ilişkili. Yeni bir bina inşa etmek yerine mevcut yapıyı dönüştürmek, karbon ayak izini ciddi ölçüde azaltıyor. Bu da mimarlığın çevresel sorumluluğunu daha görünür hale getiriyor.

Ödül Töreni ve Sembolik Mekânlar

Ödüllerin açıklanması, 1931 yılında Alvar Aalto tarafından tasarlanan Aalto Siilo’da gerçekleşti. Bu seçim bile, etkinliğin temasıyla doğrudan örtüşüyor: Endüstriyel mirasın yeniden değerlendirilmesi.

Resmi ödül töreni ise 11–12 Mayıs tarihlerinde Barcelona’daki Mies van der Rohe Pavilion’da düzenlenecek. Modern mimarlığın en ikonik yapılarından biri olan bu pavyon, geçmiş ile günümüz arasındaki diyaloğu simgeleyen güçlü bir sahne sunuyor.

Mimarlıkta “Daha Az” Ama “Daha Anlamlı”

EUmies Awards 2026, mimarlığın geleceğine dair oldukça net bir tablo çiziyor:
Daha az yıkım, daha çok dönüşüm.
Daha az gösteriş, daha çok anlam.

Charleroi ve Ljubljana’daki projeler, mimarlığın yalnızca yeni yapılar üretmekten ibaret olmadığını; aksine mevcut olanı yeniden düşünme, onarma ve dönüştürme sanatı olduğunu hatırlatıyor.

Bugünün mimarlığı, belki de ilk kez bu kadar açık bir şekilde şunu söylüyor:
En iyi tasarım, bazen zaten orada olanı yeniden görmeyi bilmektir.

Bu yönelim, yalnızca mimarlık pratiğini değil, tasarımcının rolünü de kökten yeniden tanımlıyor. Mimar artık sıfırdan “yaratan” bir figürden çok; mevcut olanı okuyan, analiz eden ve dönüştüren bir aracıya dönüşüyor. Bu yaklaşım, daha dikkatli, etik ve bağlamsal bir üretim biçimini beraberinde getirirken, özellikle Avrupa’da hızla yaşlanan yapı stoğu düşünüldüğünde bir tercih olmaktan çıkıp kaçınılmaz bir gerekliliğe işaret ediyor. EUmies Awards 2026’nın ortaya koyduğu tablo, geleceğin mimarlığının büyük jestlerden ziyade küçük ama akıllı müdahalelerle şekilleneceğini güçlü bir şekilde vurguluyor.

Türkiye’de de bu yaklaşımın karşılık bulduğu örnekler giderek artıyor. İstanbul’da Salt Galata, eski Osmanlı Bankası binasının iç mekânlarının yeniden düzenlenmesiyle kamusal bir kültür yapısına dönüşürken; Bomontiada, terk edilmiş bir bira fabrikasının avlu etrafında yeniden kurgulanmasıyla yaşayan bir kent odağı haline geliyor. Feshane ise Haliç kıyısındaki endüstriyel yapının içten boşaltılarak sergi ve etkinlik mekânlarına dönüştürülmesiyle dikkat çekiyor. Bu projelerin ortak noktası, yapıları yıkmak yerine mevcut strüktürü koruyarak iç mekânları yeniden kurgulamak ve kamusal kullanıma açmak. Böylece mimarlık, yalnızca fiziksel bir dönüşüm pratiği değil; aynı zamanda hafızayı koruyan ve yeni sosyal ilişkiler üreten bir araç olarak yeniden anlam kazanıyor.

Houston’un en dinamik mahallelerinden biri olan Houston Heights, son yıllarda kentsel dönüşüm ve yeniden işlevlendirme projeleriyle dikkat çeken bir bölge haline gelmiştir. Bu dönüşümün en çarpıcı örneklerinden biri ise M-K-T Heights projesidir. Yakın zamanda MetroNational tarafından satın alınan bu proje, yalnızca bir gayrimenkul yatırımı değil; aynı zamanda çağdaş kentsel yaşamın nasıl şekillendiğini gösteren önemli bir mimari ve ekonomik modeldir. 

