Mart ayıyla birlikte hızlanan tasarım etkinlikleri, küresel tasarım gündeminin durumunu ve mimarlığın nereye evrildiğini açıkça gösteriyor. Mimarlık artık yalnızca “ne inşa edildiği” ile ilgili değil.
Küresel tasarım gündemi sizce de yeni bir eşikte değil mi? Son dönemde öne çıkan işlere bakınca mimarlığın nesneden mekana odaklandığı net biçimde hissediliyor. Tekil objeler geri çekiliyor; onların yerini atmosferler, geçişler, ışık, malzeme ve kullanım senaryoları alıyor. Yani mimarlık, sabit bir sonuç üretmekten çok, yaşayan bir kurguya dönüşüyor. Bu durum, disiplinler arasındaki sınırları da bulanıklaştırıyor. Mimarlık ile tasarım, hatta sanat arasındaki çizgi giderek silikleşiyor. Ortaya çıkan şey artık bir bina değil sadece; bir deneyim, bir akış, bazen de bir his.
Mart ayı boyunca Paris, São Paulo ve Milano hattında gerçekleşen tasarım etkinlikleri, mimarlığın yön değiştirdiğini açık biçimde ortaya koydu. Sergi ve fuarlarda öne çıkan projelerin büyük bölümü, tekil ürün ya da yapı üretmek yerine, ziyaretçiyi içine alan mekânsal deneyimler kurmaya odaklandı. Özellikle Paris’teki tasarım fuarlarında, klasik mobilya ve obje sunumlarının yerini ışık, ses ve dolaşım kurgusuna dayalı enstalasyonlar aldı. São Paulo Tasarım Haftası ise bu yaklaşımı kent ölçeğine taşıyarak, tasarımı doğrudan kamusal alan deneyimi üzerinden tartışmaya açtı. Nisan ayında gerçekleşecek Milano tasarım haftası öncesinde bu eğilimin daha da güçlenmesi bekleniyor. Bu değişim aslında mimarlık ile endüstriyel tasarım arasındaki sınırların hızla eridiğine işaret ediyor. Artık tasarım, bir nesne üretmekten çok, kullanıcı davranışını ve mekânsal algıyı yöneten bir sistem kurma pratiğine dönüşüyor.
Türkiye’de ise benzer bir yönelim henüz uygulama ölçeğinde görünür değil. Ancak üniversitelerde ve bağımsız platformlarda yürütülen tartışmalar, mimarlığın yapay zekâ, veri ve ekolojik krizle kurduğu ilişki üzerinden yeniden tanımlandığını gösteriyor. Bu da yerel üretimin, küresel dönüşümü gecikmeli de olsa takip ettiğini düşündürüyor. Bekleyip göreceğiz.