Projenin Kökeni ve Mekânsal Dönüşüm

M-K-T Heights, 1970’lerden kalma beş endüstriyel depo yapısının dönüştürülmesiyle ortaya çıkan bir “adaptive reuse” (yeniden işlevlendirme) projesidir. Toplam yaklaşık 218.000 square feet (yaklaşık 20.000 m²) büyüklüğe sahip bu kompleks, endüstriyel yapıların korunarak yeni bir yaşam alanına dönüştürülmesi açısından önemli bir örnek sunar. 

Proje kapsamında eski depo yapıları tamamen yıkılmak yerine yeniden yorumlanmış; iç mekânlar modern ofis alanlarına, dış cepheler ise ticari ve sosyal kullanımlara uygun şekilde dönüştürülmüştür. Yaklaşık 100.000 square feet’lik alan ofis olarak, bir o kadarı da perakende, yeme-içme ve sosyal kullanım için ayrılmıştır. 

Bu dönüşümün en önemli özelliklerinden biri, yapının fiziksel kimliğini korurken işlevini tamamen değiştirmesidir. Bu yaklaşım, günümüzde sürdürülebilir mimarlık pratiklerinin temel prensiplerinden biri olan “yapıyı yeniden kullanma” fikrini güçlü bir şekilde temsil eder.

Karma Kullanım ve Kentsel Yaşam Deneyimi

M-K-T Heights yalnızca bir mimari dönüşüm değil, aynı zamanda bir yaşam tarzı projesidir. Proje; butik mağazalar, restoranlar, ofisler ve kamusal açık alanları bir araya getirerek karma kullanım (mixed-use) modelini benimser. Bu model, özellikle modern şehirlerde insanların yaşama, çalışma ve sosyalleşme ihtiyaçlarını tek bir alanda karşılamayı hedefler.

Projede yer alan kiracılar arasında global markalar ve yerel işletmeler birlikte konumlanmıştır. Bu çeşitlilik, hem ekonomik sürdürülebilirliği artırmakta hem de kullanıcı deneyimini zenginleştirmektedir. 

Ayrıca proje, doğrudan bisiklet ve yürüyüş yollarına bağlanarak kentsel hareketlilikle güçlü bir ilişki kurar. Özellikle “Heights Hike and Bike Trail” ile kurulan bağlantı, projeyi sadece bir ticaret alanı olmaktan çıkarıp günlük yaşamın bir parçası haline getirir. 

Bu yönüyle M-K-T, otomobil odaklı Amerikan kent modelinden daha yaya dostu ve sürdürülebilir bir kentsel organizasyona geçişin somut bir örneğidir.

Yatırım Stratejisi ve Gayrimenkul Piyasasındaki Anlamı

MetroNational’ın bu projeyi satın alması, şirketin geleneksel yatırım stratejisinde önemli bir kırılmaya işaret eder. Şirket uzun yıllar boyunca Houston’un batı bölgelerinde faaliyet gösterirken, bu satın almayla ilk kez farklı bir kentsel bölgeye yönelmiştir. 

Bu karar, aslında daha geniş bir piyasa trendinin parçasıdır. Günümüzde gayrimenkul yatırımları, klasik ofis binalarından ziyade deneyim odaklı, açık alanlı ve topluluk merkezli projelere yönelmektedir. Özellikle pandemi sonrası dönemde, kullanıcıların açık alanlara ve sosyal etkileşim fırsatlarına olan talebi artmıştır.

Nitekim Houston genelinde ofis boşluk oranları yüksek seyretmesine rağmen, bu tür karma kullanımlı projelerin daha yüksek doluluk oranlarına ulaştığı gözlemlenmektedir. 

Bu durum, mimarlık ve gayrimenkul sektöründe “mekânın yalnızca fiziksel değil, deneyimsel bir ürün olduğu” anlayışını güçlendirmektedir.

Adaptif Yeniden Kullanımın Sürdürülebilirlik Boyutu

M-K-T Heights projesinin en önemli katkılarından biri de çevresel sürdürülebilirlik açısından sağladığı avantajlardır. Yeni bir yapı inşa etmek yerine mevcut yapıların dönüştürülmesi, hem karbon salımını azaltır hem de malzeme kullanımını minimize eder.

Endüstriyel yapıların korunarak yeniden kullanılması, aynı zamanda kültürel sürekliliği de destekler. Bu sayede kent belleği korunur ve yeni nesiller geçmişle bağ kurabilir.

M-K-T örneğinde bu yaklaşım, yalnızca teknik bir çözüm değil; aynı zamanda estetik ve kültürel bir tercih olarak da karşımıza çıkar. Eski depo yapılarının endüstriyel karakteri, projeye özgün bir kimlik kazandırır ve kullanıcı deneyimini zenginleştirir.

Kentsel Ölçekte Etkileri

M-K-T Heights gibi projeler, yalnızca kendi sınırları içinde değil, bulundukları mahalle üzerinde de önemli etkiler yaratır. Bu tür projeler, çevredeki gayrimenkul değerlerini artırırken aynı zamanda yeni işletmeleri ve kullanıcıları bölgeye çeker.

Houston Heights bölgesi, bu tür yatırımlar sayesinde “hip” ve yaratıcı bir kentsel merkez haline gelmiştir. 

Ancak bu durum beraberinde gentrification (soylulaştırma) tartışmalarını da getirir. Yeni yatırımların, mevcut yerel topluluklar üzerindeki ekonomik baskıyı artırma riski bulunmaktadır. Bu nedenle bu tür projelerin sosyal boyutunun da dikkatle ele alınması gerekmektedir.

Türkiye’den Benzer Bir Örnek: Bomontiada

Türkiye’de M-K-T Heights projesine benzer çok güçlü örneklerden biri Bomontiada projesidir. İstanbul Şişli’de yer alan Bomontiada, 1890 yılında İsviçreli Bomonti Kardeşler tarafından kurulan Bomonti Bira Fabrikası’nın yeniden işlevlendirmesi ile hayata geçmiştir. Osmanlı İmparatorluğu döneminde kurulan bu fabrika, Türkiye’de modern bira üretiminin ilk örneklerinden biri olarak kabul edilir ve uzun yıllar boyunca kentin önemli endüstriyel üretim merkezlerinden biri olmuştur. 1990’lı yıllarda üretimin durmasıyla birlikte atıl hale gelmiş ve zamanla terk edilmiştir. Geniş hacimli endüstriyel mimari, tuğla cepheleri ve yüksek tavanlı üretim alanları, bu yapıyı yeniden değerlendirme açısından büyük bir potansiyel haline getirmiştir.

2010’lu yıllarda başlatılan yeniden işlevlendirme süreciyle birlikte kompleks, kültür-sanat ve sosyal yaşam odağına dönüştürülmüştür. Projenin geliştirilmesi Doğuş Grubu tarafından üstlenilirken, mimari dönüşüm sürecinde farklı disiplinlerden tasarım ekipleri yer almıştır; özellikle endüstriyel mirasın korunmasına yönelik yaklaşım, özgün strüktürün büyük ölçüde muhafaza edilmesini sağlamıştır.

Mevcut yapıların kabuğu korunmuş, iç mekânlar ise konser alanları, restoranlar, sanat mekânları ve kamusal avlulara dönüştürülmüştür. Bu dönüşümde en dikkat çekici müdahalelerden biri, fabrikanın merkezinde yer alan açık avlunun kamusal bir buluşma alanı olarak yeniden kurgulanmasıdır. Bomontiada, geçmişin üretim mekânını günümüzün kültürel üretim ve sosyal etkileşim alanına dönüştüren, Türkiye’de adaptif yeniden kullanımın en başarılı örneklerinden biri haline gelmiştir.

Bomontiada da tıpkı M-K-T gibi endüstriyel bir yapının korunarak kültürel, ticari ve sosyal bir merkeze dönüştürülmesi üzerine kuruludur. İçerisinde konser alanları, restoranlar, sanat galerileri ve açık hava etkinlik alanları bulunur.

Karşılaştırma ve Sonuç

M-K-T Heights ve Bomontiada projeleri, farklı coğrafyalarda olsalar da benzer bir mimari yaklaşımı paylaşır: endüstriyel mirası koruyarak çağdaş kentsel yaşama entegre etmek. Ancak aralarında bazı önemli farklar bulunmaktadır.

M-K-T daha çok perakende ve ofis odaklı, ekonomik ve ticari bir merkez olarak kurgulanırken; Bomontiada daha kültürel ve sanatsal etkinliklere odaklanan bir kamusal alan niteliği taşır.

Buna rağmen her iki proje de, günümüz şehirlerinin geleceğinin yeni yapılar inşa etmekten ziyade mevcut yapıları dönüştürmekten geçtiğini göstermektedir. Bu yaklaşım, hem sürdürülebilirlik hem de kent kimliği açısından kritik bir rol oynamaktadır

İklim krizi çağında mimarlığın geleceği sıfırdan başlamakta değil; mevcut kenti anlamakta, onarmakta ve yoğunlaştırarak dönüştürmekte yatıyor.

Bu metinde Bob Allies, mimarlık ve kent tasarımının sürdürülebilir ve dirençli şehirler üretmedeki rolünü yeniden ele alıyor. Modernizmin yapıları çevresinden koparan yaklaşımına karşı çıkarak, mevcut kentsel dokuyla yeniden ilişki kurmanın önemini vurguluyor. Süreklilik, yeniden kullanım ve yoğunluk kavramlarını merkeze alan bu yaklaşımda kent, artık çözülmesi gereken bir problem değil; anlaşılması, güçlendirilmesi ve geliştirilmesi gereken değerli bir kaynak olarak ele alınıyor.

Ofisimizin kuruluşundan bu yana, her projenin başlangıcında bulunduğu yeri en iyi şekilde anlamanın kritik olduğuna inanıyoruz — hem bugünkü haliyle hem de tarihsel süreç içinde nasıl evrildiğiyle. Mimarlar olarak yapılarımızın bağlamla kurduğu ilişkiye odaklanıyor; kent tasarımcıları olarak ise yeni projelerin çevresiyle nasıl bütünleşeceğini önemsiyoruz.

Amacımız mevcut kentsel dokuyla çatışmak değil, onunla birlikte çalışmak. Her proje, bu dokuyu onarmak ve güçlendirmek için bir fırsat sunuyor. Çünkü biz kentin dışında değil, onun içinde ve bir parçası olarak üretmek istiyoruz.

20. yüzyılın ortalarında etkili olan modernist yaklaşımın en tartışmalı miraslarından biri, kentsel dokudan kopma eğilimiydi. Mimarlar yapının kendi iç işleyişine odaklandıkça, binalar giderek çevresinden bağımsız, izole nesneler olarak ele alınmaya başlandı. Yapı çizgileri ve komşuluk ilişkileri gibi kent formunu şekillendiren temel ilkeler ise giderek göz ardı edildi. Bu yaklaşım, bazı çevrelerde hâlâ varlığını sürdürüyor.

Bizim yaklaşımımız ise her zaman farklıydı ve hâlâ öyle: kentten kopuk değil, onun bir parçası olmak.

İklim Kriziyle Mücadelede En Güçlü Araç: Adaptif Yeniden Kullanım

İklim kriziyle karşı karşıya olduğumuz bugünlerde bu yaklaşım çok daha anlamlı hale geliyor. Artık hepimiz mevcut yapıların içerdiği gömülü karbonu korumanın öneminin farkındayız ve birkaç yıl öncesine kadar yaygın olan yıkıp yeniden yapma yaklaşımı yerine, yapıların korunması ve yeniden kullanılması gerektiğini kabul ediyoruz.

Ancak sorumluluğumuz yalnızca tekil yapılarla sınırlı değil. Mimarlar ve kent tasarımcıları olarak, bu yapıların parçası olduğu kentsel dokuyu da korumak ve yeniden canlandırmak zorundayız. Tüm altyapısıyla birlikte bu doku, elimizdeki en değerli kaynaklardan biridir ve bu şekilde ele alınmalıdır.

Mevcut bir kentte çalışmak, yeni bir müdahalede bulunmadan önce var olanı anlamayı ve değerlendirmeyi gerektirir. Yapılar, peyzaj, topografya ve ulaşım sistemleri gibi fiziksel unsurların yanı sıra; o yerde yaşayan ve çalışan insanlar, yani mevcut topluluk da bu mirasın önemli bir parçasıdır.

Sürdürülebilirliğin tanımı çoğu zaman karmaşık olabilir. Ancak en yalın haliyle sürdürülebilirlik, sahip olduklarını en iyi şekilde değerlendirmek ve ihtiyaçlarını azaltmaktır.

Yapıların ve suyun geri dönüştürülmesi; çatıların enerji üretimi ya da biyolojik çeşitlilik için kullanılması; ortak ulaşım ve kamusal alanların paylaşılması; yoğunluğun artırılması ve toplu taşıma odaklı planlama — tüm bu stratejiler bu yaklaşımın bir sonucudur. Aynı yaklaşımı kentlerin dokusuna da uygulamak ve onu kalıcı bir kaynak olarak görmek zorundayız.

Kentlerin en dikkat çekici özelliklerinden biri, aslında kolektif bir üretim olmalarıdır. Bireyler, topluluklar, politikacılar, planlamacılar ve mühendisler birlikte — bazen planlı, çoğu zaman ise parçalı ve süreklilik içinde — günlük yaşamı mümkün kılan fiziksel ve sosyal altyapıyı oluştururlar. Bazı kent parçaları bütüncül planlara dayanıyor olsa da, büyük çoğunluğu karşılıklı etkileşimlerle, adım adım gelişir.

Kentler aynı zamanda sürekli değişim halindedir. Yeni ihtiyaçlara ve beklentilere yanıt vererek dönüşürler. Bu durum bir sorun ya da yük değil; aksine kentin canlılığının ve sağlığının bir göstergesidir.

Bu nedenle kentsel dokuyu korumak, onu değişimden izole etmek anlamına gelmez. Tam tersine, 21. yüzyıl tasarımcılarının temel meselesi; bu dokunun sürekliliğini nasıl sağlayacağımız ve aynı zamanda yeni yapı tipolojileriyle onu nasıl zenginleştireceğimizdir. Sıfırdan başlayamayız. Mevcut olanla çalışmalı, onu daha etkin ve özellikle arazi kullanımı açısından daha verimli hale getirmeliyiz.

İklim krizi bağlamında artık açıkça görüyoruz ki, araziyi de enerji, su ve malzemeler gibi verimli kullanmak zorundayız. Yoğunluk artık bir sorun değil, bir değer olarak görülmelidir. Daha yakın yaşamak ve çalışmak; doğa için daha fazla alan bırakmamızı, ulaşım kaynaklı karbon emisyonlarını azaltmamızı ve enerji tüketimini düşürmemizi sağlar. Aynı zamanda sosyal donatılara erişimi kolaylaştırır, bu alanların sürdürülebilirliğini artırır ve yürünebilir kentler yaratır ki bu da sürdürülebilirliğin temel koşullarından biridir.

Aslında bugün karşı karşıya olduğumuz sorular yeni değil. Doğayla ilişkimizi nasıl geliştirebiliriz? Sağlık ve yaşam kalitesini nasıl artırabiliriz? Yapıları gün ışığına göre nasıl konumlandırmalıyız? Ulaşım sorununu nasıl çözebiliriz? Daha hızlı ve ekonomik nasıl inşa edebiliriz?

Modernist yaklaşım bu sorulara kenti reddederek yanıt vermişti. Bizim yanıtımız ise farklı olmalı: kenti geliştirmek, büyümesine ve dönüşmesine katkıda bulunmak ve onu bugünün koşullarına uyum sağlayacak şekilde desteklemek.